Column

Mijn vrije mening: koppen dicht, ja?

De maximumsnelheid wordt verhoogd naar 150 kilometer per uur en burgers klagen: je mag niet eens meer hard rijden. Zo’n soort gesprek voeren we over de vrijheid van meningsuiting. Mensen klagen dat hun mening wordt onderdrukt, hoewel door internet de vrije meningsruimte nog nooit zo groot was.

Dus gaat het gesprek over vrijheid van meningsuiting wel over vrijheid van meningsuiting?

Een kleine kwestie is dit niet. Kim Putters van het SCP wijst er geregeld op dat vooral mensen met lagere opleiding merken dat hun opvattingen ongewenst zijn. Nogal onheilspellend: als een deel van de bevolking meent dat zijn opinies ingesnoerd worden door een ‘politiek-correcte elite’, moet de hele bevolking bezorgd zijn.

De kern van de vrijheid van meningsuiting is nu eenmaal dat we andermans meningen verdragen. Je bent het hartstochtelijk oneens met de ander maar gunt hem zijn opvatting, zelfs als je denkt: hier gaat het land aan ten onder.

Maar kunnen we dit aan?

In de strafzaak tegen Geert Wilders en rond dat haatfilmpje uit Kuddelstaart over Sylvana Simons draait het om de vrijheid van meningsuiting van de gewone man. „U oordeelt niet over mij, u oordeelt over miljoenen”, hield Wilders de rechter voor. Hij mocht ‘minder Marokkanen’ zeggen omdat „gewone mensen mij hebben gekozen om namens hen te spreken”.

Maar voor Simons gelden andere normen. „Hele volksstammen schreeuwen Sylvana Simons bakkus (sic) houden”, twitterde Wim Verbaarschot woensdag, vijftien op de Brabantse PVV-lijst bij de Statenverkiezingen. De PVV-Kamerfractie eiste dit jaar het vertrek van hoogleraar Paul Frissen nadat hij van een „fascistische” Wilders sprak: beroepsverbod graag. Denk eist dat alle overheden het recht wordt ontnomen Zwarte Piet te propageren.

In theorie kan ik me altijd vinden in pleidooien voor onbegrensde vrijheid van meningsuiting. Hou op met vervolging van ongewenste meningen en politieke opvattingen. Vertrouw erop dat mensen en politici niet alleen de eigen, maar ook andermans vrijheid van meningsuiting respecteren.

Het Wildersproces en dat Sylvana-filmpje stemmen minder optimistisch: zou het kunnen dat ons niveau van verdraagzaamheid onbegrensde meningsuiting niet aankan? Een populist vertrouwde me laatst spottend toe: „De elite – dat is iedereen met een verkeerde mening.”

Vooral geeft het te denken dat veel claims op de vrijheid van meningsuiting in feite claims op een meningsmonopolie zijn: eisen wat anderen moeten vinden.