Koers beïnvloeden? Stuur nepnieuws

Manipulatie De beurskoers van het Franse bedrijf Vinci daalde met 23 procent na een persbericht met slecht nieuws, over ontslagen en boekhoudfouten. Dat komt vaker voor, want met zulke nepberichten kunnen handelaren snel geld verdienen.

Foto iStock

Het was een alarmerend bericht: ‘We hebben boekhoudfouten gemaakt, onze eerdere resultaten moeten we naar beneden bijstellen en we ontslaan de financieel directeur’. Beleggers weten genoeg als zulke informatie hen bereikt. Het is helemaal mis bij dit bedrijf, wegwezen hier.

Het nep-persbericht over Vinci

Het nep-persbericht over Vinci

Dat deden de beleggers in het Franse bouwbedrijf Vinci dus ook, toen een persbericht met deze strekking dinsdagmiddag naar buiten kwam. Een feitelijke mededeling met citaat van de topman, en onderaan de naam en het nummer van de woordvoerder van Vinci.

Nadat financieel persbureau Bloomberg er om vijf minuten over vier over publiceerde, daalde de koers van Vinci direct. Negen minuten na de publicatie was de koers met 23 procent gedaald, van 61,55 euro per aandeel naar 49,93 euro.

Alleen: het persbericht was vals. Na een ontkennend, écht persbericht – „Vinci ontkent alle informatie in dit nep-persbericht” – schoot de koers omhoog. De naam van de woordvoerder, Paul-Alexis Bouquet, klopte, maar het telefoonnummer niet. Persbureau Dow Jones, dat het nummer belde, kreeg een imitatie-Paul-Alexis Bouquet aan de lijn. Later op de middag was het nummer afgesloten.

Het nepbericht, verspreid in het Frans en Engels, is op het eerste gezicht overtuigend. Na nadere bestudering vallen wel rare dingen op. Zo gebruikt de Franse versie het woord ‘licencié’, wat ‘ontslagen’ betekent. Doorgaans gebruiken bedrijven veel omfloerster termen als een bestuurder wordt ontslagen. Ook noemt het bericht de bestuursvoorzitter eerst Président-Directeur Géneral en daarna Président Directeur Général. In de Engelse versie staat dat de operationele winst wordt bijgesteld naar ‘€ 1.225 million’. In het Engels hoort er in zo’n bedrag echter geen punt te staan, maar een komma, dus ‘€ 1,225 million’.

Bulgaarse handelaar

Valse informatie verspreiden is misschien wel de eenvoudigste manier om de koers van een bedrijf omhoog of omlaag te jagen. De verspreider van het nepnieuws kan veel geld verdienen door op het juiste moment aandelen te kopen en te verkopen.

Met positief nieuws werkt het trucje ook. Een overnamegerucht drijft de koers bijvoorbeeld lekker op. Dat overkwam het Amerikaanse Fitbit, maker van fitnessarmbandjes, eerder deze maand. Een onbekend Chinees investeringsfonds, ABM Capital, had gemeld Fitbit te willen overnemen voor 2,8 miljard dollar. Dat zou neerkomen op 12,50 dollar per aandeel, fors meer dan de 8,40 dollar die het aandeel op dat moment waard was.

Na een ontkenning – „Fitbit heeft geen bericht ontvangen van ABN Capital, of enig ander bedrijf, over een bod” – zakte de koers weer.

Hoe vaak nieuwsfraudeurs toeslaan is niet bekend, maar verschillende bekende beursgenoteerde bedrijven zijn afgelopen jaren slachtoffer geworden. Behalve potentieel lucratief is deze vorm van fraude nogal risicovol. Koersmanipulatie is strafbaar en niet zelden traceerbaar.

Zo had de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC vorig jaar binnen een maand een verdachte voor de nepmelding van een overnamebod op cosmeticabedrijf Avon: de Bulgaarse handelaar Nedko Nedev. Door de melding steeg de koers van Avon met 20 procent.

Onder de naam van PTG Capital Partners zou Nedev ook nepmeldingen hebben gedaan van biedingen op twee andere Amerikaanse bedrijven, chocoladefabriek Rocky Mountains Chocolate Factory en verzekeraar Tower Group.

In maart dit jaar is de 38-jarige Bulgaar gearresteerd op verdenking van manipulatie ter waarde van 400 miljoen dollar, blijkt uit een melding van de Amerikaanse justitie. Zijn „vermeende leugens” hebben „massale schommelingen” veroorzaakt in aandelenprijzen, waar Nedev zelf van zou hebben geprofiteerd. Er hangt hem 20 jaar celstraf boven het hoofd.

Nederlandse gevallen van koersmanipulatie door een vals persbericht zijn niet bekend. Wel manipulatie op een andere manieren. Zo beboette de Autoriteit Financiële Markten (AFM), in Nederland verantwoordelijk voor het beurstoezicht, vorig jaar twee oud-directeuren van het failliete installatiebedrijf Imtech. Volgens de AFM waren de directeuren „niet volledig” in hun persbericht over de bouw van een pretpark in Polen. De voormalige top zei onterecht niets over de financiële risico’s. Uiteindelijk bleek het pretpark het begin van het einde van Imtech. De oud-topman moet 1 miljoen euro betalen, de oud-financieel directeur 1,35 miljoen.

Vrachtwagenchauffeur

In sommige gevallen draagt de AFM een zaak over aan het Openbaar Ministerie. Vorig jaar veroordeelde de Amsterdamse rechtbank een fraudeur voor het verspreiden van informatie „waarvan een onjuist of misleidend signaal is uitgegaan”. De man, een gepensioneerde vrachtwagenchauffeur, vertelde onzin over onder meer automaker Spyker. Op basis van deze informatie publiceerde De Telegraaf in 2007 en 2008 enkele artikelen.

Wie verantwoordelijk is voor het nep-persbericht over Vinci is nog niet bekend. De Autorité des Marchés Financiers, de Franse beurstoezichthouder, buigt zich over de zaak. Vinci zelf onderzoekt welke „juridische stappen” het zal ondernemen.

Beleggers zijn in elk geval weer gekalmeerd. Woensdag kabbelde de koers weer de hele dag op ongeveer hetzelfde niveau als vóór het onheilsbericht, alsof er niets gebeurd is.