Investeer in inlichtingen, niet in Europese luchtfietserij

nrcvindt

De hoogste militair van het land, Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp, was van de week in een vraaggesprek met deze krant zeer openhartig toen hij sprak over de conflicten die hij niet heeft zien aankomen. De Russische annexatie van de Krim, de Arabische Lente, de opkomst van IS, het is ons volgens Middendorp voor een deel overkomen. Aan deze constatering koppelde hij de vraag hoe het „voorspellend vermogen” kan worden verbeterd. In elk geval was betere samenwerking nodig om informatie bij elkaar te brengen

Lees ook het grote interview met Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp: ‘Tijd om te investeren in de krijgsmacht’

https://www.nrc.nl/nieuws/2016/11/20/ik-had-eerder-moeten-zeggen-het-gaat-niet-meer-5380644-a1532712

Minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) liet zich vorige week tijdens een lezing over wereldwijde veiligheid in soortgelijke zin uit. Sprekend over terrorismebestrijding constateerde hij dat na elke aanslag verschillende stukjes van de opsporingspuzzel wel aanwezig waren, maar dat deze verstopt zaten in nationale structuren. Daarom moest worden nagedacht over een Europese inlichtingen- en opsporingsdienst, een Europese CIA en FBI.

Er is een probleem met informatievergaring. Nieuw is het probleem niet. De geschiedenis is vol van inschattingsfouten als gevolg van niet bestaande of onvolledige informatie. Elkaar niet inlichtende inlichtingendiensten zijn eerder regel dan uitzondering. In de wereld van de inlichtingendiensten is informatie exclusieve ‘koopwaar’. Wie informatie biedt, kan informatie krijgen. Het leidt tot een subtiel spel tussen de informatieleveranciers.

In elk geval betekent dat het hebben van eigen informatie voor een land van het grootste belang is om dat spel mee te kunnen spelen. Niet voor niets is de ondoordachte bezuiniging op de nationale inlichtingendienst AIVD, waartoe het kabinet bij zijn aantreden besloot, teruggedraaid. De komende jaren gaat er weer meer geld naar Defensie. Het zou een goede zaak zijn als een deel hiervan wordt aangewend voor verbetering van de inlichtingencapaciteit.

Om beter voorbereid te zijn op ontwikkelingen elders sprak generaal Middendorp over het opbouwen „van een breder beeld dan van inlichtingendiensten alleen”. In dit verband noemde hij in regio´s werkzame ngo´s die over veel informatie beschikken. Maar het gebruiken van ngo´s is een onjuiste gedachte. Dit soort organisaties kunnen juist in voor andere ontoegankelijke gebieden werken vanwege hun onafhankelijke positie. Die komt in gevaar wanneer zij als toeleverancier van informatie gaan dienen.

Meer samenwerking tussen landen is noodzakelijk. Dan praten over een Europese FBI en CIA is in het huidige gesternte alleen maar contraproductief. Er is behoefte aan praktische en haalbare mogelijkheden voor samenwerking, niet aan luchtfietserij.