Europees Hof: onderzoek pesticiden moet openbaar

Bestrijdingsmiddelen

Chemiebedrijven moeten studies naar effecten van bestrijdingsmiddelen volledig openbaar maken. Milieuclubs zijn verheugd.

Foto Charles Platiau/Reuters

Onderzoek naar bestrijdingsmiddelen wordt volledig openbaar. Fabrikanten van pesticiden mogen hun onderzoeken ter voorbereiding op toelating tot de markt niet langer geheim houden. Indien gewenst, moet informatie over de gevolgen van het gebruik van een pesticide op lucht, water, aarde of planten worden verstrekt.

Dat is een gevolg van twee uitspraken van het Hof van Justitie van de Europese Unie in Luxemburg. Volgens het Hof vallen de onderzoeken onder „informatie over emissies met invloed op het milieu”. Milieuorganisaties en wetenschappers zijn verheugd over de uitspraken. Fabrikanten van pesticiden vrezen verlies van hun bedrijfsgeheimen.

Het Hof deed uitspraak in twee langlopende zaken, beide aangespannen door Nederlandse partijen. Greenpeace Nederland en Pesticide Action Network Europe (PAN Europe) eisten openheid van de Europese Commissie en het Europese agentschap EFSA over onderzoeken naar het veelgebruikte onkruidbestrijdingsmiddel glyfosaat.

Dit middel, ooit door Monsanto op de markt gebracht als Roundup maar nu ook geproduceerd door andere bedrijven, heeft invloed op de kwaliteit van drinkwater. Sinds eind maart is het middel in Nederland verboden voor overheden. In de landbouw wordt het nog wel gebruikt.

De tweede zaak is aangespannen door vrijwilligersorganisatie Bijenstichting tegen het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). Deze inspectiedienst stelt voorwaarden aan en controleert de onderzoeken die door de fabrikanten zelf worden uitgevoerd en aangeleverd. De Cgtb weigerde inzage in het toelatingsdossier van imidacloprid, een insecticide van Bayer. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) verwees de zaak door naar het EU-hof.

Volgens Jaap Molenaar van de Bijenstichting heeft de uitspraak brede gevolgen.

„Het gaat over alle schadelijke stoffen die in de natuur worden gebruikt. Nu de onderliggende stukken bij die producten openbaar worden, kunnen onafhankelijke experts ze toetsen. Dat zal leiden tot een kritischer oordeel over die stoffen.”

Herman van Bekkem, campagneleider van Greenpeace, spreekt van een „overwinning van de democratie”. „Met deze uitspraak laat het Hof het belang van de volksgezondheid zwaarder wegen dan bedrijfseconomische belangen. De risicobeoordeling van bestrijdingsmiddelen wordt hierdoor verbeterd.”

Het Ctgb kan nog niets zeggen over de reikwijdte van de uitspraak, zegt een woordvoerder. De uitspraak moet eerst worden ‘vertaald’ door het CBb.

„Voor ons heeft dit nu nog geen praktische gevolgen. Eerst moet het CBb bepalen wat het precies betekent.”