De gevolgen van het nieuwe vredesakkoord in Colombia

Nieuw vredesakkoord Colombia De Colombianen wezen het eerste akkoord met de FARC af. Over het nieuwe akkoord stemt het parlement. Wat voor gevolgen heeft dit?

President Juan Manuel Santos. Foto AFP

De Colombiaanse regering en de rebellengroep FARC ondertekenen donderdag een nieuw vredesakkoord. De bevolking wees een eerste akkoord begin oktober in een referendum af. De overeenkomst zou te mild zijn voor de rebellen. Dat de plegers van misdaden – zowel soldaten van het Colombiaanse leger als guerrillastrijders van deFARC – alleen werkstraffen en geen gevangenisstraffen kunnen krijgen, leidde tot grote weerstand onder de bevolking. Ook hebben tegenstanders kritiek op de tien zetels in het Congres die de FARC in het akkoord zijn gegarandeerd.

In het nieuwe akkoord zijn deze punten niet aanpast. Wel zijn er andere wijzigingen: zo moeten de rebellen al hun bezittingen afstaan en schadevergoeding betalen aan de slachtoffers. Oud-president Álvaro Uribe, de grote motor achter het protest tegen het akkoord, is nog steeds niet tevreden. De aanpassingen noemt hij slechts ‘cosmetisch’.

1 Wat betekent dit nieuwe akkoord nu?

Het betekent dat de partijen, ondanks de nee-stem bij het referendum, in korte tijd een nieuw akkoord hebben onderhandeld. Het was essentieel dat er een nieuw akkoord zou zijn voor het aflopen van de wapenstilstand op 31 december. De kans op vrede werd steeds kleiner.

Spanningen tussen de Colombiaanse regering en de FARC liepen de laatste weken weer hoog op, zeker nadat twee vermoedelijke FARC-strijders door regeringstroepen waren doodgeschoten omdat ze volgens het leger voor strijders van de ELN, een andere rebellengroep, werden aangezien. Met dit nieuwe akkoord komt een einde aan ruim vijftig jaar oorlog, waarbij meer dan 220.000 doden zijn gevallen en miljoenen Colombianen op de vlucht sloegen.

2 Komt er nu een nieuw referendum?

Nee, in plaats daarvan zal het Congres zich over het akkoord buigen. President Juan Manuel Santos beschikt over een ruime meerderheid in beide kamers, de kans dat het erdoor komt is daardoor aanzienlijk.

3 De oppositie is nog steeds niet aan boord, wat betekent dat?

Voor nu niet veel. Het parlement zal het nieuwe akkoord hoogstwaarschijnlijk aannemen. Maar in de toekomst gaat het verzet van de oppositie zeker een rol spelen.

Oud-president Uribe is zeer populair. Hij vertegenwoordigt een groot deel van de ontevreden bevolking en hij zal er alles aan doen om dit akkoord van tafel te krijgen.

Daarbij heeft de oppositie nu ook een sterkere arm: omdat dit nieuwe akkoord – in tegenstelling tot het oude – niet in de Grondwet wordt opgenomen, kan het in de toekomst alsnog worden aangepast. In 2018 zijn er verkiezingen in Colombia. Als de oppositie wint, is de kans groot dat zij het akkoord met de FARC zal proberen open te breken.

4 Wat gaat er volgens het nieuwe akkoord gebeuren?

De FARC moet zich volledig ontwapenen. Ex-guerrillero’s moeten zich daartoe melden bij speciaal ingerichte zones, waar ze hun wapens inleveren onder toezicht van internationale organisaties. Ook moeten ze verschijnen voor speciale ‘vredestribunalen’. Vervolgens worden de rebellen voorbereid op terugkeer in de maatschappij.

Tegelijkertijd zal de FARC zich omvormen tot een politieke partij, waarbij de organisatie ook steun en advies krijgt van internationale organisaties. Overigens kan dit allemaal pas gebeuren als het akkoord echt is geïmplementeerd en volgens de Colombiaanse wetgeving kan dat zelfs na stemming van het Congres nog maanden duren. Vandaar dat Santos hoopt om het akkoord via een ‘fast track’, een veel snellere procedure, zonder te veel debatten, in een paar weken tijd in werking te laten treden. Als de guerrillastrijders nog maanden moeten wachten voor ze aan hun ‘nieuwe leven’ kunnen beginnen, brengt dat weer grotere risico’s voor de vrede met zich mee.