Hoe vier je Thanksgiving met je Trump-stemmende familie?

Thanksgiving in de VS Het belangrijkste Amerikaanse familiefeest is altijd al een moment waarop meningen botsen. Maar dit jaar hebben de verkiezingen hele families uiteengereten. „Thanksgiving wordt ondraaglijk. Ik blijf thuis.”

Foto AFP

De familie van Amanda Wade (29) viert Thanksgiving ieder jaar op dezelfde manier. Er staat een kalkoen op tafel, een hartige taart met doperwten, en er zijn bierbroodjes volgens het recept van haar oma. Na het eten gaat de tv aan, en kijkt de familie gezamenlijk American football.

Dit jaar is Amanda er niet bij. Zij en haar man Michael besloten na lange discussies thuis te blijven in Silver Spring, een randgemeente van Washington. Haar familie in Phoenix, in het westen, viert Thanksgiving maar zonder haar. Het feest van dankbaarheid is elk jaar al lastig, zegt Amanda. „Maar dit jaar is het helemaal ondraaglijk. Ik ken mezelf. Ik ben een bulldog, ik hou het gewoon niet vol om een avond lang mijn mond te houden.” Amanda stemde op 8 november op Hillary Clinton. Haar vader stemde op Donald Trump.

Mijn vaders stem voelt als een diepe, persoonlijke afwijzing.

Na haar werk drinkt Amanda Wade koffie in de Starbucks dicht bij haar huis. Ze is lerares maatschappijleer op een middelbare eliteschool, en heeft daar gezien hoe de verkiezingen de stemming in Amerika hebben verpest.

„Ik liet de kinderen anoniem een enquête invullen, met de vraag of ze onlangs voorbeelden van racisme hadden meegemaakt. Een op de vijf leerlingen antwoordde bevestigend. Dan kan ik moeilijk een vrolijk gezicht opzetten en naast familieleden gaan zitten die op Trump hebben gestemd. Mijn vaders stem voelt als een diepe, persoonlijke afwijzing.”

Geografisch gescheiden

De VS zijn ernstig gepolariseerd, maar Amerikanen merken daar vaak weinig van. Democraten en Republikeinen zijn geografisch en economisch steeds meer gescheiden groepen geworden. Progressieven en hogeropgeleiden wonen in de steden aan de kust, Republikeinen en lageropgeleiden daarbuiten. Terwijl de verkiezingscampagne het land verscheurde, leefden de meeste Amerikanen hun dagelijks leven in een wereld van gelijkgestemden.

Deze donderdag worden de onzichtbare grenzen echter overschreden. Het is Thanksgiving, het belangrijkste familiefeest in de VS. Urenlang zitten Amerikanen naast hun familieleden. Er wordt vaak stevig gedronken en voor je het weet gaat het gesprek over politiek. Elk jaar publiceren kranten artikelen als ‘Hoe overleef ik een gesprek met mijn racistische oom?’

ik kan niet accepteren dat mijn vader op een man stemde die het aanranden van vrouwen normaal vond.

Maar Thanksgiving 2016 wordt erger dan anders, zegt Amanda Wade. „Ik kan prima met mijn ouders, ooms en tantes van mening verschillen over belastingen, Obamacare of de verzorgingsstaat. Dat is abstract. Maar ik kan niet accepteren dat mijn vader op een man stemde die het aanranden van vrouwen normaal vond. Hij heeft twee dochters. Hoe kon hij dat doen?”

Twee kampen

De familie van Amanda is verdeeld in twee kampen, al jaren. Zij en haar oudere zus zijn progressief. Zij zitten tijdens Thanksgiving altijd naast elkaar. Hun homoseksuele neef Ryan zit er ook altijd bij, in het progressieve hoekje. Amanda’s man Michael mag wel altijd bij de rest zitten. Hij is volgens Amanda nog linkser dan zij, maar hij zit in het leger, en dat dwingt respect af. Amanda kent de opmerkingen die ze elk jaar moet slikken. Zoals van de tante die elk jaar zegt: „Als je jong bent en conservatief, heb je geen hart. Als je oud bent en progressief, geen verstand.

Over Trump, of landelijke politiek, mag bij familiebijeenkomsten al maanden niet gesproken worden. Daarom komt het gesprek nu altijd op Joe Arpaio, een beruchte sheriff uit Arizona, en groot Trump-aanhanger. De 84-jarige Arpaio heeft de afgelopen jaren tienduizenden migranten gearresteerd. Maar hij raakte verstrikt in rechtszaken, en verloor eerder deze maand na verkiezingen zijn baan aan een Democraat. Amanda:

„De argumenten over en weer zijn voorspelbaar. Ik noem Arpaio een racist, mijn vader vindt hem een held, en zegt dat hij niet politiek correct is. Als we over Arpaio ruzieën, maken we eigenlijk ruzie over Trump.”

Amanda’s ouders zijn gepensioneerd. Haar vader werkte voor een energiebedrijf en is nu hobbyfotograaf. Amanda noemt hem diepgelovig, intelligent en stil. Hij wil ook niet met NRC praten. Vanaf 2008, na de verkiezing van Barack Obama tot president, werd hij radicaler, vertelt ze. Hij sympathiseerde met de Tea Party, en nu met Trump. Amanda zelf ontwikkelde ook haar politieke bewustzijn: ze werd steeds linkser.

Mijn vader wil me steeds van zijn ideeën overtuigen. Ik zeg dan: ‘Papa, je moet eerst leren van me te houden’.

„Waar heb ik in de opvoeding gefaald?”, riep haar vader eens. Wat de emoties dit jaar vergrootte: Amanda’s moeder stemde in het geheim op Hillary Clinton, omdat ze Trump niet ziet zitten. Zij speelt nu de rol van onwetende, zegt Amanda. Ieder gesprek over politiek kapt ze af. Toen Amanda haar moeder vroeg een petitie te tekenen tegen de benoeming van Steve Bannon tot speciaal adviseur van Trump, wees ze dat af. Nooit van gehoord, die man, zei ze.

Gesprekken met haar vader voert Amanda meestal via de app-groep van de familie of Facebook. Hij stuurt vaak stukken van conservatieve websites door, over de vooroordelen van de linkse pers. De familie heeft als ongeschreven regel dat er op Facebook niet gereageerd wordt op elkaars politieke berichten. Laatst kon Amanda zich niet inhouden, en reageerde ze toch. Ze raakte verstrikt in een discussie met een vriend van haar vader over vermeende stembusfraude, in het nadeel van Trump. Hij sloot af met ‘Have a shitty day.’ Amanda:

„Ik vraag me vaak af waarom we elkaar steeds minder begrijpen. Ik denk dat het komt omdat onze politieke overtuigingen met onze persoonlijkheid te maken hebben. Ik ben de jongste, en heb het gevoel niet serieus te worden genomen. Mijn vader wil me steeds van zijn ideeën overtuigen. Ik zeg dan: ‘Papa, je moet eerst leren van me te houden’.”

Zo stuur je het gesprek

Washington, afgelopen dinsdagavond. In een zaaltje in het centrum zijn zo’n vijftig twintigers en dertigers afgekomen op de cursus Potatoes, Politics and Parents van de katholieke kerk. Communicatiedeskundige Elise Italiano leert er de aanwezigen hoe ze het gesprek aan de Thanksgiving-tafel kunnen sturen.

Elise Italiano vraagt de cursisten hun hand op te steken als ze tijdens Thanksgiving naast familieleden komen te zitten met andere politieke ideeën. Vrijwel alle handen gaan omhoog. Italiano zegt: „Thanksgiving geeft me stress, omdat ik dan de controle kwijt ben. Maar dit jaar is het erger, vanwege de verkiezingen. Vriendschappen eindigen, familieleden praten niet meer met elkaar.” Een man staat op.

„Mijn familieleden stemden op Trump, omdat ze denken dat hij tegen abortus is. Zijn racisme nemen ze voor lief. Hoe kan ik met hen praten zonder dat het ruzie wordt?”

Italiano laat een vijfpuntenplan zien. Haar eerste regel is de belangrijkste, zegt ze: denk aan mensen, niet aan politiek. „Je familieleden zijn meer dan alleen hun meningen. Ze dragen verdriet met zich mee, of geheimen die jij niet kent. Als ze zeggen dat ze tegen immigratie zijn, en jij bent vóór, probeer dan het gesprek over echte migranten te laten gaan.”

Want, en dat is de tweede stelregel: elk meningsverschil bevat ook gedeelde waarden. Daar moet je over praten.

„We zijn geconditioneerd in de polarisatie. Op tv worden twee politieke tegenstanders tegenover elkaar gezet, om tegen elkaar te gaan schreeuwen. Als je met een familielid over immigratie praat, kun je zeggen: ‘We willen allebei het beste voor mensen die het moeilijk hebben’.”

Italiano leert de cursisten zinnen te beginnen met persoonlijke anekdotes. „Ik heb gezien dat…” of „Ik heb moeite met…” Verboden zijn: „De kerk leert ons dat…” of „Clinton/Trump zei dat…” „Dat is moordend voor een gesprek.”

Donatie

Amanda Wade plaatste vorige week een oproep op Pantsuit Nation, een besloten Facebook-groep voor Clinton-aanhangers. „Mijn man en ik hadden het over hoe moeilijk Thanksgiving dit jaar wordt”, schreef ze, „gezien de politieke ideeën van het grootste deel van mijn familie.” Ze nodigde gelijkgestemden uit Thanksgiving bij haar te komen vieren.

„Iedereen is welkom die een gesprek wil voeren om elkaar écht te leren kennen, niet om je ideeën steeds te moeten verdedigen.”

Er kwamen honderden reacties, als „bij ons komt een ‘Geen Politiek’-bordje op de voordeur” en „ook wij hebben Thanksgiving afgezegd. Ik voel me een vreemde in mijn familie.” Uiteindelijk komen drie mensen bij de familie Wade eten.

Amanda maakt zich zorgen over haar zus en neef Ryan, die straks bij haar familie alleen in het dissidentenhoekje zitten. „Mijn neef voert op zijn manier oppositie”, zegt ze.

„Hij geeft dit jaar geen cadeaus aan de familie, maar doneert aan Planned Parenthood [waar onder meer abortus wordt uitgevoerd, red.] en lokale moskeeën.”