NRC Checkt: ‘Zorgen over ruim helft kinderopvangverblijven’

Dit berichtte de Volkskrant dinsdag op haar voorpagina.

Foto ANP

De aanleiding

De Volkskrant bracht het gisteren prominent op haar voorpagina: toezichthouder GGD maakt zich zorgen over ruim de helft van de Nederlandse kinderopvangverblijven. De crèches waarover zorgen zijn, hebben volgens de krant hun veiligheid niet op orde, kampen met een personeelstekort of er zijn klachten over binnengekomen. Het nieuws werd breed overgenomen door onder andere nieuwssite Nu.nl en dagblad Trouw. Wij checken of het klopt dat de GGD zich zorgen maakt over ruim de helft van de kinderopvangverblijven om de genoemde redenen.

Waar is het op gebaseerd?

Het toezicht op crèches is ondergebracht bij 25 regionale Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (GGD’s). Zij maken de inspectierapporten over alle crèches in hun regio. Na zo’n inspectie wordt per kinderopvang een ‘risicoprofiel’ opgesteld. Dit is een hulpmiddel voor inspecteurs om in te schatten hoe grondig zij de crèche volgend jaar moeten inspecteren. Kinderopvangverblijven die al jaren goed presteren, worden minder intensief gecontroleerd.

De Volkskrant heeft risicoprofielen van crèches uit zeven GGD-regio’s opgevraagd. De crèches zijn verdeeld in vier categorieën: ‘geen zorg’, ‘geen of lichte zorg’, ‘lichte zorg of zorg’ en ‘serieuze zorg’. De laatste drie categorieën heeft de krant bij elkaar opgeteld. Hieruit concludeert ze dat er bij meer dan de helft van de kinderopvangverblijven „reden tot zorg” is.

En klopt het?

Volgens het ministerie van Sociale Zaken en GGD Nederland trekt de Volkskrant „totaal verkeerde conclusies” uit de cijfers. De risicoprofielen waarop de krant zich baseert, zeggen namelijk weinig over de kwaliteit van de kinderopvangbedrijven. Die wordt beoordeeld in het inspectierapport.

Deze rapporten schetsen een ander beeld van de kinderopvang dan de Volkskrant. Driekwart van de kinderopvangorganisaties voldoet aan alle eisen, schrijft de Onderwijsinspectie in haar landelijke rapportage over vorig jaar. Bij een kwart zijn lichte of serieuze overtredingen geconstateerd. Dus niet de helft, waarvan de Volkskrant gewag maakt.

De cijfers verschillen van elkaar omdat bij het opstellen van een risicoprofiel meer factoren dan de kwaliteit een rol spelen. Zo kan ook het wisselen van een locatieleider of een klacht van een ouder leiden tot een verhoogd risico, terwijl dit niets hoeft te zeggen over hoe goed of slecht een kinderopvangverblijf presteert.

Baseerde de Volkskrant zich op verkeerde cijfers? Chef Binnenland Xander van Uffelen vindt van niet. „We hebben gewoon geschreven dat de GGD zich zorgen maakt. Omdat dat de term is die de GGD zelf hanteert.”

En inderdaad: op de website van de GGD wordt aan risicoprofielen een bepaalde ‘zorg’ toegeschreven. Dan wordt het een semantische discussie: wanneer mag je spreken van ‘zorgen’ over een kinderopvangverblijf?

De Volkskrant legt het in haar artikel als volgt uit: in de kinderopvangverblijven waarover zorgen zijn, is bijvoorbeeld de veiligheid niet in orde, staan te weinig leidsters op een groep of er zijn serieuze klachten binnengekomen. Dit zijn allemaal voorbeelden van zware overtredingen.

De Volkskrant heeft in haar optelsom verblijven meegerekend die in de categorie ‘geen of lichte zorg’ vallen. De kans is uiterst klein dat in een crèche uit deze categorie dergelijke zware overtredingen zijn geconstateerd, zegt een projectmedewerker van GGD Nederland. Wordt deze categorie weggelaten, dan daalt het aantal zorgelijke kinderopvangcentra tot ongeveer één op de vijf.

Conclusie

De Volkskrant schrijft dat de GGD zich zorgen maakt over ruim de helft van alle kinderopvangverblijven, omdat deze bijvoorbeeld hun veiligheid niet op orde hebben, te weinig personeel hebben of omdat er serieuze klachten zijn. Dit klopt niet, zegt de GGD zelf. Een van deze drie zware overtredingen zijn niet bij de helft van de kinderopvangcentra geconstateerd. Driekwart van de kinderopvangverblijven houdt zich aan alle regels, blijkt uit inspectierapporten. Wij beoordelen de bewering als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wil hebben? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt