De radicale website Breitbart wil na het Witte Huis ook Europa veroveren

Breitbart News Van nieuwssite voor rechts-populistische propaganda naar het Witte Huis. Breitbart biedt een paranoïde wereldbeeld achter een betrouwbare façade. De site wil groeien in Europa.

Illustratie Hajo

Voor een anti-establishmentpublicatie zit website Breitbart News nogal dicht op de macht. Steve Bannon, het brein achter het rechts-populistische nieuwsplatform, werd vorige week benoemd tot de voornaamste strategisch adviseur van Donald Trump. Het geeft de website, zeggen experts, ongekende toegang tot Het Witte Huis. Zij vrezen dat Breitbart-journalisten een speciale behandeling krijgen dankzij de invloedrijke positie van hun voormalige baas en dat Bannon, bijgenaamd „de Leni Riefenstahl van de Tea Party-beweging”, de site zal inzetten als Trumps persoonlijke propagandakanaal.

De benoeming van Bannon bevestigt hoe invloedrijk – hoe ‘mainstream’ eigenlijk – nieuwssite Breitbart is geworden. De site wordt gezien als de voornaamste vertolker van de volkswoede die deze verkiezingen aan de oppervlakte kwam en heeft als Trumps trouwste supporter een belangrijke rol gespeeld bij zijn zege.

Nu wil Breitbart ook een rol gaan spelen op het internationale toneel. Meer nog dan een gepolitiseerde Amerikaanse nieuwssite, ziet Breitbart News zichzelf als spil in een mondiale rechts-populistische revolutie. De site, waar zo’n honderd journalisten werken, schrijft bijvoorbeeld uitvoerig over Geert Wilders, Nigel Farage en Marine le Pen. Vrijdag werd bekend dat de site Franse en Duitse journalisten werft voor lokale Breitbart-edities.

Lak aan journalistieke mores

De site werd in 2007 opgericht door Andrew Breitbart, een activistische journalist die de Republikeinse partij nieuw leven wilde inblazen en sterke banden had met de Tea Party-beweging. Hij had lak aan de journalistieke mores, haalde citaten uit hun context en ontwaarde overal linkse complotten. De site deelde in 2011 zijn eerste grote mokerslag uit aan het establishment, toen het de selfies in onderbroek van het Democratische Congreslid Anthony Weiner publiceerde. Weiner zag geen andere mogelijkheid dan af te treden.

Een jaar later overleed Breitbart op 43-jarige leeftijd aan een hartaanval, waarna Bannon, een gedesillusioneerde ex-bankier van Goldman Sachs, het stokje overnam. Onder Bannon veranderde de site, schreef Ben Shapiro, een Breitbart-journalist die opstapte uit onvrede over de nieuwe koers. Breitbart werd „Trumps persoonlijke Pravda” en kreeg steeds meer racistische trekjes, iets waar Andrew Breitbart zich altijd fel tegen had gekeerd. Dat Bannon een belangrijke adviseur van Trump is geworden, ziet Shapiro als het ultieme verraad aan het gedachtegoed van de oprichter: „Dit is precies het soort corrupte mediarelatie dat Breitbart verachtte”.

Maar Bannon professionaliseerde het Breitbart-activisme ook, blijkt uit een vorig jaar verschenen profiel van Bloomberg. Daarin wordt beschreven hoe Bannon en de zijnen de gevestigde media ‘hacken’ om hun wereldbeeld te verspreiden.

Zo gaf Bannon een scoop over verdachte transacties bij de Clinton Foundation aan The New York Times, omdat hij wist dat een publicatie in Amerika’s elitekrant meer invloed zou hebben dan wanneer hij het nieuws zou melden op zijn eigen Breitbart.

Screenshot van de homepage van Breitbart

De homepage van Breitbart

Hoe Breitbart-journalisitek eruit ziet? Het valt misschien nog het best te beschrijven als een zo toegankelijk mogelijk gemaakte vorm van uiterst rechts activisme. Voor een site die is beschuldigd van antisemitisme, wit superioriteitsdenken en vrouwenhaat, is de toon van de artikelen opvallend ingetogen. Breitbart brengt meestal nieuws van betrouwbare bronnen zoals persbureaus en gevestigde media en vermijdt de complottheorieën die op andere rechtse websites de ronde doen.

„Feiten worden gedeeld, opinies zijn vluchtig”, luidt een van Bannons mantra’s. Het uiterst rechtse populisme wordt opgediend met een zweem van betrouwbaarheid.

Paranoïde wereldbeeld

Alleen wie langer op de site doorbrengt merkt wat voor paranoïde wereldbeeld achter Breitbarts toegankelijke façade schuilgaat. Een oneindige stroom berichten over immigratie, IS, politieke corruptie en de teloorgang van traditionele christelijke waarden, bezorgen de lezer een constant gevoel van dreiging. Moslims staan op het punt de wereld over te nemen, politici en hun handlangers bij de mainstream media zijn niet te vertrouwen en andersdenkenden vernietigen in rap tempo de superieure witte Amerikaanse cultuur.

Neem het misdaadnieuws van donderdag. Dat bestond uit twee berichten. ‘Transgender en ex-onderwijzer uit Sacramento verdacht van drievoudige moord’ en ‘Illegaal beschuldigd van verbranden voeten van een kind’. Feitelijk klopt het, maar het is totaal onduidelijk wat de seksuele geaardheid of juridische status van de verdachten te maken heeft met de gepleegde feiten.

Zo gebruikt Breitbart willekeurig misdaadnieuws om illegalen en transgenders af te schilderen als gedegenereerde misdadigers. Witte Amerikanen worden in de alternatieve werkelijkheid van de site vanzelfsprekend nooit verdacht van moord of kindermishandeling.

Nog een voorbeeld. Een Duitse vertaler die met vluchtelingen werkt onthulde vorige week dat moslimmigranten stiekem christenen haten en Duitsland willen „islamiseren”. Het bericht verwijst naar een Duitse katholieke website die inderdaad verslag doet van de gesprekken die een vertaler heeft opgevangen onder een aantal Eritrese vluchtelingen. Breitbart neemt de bron kritiekloos over en maakt er van dat, pars pro toto, alle moslimimmigranten in het geheim deze ideeën koesteren.

Het zijn extreme denkbeelden, verpakt in ogenschijnlijk neutrale berichtgeving. Doel is, daar maakt Bannon geen geheim van, een rechts-populistische wereldrevolte. Het establishment sluit zijn ogen voor de gevaren die de joods-christelijke cultuur bedreigen, en moet daarom kapot gemaakt worden. „Ik ben een leninist”, zei Bannon in 2014 tegen website The Daily Beast. „Lenin wilde de staat vernietigen en dat is ook mijn streven. Ik wil alles in elkaar laten storten en het volledige establishment vernietigen.”

Nationaal-populistische discours

Breitbart claimt nadrukkelijk een rol in het Europese nationaal-populistische discours, waarin de Westerse cultuur beschermd dient te worden tegen liberale waanbeelden, corrupte elites en Islamitische terreur. „Het is altijd onze visie geweest om een internationale, centrum-rechtse, populistische, anti-establishment nieuwssite te maken”, zei Steve Bannon vorig jaar tegen Bloomberg.

De site heeft nauwe banden met Geert Wilders, over wie het veel stukken plaatst. Ook publiceerde de PVV-leider dit jaar een tiental opiniestukken op de site, terwijl hij in de Nederlandse media er vaak het zwijgen toe doet of hooguit 140 tekens twittert. Deze zomer was Wilders eregast op een Amerikaans feestje voor Trump, georganiseerd door Breitbart-redacteur en Republikein Milo Yiannopoulos. Wilders werd volgens aanwezige verslaggevers onthaald als ‘de volgende premier van Nederland’ terwijl het publiek „Gurt, Gurt, Gurt” scandeerde. In zijn toespraak riep hij „Weg met de politieke correctheid! Weg met de bullshit!”. De echo’s van Trumps retoriek waren duidelijk hoorbaar.

Voor zover bekend heeft de site geen plannen voor een Nederlandse editie. Breitbart reageert niet op vragen daarover van deze krant.

Europese expansie

Wel breidt de site, die al Britse en Israëlische edities heeft, uit naar Duitsland en Frankrijk. Breitbart-hoofdredacteur Alexander Marlow zei vrijdag tegen de The Los Angeles Times: „In beide landen zijn grote verkiezingen in aantocht die veel raakvlakken hebben met het Brexit-referendum en de opkomst van Trump in de VS. Het zijn verkiezingen waar een populistische, nationalistische beweging een belangrijke rol speelt.”

De site wil inspelen op het succes van het Front National in Frankrijk en Alternative für Deutschland in Duitsland. Doel is om in beide landen rechts-populistische politici aan de macht te brengen.

Met de komst van Breitbart krijgt het Europese rechts-populisme een geoliede Amerikaanse propagandamachine cadeau, die zich niet alleen in de VS maar ook in Groot-Brittannië heeft bewezen. Breitbart London werd begin 2014 opgericht om de Brexit-campagne te ondersteunen. De hoofdredacteur, Raheem Kassam, gooide daarmee zulke hoge ogen dat hij werd gevraagd om naast zijn werk voor Breitbart Nigel Farage, de leider van de Brexit-beweging, te gaan adviseren. In oktober deed hij zelfs een gooi naar het leiderschap van de UK Independence Party, met de Trumpiaanse slogan ‘Make UKIP Great Again’ – weer een Breitbartjournalist op zoek naar politieke invloed.

Zo komt de visie van een door Breitbart News gesteunde populistische wereldrevolte steeds dichterbij.