Azië ontgoocheld door Trumps plan met handelsverdrag TPP

Vrijhandel Door uit TPP te stappen maakt de aanstaande president een eind aan het handelsbeleid van Obama om China het hoofd te bieden.

Foto Olivia Harris/Reuters

Op „Dag Eén” in het Witte Huis zal president Donald Trump een graf delven voor het Trans-Pacific Partnerschap (TPP), een van de belangrijkste handelspolitieke erfenissen van zijn voorganger Barack Obama.

Tot grote tevredenheid van China, dat bewust buiten dit verdrag is gehouden, en tot groeiende bezorgdheid van onder meer Japan en Australië, kondigde Trump maandag via zijn Facebookpagina het vertrek van de VS uit het TPP-vrijhandelsverdrag aan. Daarmee gaat een Chinese wens in vervulling en wordt Obama’s hoop dat zijn opvolger een belangrijk deel van zijn erfenis intact zou laten, de bodem ingeslagen.

Het TPP, een overeenkomst tussen twaalf landen rondom de Stille Oceaan, was bedoeld als contragewicht tegen de dominantie van China en om Amerika’s invloed in Oost-Azië veilig te stellen.

Het TPP-verdrag over vrijhandel, vormde de economische poot van Obama’s „draai naar Azië”. De militaire poot bestaat uit het stationeren van zestig procent van de Amerikaanse marine in de westelijke Stille Oceaan als tegenwicht tegen de militaire opmars van China. Daarover zei Trump maandag niets.

De aankondiging van Trump om uit het handelsverdrag te stappen, heeft tot veel verwarring geleid bij de andere deelnemers. „Zonder de VS heeft het verdrag weinig zin”, zei de Japanse premier Shinzo Abe eerder. Als de VS en Japan, de eerste en de derde economie van de wereld niet aan het Pacifische partnerschap deelnemen, dan lijkt de overeenkomst voor de andere landen ook weinig zin te hebben.

Ramp voor Amerika

De ontgoocheling in Azië is groot. Met name voor Japan, dat een groot voorstander is van een handelsovereenkomst waarin China niet de boventoon voert, is Trumps besluit een enorme tegenvaller. China daarentegen reageerde tevreden. De tweede economie van de wereld heeft zich hevig verzet, want voelde zich „omsingeld” door de VS en Japan, aldus de partijkrant Global Times.

Trump beschouwt het TPP, waarin vergaande afspraken over het verlagen van importtarieven, het beschermen van het milieu en een veel geprezen mensenrechten-hoofdstuk zijn opgenomen, als „een potentiële ramp voor Amerika”. Dat de deelnemende landen de handelstarieven op Amerikaanse maak- en landbouwproducten geheel zouden afschaffen, heeft bij de president-elect geen indruk gemaakt. Hij ziet een handelsverdrag als dit als een „banen-moordenaar”.

President Obama had zijn presidentschap willen afsluiten met een door de VS bepaalde mondiale handels-architectuur van twee verdragen, een voor Europa en een voor Azië. Hoofddoelen waren het moderniseren van tal van verouderde afspraken en het indammen van de groeiende invloed van China.

Het Europese Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP) kwam niet verder dan de onderhandelingstafel. Het Aziatisch-Pacifische TPP werd in februari in het Nieuw-Zeelandse Auckland ondertekend, maar moest nog door de parlementen van de deelnemende landen worden geratificeerd.

Toen al was duidelijk dat ratificatie door het Amerikaanse Congres uiterst ingewikkeld zou worden. Obama had met de grootste moeite een mandaat voor het afsluiten van TPP door het Congres gesleept. Naarmate de anti-handelsretoriek in de Amerikaanse verkiezingscampagne feller werd, slonk het in het Congres toch al geringe animo verder.

APEC-top

Obama waarschuwde zondag tijdens de APEC-top in Lima zijn opvolger nog het TPP-verdrag te handhaven:

„Ik denk dat het niet doorzetten onze positie in de regio ondermijnt, net als ons vermogen om de regels van de wereldhandel naar onze hand te zetten.”

Tijdens de top van 21 landen die tot het Asian-Pacific Economic Cooperation-forum behoren, sprong de Chinese president Xi Jinping al bij voorbaat in het gat dat door het vertrek van de VS uit het handelsverdrag zal ontstaan. Xi wierp zich op als de verdediger van „economische globalisering” en waarschuwde voor groeiend protectionisme en Amerikaans isolationisme.

China heeft alternatieve plannen voor internationale handelsverdragen met de landen rondom de Stille Oceaan. In Lima zei Xi:

„Wij blijven streven naar een grote vrijhandelszone voor alle Aziatisch-Pacifische landen. China zal de deuren naar de buitenwereld nooit sluiten, maar juist verder openen.’’