Economische kansen genoeg in Indonesië, maar eerst wachten op de nieuwe gouverneur

Handelsmissie Indonesië

Premier Rutte is op handelsmissie naar Indonesië. In het zinkende Jakarta is veel geld te verdienen voor bedrijven in de watersector. Maar voorlopig ligt alles stil.

Foto Tatan Syuflana/AP

Laten we vooral oppassen, zei premier Rutte na de aftrap van de Nederlandse handelsmissie naar Indonesië, dat „wat deze week speelt, niet het hoofdonderwerp van dit bezoek” wordt. De premier bedoelde de verdwenen Nederlandse oorlogsschepen in de Javaanse zee. En ook de onrust die in Jakarta bestaat over het politieonderzoek dat naar de gouverneur van de Indonesische hoofdstad is ingesteld.

Hiermee zegt Rutte met zoveel woorden dat zijn bezoek, samen met vertegenwoordigers van ruim honderd bedrijven, VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer en drie vakministers, toch voorál voor het bedrijfsleven is bedoeld. De missie begon maandag en duurt drie dagen.

Miljoenencontracten ondertekenen de bedrijven die mee zijn waarschijnlijk niet. En hoeveel zo’n handelsmissie het Nederlandse bedrijfsleven precies oplevert, is ook al niet te zeggen. De onderlinge handel tussen Nederland en Indonesië groeit wel: van 3,5 miljard euro in 2012 naar ruim 4,4 miljard euro vorig jaar. De invoer naar Nederland – en van daaruit vaak weer verder naar andere Europese landen – stijgt sneller dan de uitvoer naar Indonesië.

Het grootste deel van de bedrijven die mee zijn, ruim de helft, ‘doet’ iets in de watersector. Denk aan grote baggeraars zoals Van Oord en Boskalis, maar ook het Rotterdamse Havenbedrijf is mee. In die watersector is in Jakarta veel geld te verdienen, want de stad zinkt, tussen de 7,5 en 15 centimeter per jaar, afhankelijk van waar je meet. En de zeespiegel stijgt.

Allerlei problemen

Juist op dat watergebied spelen allerlei problemen. In het voorjaar werd de bouw stilgelegd van het Golfeiland, één van de zeventien eilanden die voor de kust van Jakarta zouden moeten komen als stadsuitbreiding. Dat plan was een ontwerp van de Nederlandse watersector, maar erg opschieten doet het niet. Non-gouvernementele organisaties maken bezwaar, de visserij zou inkomsten mislopen en ook is niet duidelijk of het stadsbestuur van Jakarta eigenlijk dít plan wel wil.

De anticorruptie-autoriteit Komisi Pemberantasan Korupsi stelde in april fraude rond de vergunningen voor het bouwen van dat eerste eiland vast. Daar waren de Nederlandse bedrijven niet bij betrokken, baggeraars Boskalis en Van Oord voeren alleen uit, benadrukken zij. Maar verder werken kunnen ze dus niet. Vorige maand werd bekend dat de bouw hervat mag worden, maar dat gaat ook niet vanzelf: alle vergunningen moeten opnieuw worden bekeken.

Kunnen de premier of minister Melanie Schultz (Infrastructuur en Milieu, VVD) hierin deze week bemiddelen? Grote kans van niet. De gouverneur van Jakarta, hij heet Basuki Tjahaja Purnama, maar is beter bekend onder zijn bijnaam ‘Ahok’, staat op non-actief. Niet vanwege het onderzoek dat de politie naar hem heeft ingesteld, hij wordt verdacht van godslastering, maar omdat Jakarta verkiezingen houdt. In februari volgend jaar kiest de stad een nieuwe gouverneur. Besluiten over de waterkering liggen praktisch stil tot bekend is wie dat wordt. Een ontmoeting met Ahok staat ook niet op het Nederlandse programma, deze week.

En de verdwenen oorlogsschepen? In Indonesië was de publieke reactie op dat nieuws nogal defensief. Nederland had er toch niet om gevraagd om op die schepen te letten? Nou dan. Maar premier Rutte benadrukte maandag dat hij vanuit Jakarta de bevestiging heeft dat de zaak serieus genomen wordt. Woensdag spreekt hij met de Indonesische president Joko Widodo, dan komt het onderwerp vast ter sprake. Maar diplomatiek mogen de schepen van belang zijn, voor de bedrijven die mee zijn op de missie doen ze er niet toe. Er zal geen contract meer of minder om gesloten worden.