De diepe val van president Park

Park Geun-hyi Betogers eisen de afzetting van de president van Zuid-Korea. Dat heeft alles te maken met een vriendin van haar die nu is opgepakt.

Foto Kim Hong-Ji / Reuters

Haar presidentschap begon ruim drie jaar geleden zo veelbelovend. Park Geun-hyi was de eerste Zuid-Koreaanse vrouw in die machtige functie en ze leek er beter op voorbereid dan wie ook. Was ze immers niet opgegroeid in het Blauwe Huis, de presidentiële ambtswoning in Seoul, waar haar vader Park Chung-hee achttien jaar president was? En had ze haar vader – een ex-generaal die Zuid-Korea met harde hand tot economische bloei bracht – niet vijf jaar bijgestaan als ‘first lady’ nadat haar moeder in 1974 bij een op hem gerichte moordaanslag was doodgeschoten?

Park, zelf sinds 1997 politiek actief, had bovendien meer oog voor burgerrechten dan haar vader en presenteerde zich als een opofferingsgezinde vrouw die „met de natie gehuwd” was. Zo was ze nooit getrouwd en kinderen had ze evenmin. Dus voor corruptie – een veelvoorkomend euvel onder Zuid-Koreaanse politici die bloedverwanten vaak schaamteloos bevoordelen – hoefden kiezers niet te vrezen. Zelf zei zi:

„U, de bevolking, bent mijn familie, en uw geluk is de reden dat ik in de politiek blijf”

Nu dreigt diezelfde Park, 64 jaar oud inmiddels, als eerste Zuid-Koreaanse president ooit een jaar voor het aflopen van haar termijn uit datzelfde Blauwe Huis te worden verjaagd, met pek en veren besmeurd. Week in week uit roepen honderdduizenden betogers in de straten van Seoul om haar vertrek in verband met een bizar corruptieschandaal dat zijn gelijke in de recente geschiedenis niet kent.

Tekst gaat verder na de video:

Nog maar vijf procent van de Zuid-Koreanen heeft volgens opiniepeilingen vertrouwen in haar. Het wordt met de dag waarschijnlijker dat het parlement, met steun van politici van Parks Saenuri-partij, een afzettingsprocedure begint, als ze niet al eerder vrijwillig opstapt.

Dochter op elite-universiteit

Hoe heeft Park zo peilloos diep kunnen vallen? Het heeft alles te maken met haar nauwe band met haar inmiddels gearresteerde en aangeklaagde vriendin Choi Soon-sil. In de Koreaanse media nu vaak aangeduid als Raspoetin, wordt Choi ervan verdacht zich intensief met het regeringsbeleid te hebben bemoeid zonder dat ze daarvoor ook maar de geringste kwalificaties bezat. Ze zou zich hebben bemoeid met toespraken, benoemingen, het economisch beleid en de hoogst gespannen verhouding met buurland Noord-Korea.

Bovendien zou ze haar positie als vertrouweling van Park hebben misbruikt door voor zo’n 62 miljoen euro geld af te troggelen van grote bedrijven, waaronder Samsung, ten behoeve van door haar gerunde stichtingen en bedrijven. Ook zou Choi via chantage een plaats voor haar dochter hebben bemachtigd op een elite-universiteit, al voldeed die in het geheel niet aan de toelatingseisen.

Parks innige vriendschap met Choi staat weer niet los van de tragische manier waarop Park in de jaren 70 als jonge vrouw met een tussenpoos van vijf jaar eerst haar moeder en vervolgens, in 1979, ook haar vader bij moordaanslagen verloor.

Haar relatie met Choi begon door toedoen van Choi’s vader, Choi-Tae-min, kort na de moord op haar eigen moeder. Choi senior, die een obscure sekte leidde, beweerde met Parks vermoorde moeder te kunnen communiceren en werd een frequente gast in het Blauwe Huis. Er zouden sjamanistische sessies in het Blauwe Huis hebben plaatsgevonden, al ontkent Park dit. Nadat Choi senior in 1994 was gestorven bleef de hechte band tussen Park en Choi Soon-sil bestaan.

In een groot strafrechtelijk onderzoek naar de rol van Choi in het Blauwe Huis is Park aangeduid als medeplichtig. Ten overstaan van de natie heeft Park zich een paar keer diep verontschuldigd voor de gang van zaken en beloofd haar banden met Choi te verbreken. Ze gaf toe grote fouten te hebben gemaakt maar ontkende dat ze zich geheel in de ban van Choi zou hebben bevonden. Met trillende stem verklaarde de anders nogal introverte Park:

„Het is moeilijk mezelf te vergeven en ’s nachts te slapen wegens mijn gevoelens van berouw.”

Maar over aftreden repte ze met geen woord. Wat ze nu precies wil – haar termijn loopt over ruim een jaar af – is onduidelijk. Ministers die dachten dinsdag te worden bijgepraat, kregen te horen dat Park bij de vaste kabinetszitting verstek zou laten gaan. Wel heeft ze inmiddels meer advocaten in de arm genomen.

Tekst gaat verder na de video:

Conflict

In kleinere kring was Parks nauwe band met de Chois al langer een bron van zorg. Het leidde in 1990 tot een heftig conflict met Parks jongere broer en zuster, met wie ze nog altijd gebrouilleerd is. Toen Park in 2007 voor het eerst een gooi deed naar het presidentschap, maar ook weer tijdens de campagne van 2012, rezen er al even vragen omtrent haar innige relatie met Choi. Maar Park drukte die snel de kop in door die af te doen als op niets gebaseerde geruchten.

De hele zaak doet denken aan de Greet Hofmans-affaire uit de jaren 50, toen koningin Juliana zich diepgaand liet beïnvloeden door gebedsgenezeres Greet Hofmans.

Het schandaal onderstreept hoe weinig de Zuid-Koreanen weten van hun president. Zelden gaf ze zich immers bloot. Zo is nog altijd niet duidelijk voor de buitenwereld of ze nu boeddhistisch (zoals haar ouders), katholiek (ze is gedoopt) of atheïstisch is. Of, zo vragen veel Zuid-Koreanen zich inmiddels af, was ze misschien een aanhanger van primitieve sjamanistische praktijken?

Nu Park plotseling zo ernstig in opspraak is geraakt, duiken er de wildste geruchten op over een eerder dieptepunt uit haar presidentschap: de veerbootramp van 2014 waarbij ruim 300 passagiers – grotendeels kinderen – verdronken. Veel Zuid-Koreanen rekenen haar en haar regering hun trage reactie aan bij de afhandeling daarvan en het falende toezicht op de veiligheid op veerboten.

Boze tongen beweren nu dat Park op het moment van de ramp bezig was met sjamanistische rituelen en sommige critici vragen zich openlijk af of de president Zuid-Korea in stilte had herschapen in een duistere theocratie. Niemand kan meer met zekerheid zeggen dat zulke uitspraken niet waar zijn.