Criminelen in Brabant vind je via hun huurauto’s

Autoverhuur

Wapens of drugs vervoeren, dat doe je in een grijze Citroën C3. Gehuurd uiteraard, en contant betaald. Zo anoniem mogelijk. De autoriteiten in het zuiden pakken nu de vele autoverhuurders aan.

Foto Merlin Daleman

De eigenaar van het autoverhuurbedrijfje in het westen van Tilburg maakt een wegwerpgebaar. „Kom ik thuis, staan er ineens twintig man voor de deur. Alsof ik een moord heb gepleegd. Dit gaat toch nergens over, man.”

De controle wordt uitgevoerd door onder meer de politie, de gemeente en de Belastingdienst. Hij beheert vanuit zijn garage een autoverhuurbedrijf, zo is hun gebleken. Voor zijn huis staan enkele middenklassers geparkeerd. Op de stoep staat een BMW die total loss is.

De autoverhuurder wordt gesommeerd zijn administratie erbij te pakken. Belastingmensen en gemeenteambtenaren vuren vragen op hem af. Wie zijn z’n klanten? Hoe komt hij aan z’n geld? Hoeveel heeft hij in kas?

Er komt geen duidelijk antwoord. Ze moeten bij ‘Ali’ zijn, zegt de eigenaar. „Ik geef hem al het geld dat ik verdien en hij verstopt het. Ik vertrouw Ali. En kunnen jullie nu gaan alsjeblieft? De hele buurt staat te kijken, man.”

Gehuurde auto’s laten zich goed gebruiken voor smokkel van vuurwapens of drugs

Autoverhuurders, en met name de vele dubieuze bedrijven, staan in het zuiden volop in de belangstelling van autoriteiten. Breda, Roosendaal en Tilburg zijn van plan er een vergunningplicht voor in te voeren. De verhuurbedrijven spelen namelijk een grote rol in de georganiseerde criminaliteit, aldus de politie Zeeland-West-Brabant. Die bepleit aparte kentekenplaten voor huurauto’s, zodat ze meteen herkenbaar zijn. Een subsidieaanvraag voor onderzoek naar de haalbaarheid van dit plan is ingediend.

De vergunningplicht en de andere kentekens moeten meer zicht gaan bieden op de autoverhuur. Nu kan iedereen een verhuurbedrijf beginnen. In Tilburg zijn minstens 56 autoverhuurbedrijven actief, waarvan er slechts vijftien als zodanig bij de Kamer van Koophandel zijn geregistreerd.

98 procent crimineel

Volgens de politie Zeeland-West-Brabant staat een groot deel van de autoverhuurbedrijven in dienst van criminelen. Huurauto’s vallen niet op, je kunt ze snel omwisselen en ze staan niet op naam van de bestuurder. Gehuurde auto’s laten zich daardoor goed gebruiken voor smokkel van vuurwapens of drugs, of om afval van drugsproductie te lozen. Bij een van de autoverhuurbedrijven die de politie heeft onderzocht, bleek 98 procent van de klanten criminele antecedenten te hebben. Vaak bleek hun enige officiële inkomen een uitkering van 700 euro per maand, bijna het bedrag voor de maandhuur van hun auto.

En dus trekken medewerkers van politie, gemeente, Belastingdienst en douane door het zuiden om autoverhuurbedrijven te controleren. Tot nu toe zijn er 25 bezocht. In verschillende auto’s werden verborgen ruimtes gevonden, bedoeld om drugs in te smokkelen. In vervolg hierop zijn politie en Openbaar Ministerie vier strafrechtelijke onderzoeken begonnen. Daarbij zijn verdovende middelen, vuurwapens en explosieven gevonden, en aanwijzingen voor witwassen. Een enkel bedrijf wekte zelfs vermoedens van betrokkenheid bij moslimextremisme.

De eigenaar van het bedrijfje in het westen van Tilburg viel op omdat er nogal wat betalingen uit zijn naam werden gedaan. Maar tegenover de overheidsdiensten houdt hij vol dat hij niet weet hoeveel zijn handel oplevert, en waar het geld is. „Ik weet gewoon niet hoeveel geld ik heb”, zegt hij, terwijl hij met een multomap op de stoep staat. „U kunt dat blijven vragen, maar ik weet het niet.”

Als hem gevraagd wordt of hij kan tellen, knapt er iets. „Nee, mevrouw, ik kan niet tellen.” Hij zucht. „We kunnen hier nu normaal met elkaar gaan praten of u kunt blijven doen alsof ik een debiel ben.” Uiteindelijk vertrekken de instanties. Het onderzoek wordt voortgezet.

Politieman Martijn Mol, coördinator van het ‘project autoverhuur’, is zich van de irritatie van de autoverhuurder bewust. „Het heeft natuurlijk best wel impact, al die mensen voor je deur. Maar voor controles als deze komen we met meerdere diensten, dus er zijn gewoon veel mensen aanwezig. En zo laat je als overheid ook zien dat je er bovenop zit.”

Zo onopvallend mogelijk

Mol neemt sinds een jaar systematisch autoverhuurders in West-Brabant onder de loep. Hij kreeg al snel door dat er iets niet klopte. „Kijk, West-Brabant is een prachtig gebied, maar ook weer niet zo toeristisch dat er in Bergen op Zoom en omgeving zo’n 55 autoverhuurbedrijfjes hoeven te zitten. Een aantal ervan zorgt ervoor dat criminelen over onopvallende auto’s kunnen beschikken, eventueel met verborgen ruimtes. Weet je wat de meest gehuurde auto is in de criminele wereld? Een Citroën C3. Grijs. Zo onopvallend mogelijk. Daarom rijden criminelen ook altijd in de spits. Dan is de kans klein dat ze worden gecontroleerd. Dankzij huurauto’s kan de wereld van verdovende middelen nog professioneler werken.

Een deel van de autoverhuurbedrijfjes staat aantoonbaar in dienst van de criminaliteit, volgens Mol. Zo werd een jongen gecontroleerd die voor veel geld auto’s aan „dubieuze figuren” verhuurde, nota bene vanuit zijn flatje op de zesde verdieping. Kon hij zelf „een dikke bak” van rijden. Mol: „Dat willen we aanpakken.”

De stoet overheidsdiensten trekt naar het tweede adres, een industrieterreintje in Tilburg-Noord. Dit autoverhuurbedrijf zit tussen een schoonmaakbedrijf en een administratiekantoor in. Een bedrijfsnaam op de gevel ontbreekt, er is niemand aanwezig. Een agent klimt op een ladder om door een raam op de eerste verdieping te kijken. Op het parkeerterrein staat een witte bestelauto die officieel geëxporteerd is naar Frankrijk. Twee douaniers kijken er met belangstelling naar.

Dan komt de eigenaar aangelopen, een twintiger in trainingspak. „Ik wil niets met die politie te maken hebben”, roept hij. „Ik ga nu mijn advocaat bellen.” Omdat het om een bedrijfspand gaat, hoeven de overheidsdiensten daar niet op te wachten. Maar ze besluiten „niet alles kwaadschiks te doen”. Zodra de advocaat arriveert, gaan gemeente, douane en Belastingdienst naar binnen. Ze vinden niets illegaals.

„Als we de logistiek aanpakken, hebben criminele organisaties minder mogelijkheden.”

Volgens de eigenaar, die niet met zijn naam in de krant wil, toont het aan dat dit soort acties nergens op slaan. „Ze zijn alle verhuurbedrijven in Tilburg aan het controleren, maar ik snap er niks van. Ze pakken de bakker toch ook niet op als-ie brood verkoopt aan een crimineel? Hoe kan ik nou weten wie crimineel is en wie niet? Als iemand alles cash wil betalen, is dat toch zijn keus? Moet ik daar dan voor bloeden?”

Logistiek aanpakken

Dat ziet Paul Depla, burgemeester van Breda, anders. Criminelen zijn voor hun logistiek nu eenmaal afhankelijk van autoverhuurbedrijven, zegt hij. „Als we de criminele industrietak in het zuiden echt willen aanpakken, moeten we ons ook richten op elektriciens in wietplantages en autoverhuurbedrijven. Daar moeten de alarmbellen afgaan bij verdachte omstandigheden, zoals iemand die alles cash betaalt. Als we de logistiek aanpakken, hebben criminele organisaties minder mogelijkheden.”

Daarom wil Breda een vergunningplicht voor autoverhuurders, net als Roosendaal en Tilburg. Burgemeester Peter Noordanus van Tilburg, dat per 1 januari de vergunning verplicht stelt: „Verhuurders krijgen die vergunning alleen als ze aan onze voorwaarden voldoen. Dat betekent dat er veel minder contant geld in die bedrijven moet omgaan en dat ze het melden als er drugs worden aangetroffen in een huurauto.”

Zijn Roosendaalse collega Jacques Niederer: „We zoeken samenwerking met brancheorganisatie Bovag. Als die een autoverhuurder een keurmerk geeft, krijgt dat bedrijf automatisch een vergunning. Bedrijfjes zonder keurmerk zullen moeten aantonen dat ze niet in dienst staan van criminelen.”

Minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) noemt het een goede zaak dat gemeenten een vergunningplicht invoeren. Warme contacten tussen onder- en bovenwereld zijn ongewenst. „De problemen met georganiseerde criminaliteit in het zuiden zijn zorgelijk. Daarom moeten we ervoor zorgen dat dit soort bedrijven wordt aangepakt.”

Als de twintig medewerkers die de controle uitvoerden het industrieterrein in Tilburg-Noord verlaten, schudt de eigenaar nog eens zijn hoofd. „Ze zijn gewoon hopeloos in Tilburg”, zegt hij. „Ze kunnen niks beginnen tegen de grote jongens, daarom gaan ze dit soort bedrijfjes pakken. Maar ze zullen hier niks vinden, man. Helemaal niks.”