Armoedeporno van links en van rechts

Armoedeporno

‘I, Daniel Blake’ leidde tot een kleine Britse polemiek. Wie maakt nu eigenlijk ‘poverty porn’?

Poverty Porn. Het was ironisch dat de rechtse pers dat de tachtigjarige filmmaker Ken Loach verweet toen I, Daniel Blake eind oktober in het Verenigd Koninkrijk in première ging. Armoedeporno is juist iets waar Loach zich danig over opwindt. Maar totaal anders definieert. Gevolg: een kleine Britse polemiek.

Het ‘deprimerende’ beeld van I, Daniel Blake kwam Toby Young van de rechtse Daily Mail, die „geen expert is”, toch „helemaal niet realistisch voor”. Datzelfde had recensent Camilla Long van The Times, de in Oxford geschoolde telg uit het adelijke geslacht Pelham-Clinton. „A povvy safari for middle-class do-gooders”, oordeelde zij ijzig. „Armoeporno voor zelfvoldane Londenaars.”

Dat Camilla Long zich op Twitter presenteert met een hapje zwarte kaviaar aan de roze gestifte lippen, zal Loach extra hebben geprikkeld: hij tweette over Longs „beschamende recensie” die „gezien onze uitputtende research, er ook gewoon naast zit”. Waarna de linkse pers met een barrage aan statistieken en case studies kwam over de inefficiëntie en botheid van de Britse arbeidsbureaus, de vele schandalen rond de – geprivatiseerde – beoordeling van arbeidsongeschiktheid, en de 50.000 uitkeringstrekkers die tussen 2012 en 2015 uit Londen werden gejaagd om plaats te maken voor welgestelden.

Conservatief Engeland hield het af met een hoofdschuddend tut-tut. In een talkshow op de BBC benadrukte Greg Clark, de Tory-minister van Economische Zaken, dat Loach’ film fictie was. „Zo gedragen ze zich op het arbeidsbureau echt niet.” The Daily Mail verweet Loach „romantisering van armoede”: Toby Young miste met name de verloederde types die hij van reality-show Benefits Street kende.

Benefits Street is een omstreden tv-serie van de commerciële zender Channel Four over een wijk met veel steuntrekkers: iedereen die in beeld komt is obees, verslaafd aan drank en drugs, seksueel deviant, kettingroker, crimineel of asociaal. De BBC had een soortgelijke show, People Like Us, en kwam in 2015 met het idee voor Britain’s Hardest Grafter, een afvalrace waar uit een groep werklozen, minimumlijders en andere non-valeurs de beste werknemer komt. „Fascistische televisie die armoede misbruikt als entertainment”, oordeelde Ken Loach in The Morning Star.

Want dat is de echte poverty porn, beklemtoont hij in Cannes. Niet zijn films. „Ik geef arme mensen waardigheid, maar op televisie zie ik programma na programma arme mensen vernederen en belachelijk maken. Zie ze eens vet zijn, tatoeages hebben, drugs gebruiken, veel te jong kinderen krijgen. Zie eens hoe onwetend, grof en dom ze zijn. Het genre, poverty porn, heeft als onuitgesproken doel mensen ervan te overtuigen dat armoede de schuld is van de armen zelf. Dat is de agenda.”