Wilders krijgt het laatste woord

Proces Wilders Twee dagen lang verdedigde advocaat Knoops zijn afwezige cliënt: Geert Wilders. Maar die komt later deze week toch nog zelf langs voor een slotwoord.

Remko de Waal/ANP

Geert Wilders deed wat hij als politicus moest doen en als hij wordt veroordeeld om zijn ‘minder Marokkanen’-uitspraak, glijdt Nederland af naar een „totalitaire staat”.

Met die boodschap, of misschien wel vooral een stevige waarschuwing, verdedigde advocaat Geert-Jan Knoops twee dagen lang de PVV-leider – die er zelf niet bij was in de extra beveiligde rechtbank bij Schiphol. De drie rechters noemde Knoops alvast „moraalridders”, voor het geval ze het echt zouden doen: „De hele vrijheidsgedachte in dit mooie land omverwerpen.”

Het OM eist tegen Wilders een boete van 5.000 euro wegens discriminatie, haatzaaien en groepsbelediging. Maar volgens Knoops kon Wilders op 19 maart 2014 niet anders dan opkomen voor zijn bezorgde kiezers, midden in een campagne voor de Europese verkiezingen. Dat het zovéél kiezers zijn volgens de peilingen, maakt die opdracht alleen maar dringender, vond Knoops. „Ik heb me laten vertellen dat het er nu al bijna twee miljoen zijn.”

Wilders vroeg aan zijn fans in de zaal of ze méér of minder Marokkanen wilden in Nederland, de zaal riep minder en Wilders zei: „Dat gaan we regelen.” Vooraf had hij gezegd dat hij het „niet mocht zeggen, want dan wordt er aangifte tegen je gedaan”, maar volgens Knoops had hij daarmee alleen bedoeld dat „de linkse elite op de achterste benen zou gaan staan”. En niet dat hij zelf al wist dat het strafbaar kon zijn wat hij zei.

Juridisch is dat een van de belangrijkste onderdelen van Knoops’ verdediging: ‘onverdraagzaamheid’ werd in de Nederlandse rechtspraak pas eind 2014 voor het eerst genoemd en dus kon Wilders in het voorjaar van 2014 nog niet weten welk risico hij liep.

Met twee tongen spreken

Knoops noemde het ook een „absurde redenering” van het OM dat je de Marokkaanse nationaliteit als ras kunt zien. De advocaat haalde verdragsteksten, experts en eerdere uitspraken aan waaruit zou blijken dat nationaliteit juist niets met ras te maken had.

„Het begrip ras is zelf ook nog eens voorwerp van verschillende interpretaties. Je kunt het hebben over lichaamsbouw, wijze van voortbewegen, way of living of godsdienstige eigenaardigheden die een bepaalde groep typeren.”

Zo konden de uitlatingen van Wilders volgens Knoops niet worden uitgelegd, omdat de PVV-leider meteen nadat hij van het podium af was, had gezegd dat hij alleen de criminele Marokkanen had bedoeld. Net als bij de PvdA’ers Hans Spekman en Diederik Samsom, die ook harde dingen hebben gezegd over Marokkanen en daar niet voor zijn vervolgd, ging het Wilders om gedrag, zei Knoops. Niet om afkomst. En rechters moeten natuurlijk niet „met twee tongen spreken”.

De advocaat had ook een compilatie gemaakt van nieuwsuitzendingen over problemen met Marokkanen in Nederland. „Die problemen heeft de heer Wilders niet gecreëerd”, zei Knoops een paar keer. En hij begon over de imam El Moumni die in 2001 op televisie homoseksualiteit een ziekte had genoemd, maar daar niet voor was veroordeeld. De rechters, zei Knoops, hadden in die zaak „de geloofsopvattingen” van de imam zwaar laten meewegen. „Bij Wilders moet je dan hetzelfde doen met de PVV-standpunten.”

Knoops vond ook dat de bijna 6.500 aangiften tegen Wilders aantoonden dat „de intolerantie” in Nederland groeit voor opvattingen die anders zijn dan die van jezelf. Er stonden, zei hij, wel 10.477 mensen tegenover die op internet al de petitie ‘Ik sta naast Geert Wilders’ hadden getekend.

Op een scherm toonde Knoops verklaringen van mensen die aangifte hadden gedaan tegen Wilders – ze waren erover ondervraagd door de rechter-commissaris. De aangifteformulieren, zeiden ze, waren uitgedeeld in de moskee, op de markt of bij de slagerij. Er waren mensen die dachten dat ze met het formulier hadden gestemd voor de verkiezingen. Eén aangever zei: „U vraagt mij of ik weet wat een aangifte is? Nee.”

Een flink deel van de tweede verdedigingsdag, op maandag, besteedde Knoops aan een analyse die het Meldpunt Internet Discriminatie had gemaakt van de effecten van Wilders’ uitspraken – en die ook in het strafdossier zit om aan te tonen wat de ‘maatschappelijke impact’ is geweest.

Kruising van Mozart en Goebbels

Volgens het meldpunt was het aantal negatieve uitingen op sociale media over Marokkanen enorm toegenomen na de uitspraken, volgens Knoops had het meldpunt allerlei uitingen op een hoop gegooid – ook tweets die niets met de Marokkanen-uitspraak van Wilders te maken hadden.

En de maker van de analyse zelf had Wilders eerder al eens met een nazi vergeleken, zei Knoops, en over hem geschreven dat hij met zijn uiterlijk en gedrag een „kruising was van Mozart en Goebbels”. Noem dat maar onafhankelijk, vond Knoops. En: „Kennelijk mogen we het allemaal zeggen.”

Tegen het eind van het betoog verscheen op Twitter een bericht van de verdachte zelf. Wilders komt deze week toch nog in de rechtszaal met „een laatste woord”. Dat was meteen groter nieuws dan alles wat zijn advocaat de afgelopen dagen als verdediging had gezegd.

Als het loopt zoals nu de bedoeling is, komt Wilders op de laatste zittingsdag met zijn slotwoord: komende woensdag, nadat het OM en de verdediging nog op elkaar hebben kunnen reageren. En dan is het aan de rechters. De uitspraak wordt verwacht op 9 december.