Van Mr. Nobody tot de anti-Sarkozy

François Fillon Als premier ten tijde van president Nicolas Sarkozy kreeg hij geen ruimte. Nu heeft hij zijn vroegere chef verslagen.

Vijf jaar lang, van 2007 tot 2012, was François Fillon premier onder president Nicolas Sarkozy. Dat was voor hem geen al te gelukkige tijd. ‘Hyperpresident’ Sarkozy stuurde liever zelf de regering aan en zag zijn ietwat grijze premier, die achter de schermen ‘Mr. Nobody’ of ‘Droopy’ werd genoemd, als niet meer dan „een medewerker”, zei hij eens tot verontwaardiging van de politieke klasse. „De patron, dat ben ik.”

De wraak van Fillon (62) is zoet. In een rechtse voorverkiezing die voor veel kiezers uitdraaide op een referendum over de politieke toekomst van Sarkozy, wist niet de gedoodverfde favoriet Alain Juppé maar Fillon zondag de antistem het best te mobiliseren. Dat was verrassend. Maandenlang ging Juppé gevolgd door Sarkozy voorop in de peilingen. Fillon scoorde zelden veel meer dan rond de 10 procent.

Eigenlijk pas sinds de Amerikaanse verkiezingen ontstond volgens peilers een ‘dynamiek’ die er uiteindelijk toe leidde dat Fillon, met dank aan de hoge opkomst, meer dan 40 procent van de stemmen wist te halen. Zondag 27 november komt hij in de beslissende ronde uit tegen Juppé. Sarkozy zei zondagavond zijn ex-premier te steunen omdat die „de uitdagingen waar Frankrijk voor staat het best begrepen” heeft.

Tekst gaat verder na de video:

De anti-Sarkozy

In veel opzichten is Fillon de anti-Sarkozy. Hij is met zijn tweed jasjes geen showman, houdt zijn privéleven voor zichzelf en heeft een ogenschijnlijke afkeer van wat in Frankrijk politique politicienne heet: het kleine opportunistische steekspel. Populisme lijkt hem vreemd, het landsbestuur is tenslotte een serieuze zaak. Zo onverstoorbaar als Fillon als premier was, zo onverstoorbaar was hij tijdens deze campagne.

En dat begon eigenlijk al toen hij eind 2012 een poging deed om het het partijleiderschap van wat toen nog de UMP heette te veroveren. In een door fraude en malversaties gekenmerkte tweestrijd verloor zijn inhoudelijke verhaal het van de mediagenieke strapatsen van oud-minister Jean-François Copé. Meteen daarna was Fillon een van de initiatiefnemers van de huidige open primaire en als eerst stelde hij zich kandidaat. Zijn boek met de veelzeggende titel Faire (doen) stond wekenlang bovenaan de bestsellerlijst. In een tweede boek onderscheidde hij zich van Juppé met een scherpere aanpak van wat hij „islamitisch totalitarisme” noemt.

Fillon, die al in 1981 parlementslid werd en onder de presidenten Mitterrand en Chirac minister was, vertegenwoordigt binnen Frans rechts de stroming van het sociaal-gaullisme van wijlen Philippe Séguin. Maar op economisch gebied is hij voor Franse begrippen zeer liberaal. Twee jaar geleden zei hij in Le Figaro nog de Britse oud-premier Margaret Thatcher te „bewonderen”.

Dat is te zien aan zijn plannen. Hij wil de publieke uitgaven met 110 miljard euro terugbrengen en daartoe ondermeer een half miljoen ambtenarenbanen schrappen en de uitkeringen verlagen. De 35-urige werkweek wordt wat hem betreft afgeschaft en binnen bedrijven zou onderhandeld mogen worden over werkweken tot maximaal 48 uur.

Homohuwelijk

Op sociaal-ethisch vlak is hij een stuk minder liberaal. Veel van zijn steun heeft hij te danken aan traditioneel katholiek Frankrijk „dat zich miskend voelt”, zei de in deze materie goed ingevoerde columnist Natacha Polony zondag.

Het is niet mogelijk het homohuwelijk te herroepen, zegt Fillon, maar omdat hij adoptie door homokoppels wil verbieden, staan organisaties die in 2013 maandenlang tegen openstelling van het huwelijk demonstreerden achter zijn kandidatuur. In de tv-debatten was Fillon rustig, duidelijk en ‘presidentieel’. In het slotdebat donderdag richtte hij zich direct tot de zwevende kiezer met de woorden „n’ayez pas peur” (wees niet bang), die goede verstaanders aan paus Franciscus toeschreven.

Tekst gaat verder na de video:

Hij viel in die debatten ook op door zijn inschikkelijke houding richting Rusland. Hij steunt Poetins interventie in Syrië en bepleit al lang het intrekken van de EU-sancties tegen Rusland. Wat dat betreft zit hij op dezelfde lijn als Marine Le Pen van het Front National die hij, als de peilingen niet weer bedriegen, in 2017 tegenover zich vindt in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen.