‘Slechts minderheid Nederlandse IS-strijders komt terug’

Odd Andersen/AFP

Het gevaar van terugkerende Nederlandse IS-strijders lijkt minder groot dan waarmee terreurbestrijders tot nu toe rekening houden. Veel van de ongeveer 190 strijders zullen omkomen op het slagveld in Syrië en Irak. Een andere mogelijkheid is dat ze uitwijken naar ander gebied in het Midden-Oosten om daar door te vechten of zich daar terug te trekken.

Wel loopt Nederland een serieuze kans doelwit te worden van terugkerende buitenlandse IS-strijders (bijvoorbeeld Tunesische). Die blijven veelal onder de radar van de inlichtingendiensten. Zij kunnen gebruik maken van de vluchtelingenstromen om Europa binnen te komen.

Dat zeggen deskundigen met kennis van het slagveld en de Nederlandse jihadisten die momenteel in Syrië en Irak vechten. Hun conclusies worden ondersteund door een recent rapport van het Amerikaanse onderzoekscentrum voor contra-terrorisme (CTC) aan West Point, een van de militaire academies van de VS.

Hoogleraar Edwin Bakker, hoogleraar Terrorisme en Contra-terrorisme aan de Universiteit Leiden, verwacht dat „slechts enkele tientallen” zullen terugkeren, „en dan ook nog verspreid over enkele jaren en goed gemonitord door de inlichtingendiensten.” Onderzoeker Daan Weggemans zegt tegen NRC: „Van de 190 zullen er heel veel sterven”. Het Amerikaanse rapport From Cradle to Grave, the Lifecycle of Foreign Fighters in Syria and Iraq, noemt daadwerkelijke terugkeer naar het thuisland slechts „een van de paden” die open ligt.

Deskundigen in terreurbestrijding zien vijf opties die jihadi’s hebben, nu IS de militaire slag aan het verliezen is: sterven op het slagveld, uitwijken naar resterende IS-enclaves in onherbergzaam gebied, meevechten met andere terreurorganisaties zoals Al-Nusra, op adem komen in een ander gebied in het Midden-Oosten, of terugkeren naar Europa of Nederland.

Maandag 14 november publiceerde de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid zijn laatste dreigingsanalyse. De terugkeer van Nederlandse jihadisten van het slagveld naar Nederland werd daarbij juist als belangrijk risico genoemd. In een vraaggesprek met NRC, eind oktober, riep terreurbestrijder Dick Schoof (NCTV), buurtbewoners in grote steden op om te letten op signalen van terugkerende jihadisten.