Recht & Onrecht

Onderzoek naar oud-korpschef Bouman kan plank misslaan

Politiecolumn De kwestie rond de ondernemingsraad van de Nationale Politie gaat maar deels over maatpakken en dure etentjes. Bob Hoogenboom wijst in de Politiecolumn op de karakters van de hoofdrolspelers, hun machtsstrijd en de historische compromissen die de politie altijd al kenmerkte.

Het is niet ondenkbaar dat in het aangekondigde onderzoek naar de rol van de Gerard Bouman en die van minister Opstelten naar ‘COR-gate’ de plank wordt misgeslagen.

De beeldvorming is inktzwart. Een combinatie van verspilling grenzend aan corruptie door Giltay, voorzitter van de Centrale Ondernemingsraad (COR). Een Machiavellistische Bouman die de voorzitter heeft omgekocht. De persoonlijke lening van enkele duizenden euro’s van Bouman aan Giltay; de promotie van Giltay vlak voor het vertrek van Bouman en de wat kleffe uitspraken van beiden over vriendschap en maatjes completeren het beeld. Op de achtergrond de minister Opstelten die dit allemaal minzaam toelaat.

Ik mis focus in de beeldvorming en ik mis context.

Politie mist kennis in eigen huis

Bijzaken zijn de imagocoach en het maatpak van de voorzitter van de COR. De helft van Nederland coacht de andere helft om ‘goed’ over te komen. En daar wordt geld aan besteed. Frank Giltay spreekt in de Ridderzaal en schaft zich een pak aan. So what?

Bijzaken zijn de bestedingen van een deel van het budget aan experimenten met nieuwe vormen van medezeggenschap. Ik mis hier de context van 26 medezeggenschapcommissies die landelijk moeten gaan werken. Een hell of a job. Er is sprake van vergrijzing. Niet iedereen is gekwalificeerd. Investeren in de kwaliteit van de COR is van belang. Heel precies dient onderscheid te worden gemaakt tussen functionele bestedingen van het COR-budget en de buitensporigheden.

Ik mis de context van het inhuren van externe deskundigen. Dit is door de gehele nationale politie op grote schaal gedaan in alle mogelijke dossiers. De kennis in eigen huis is domweg onvoldoende. Budgetten zijn alom overschreden.

De minister noemt in zijn vraagstelling voor de cie. terecht dat de wijze van toezicht op de financiën van de COR door de korpschef dient te worden beantwoord. Ik mis hier de context van de ‘irrationele organisatie’ die de nationale politie de afgelopen jaren was.

In korte tijd is vanaf 2013 een staf uit de grond gestampt. Stafleden kwamen en gingen. Er was continuïteit noch sprake van een geoliede administratieve organisatie en een professioneel stelsel van interne (financiële) controle. In veel meer dossiers ontbrak bestuurlijke, administratieve en financiële logica.

Relatie Bouman-Opstelten stond strak van de testosteron

Ik mis de context van de machtsstrijd tussen de minister, het departement, de vakbonden en de COR in de afgelopen jaren. Het inktzwarte scenario veronderstelt een samenzwering tussen gelijkgestemden. De relatie Bouman-Opstelten stond strak van de testosteron. Departementsambtenaren streden in veel dossiers met de politie. De vakbonden hebben een aanhoudende strijd geleverd met de top van de nationale politie over het veranderingsproces. Dat in dit krachtenveld Bouman, Opstelten en Giltay het spel naar hun hand hebben gezet is een uitdaging voor de onderzoekscommissie.

Ik mis de context van het karakter van Bouman. Hij is decennialang met een houwdegen door organisaties getrokken. Maar hij doet toezeggingen – lopende een disciplinair en strafrechtelijk onderzoek – aan de verdachte politiemensen inzake de dood van Mitch Henriquez. Op momenten was hij een emotionele push over. De persoonlijke lening aan Giltay past in het beeld van steun kopen. Maar dit zo traceerbaar doen is te dom voor woorden. Aan de onderzoekscommissie te bepalen of dit een samenzwering was. Of dat de - vriendschap c.q. vertrouwen – een verklaring is.

Hoofdzaak is het Amstelhotel, de uitgaven in het restaurant in Almere en de trips naar Curaçao waar de vrouw van Giltay meeging. Tegen de regels en buitensporig. Als Giltay hier fout is dient hij de consequenties te dragen. Maar ik mis hier de context van het COR-bestuur. Deze draagt ook verantwoordelijkheid. Het bestuur praatte mee, besliste mee en heeft steevast meegegeten. Heeft iemand ooit vrijmoedig gesproken tegen Giltay? Hoe functioneerde het COR-bestuur?

Met de medezeggenschap werden altijd al compromissen gesloten

Hoofdzaak is ‘de verdenking dat de besluitvorming over vorming van de nationale politie is besmet’. At Giltay uit Bouman’s hand? De onderzoekscommissie zal heel precies de volgende cruciale beslissingen, waar de COR een rol heeft gespeeld dienen te ontleden:

1. De vaststelling van inrichtings- en realisatieplan (nov - dec 2012);

2. De vaststelling van het formatieplan (okt - dec 2014);

3. De vaststelling van het reorganisatieplan (idem) en;

4. De herijking (juli-augustus 2015).

Wat hier nauwkeurigheid behoeft is de uitleg en toepassing van de begrippen ‘advies’ en ‘instemming’ in het kader van de Wet Medezeggenschap. En de vraag hoe zwaarwegend eigenlijk de rol van de COR was voor het gehele proces.

Opnieuw is hier de context belangrijk. De geschiedenis van politiereorganisaties is een geschiedenis van compromissen tussen belangendragers: het bevoegd gezag, het departement, de 148 gemeentepolitiekorpsen en 17 Rijkspolitie districten in 1993 en de 25 regio’s in 2013. In iedere reorganisatie worden compromissen gesloten. Ook met de medezeggenschap en vakbonden. De afgelopen jaren stonden bol van de compromissen: over het veranderingsproces, over de herijking daarvan en over de nieuwe politie CAO. In de polder weten we drommels goed dat uitruil aan de orde van de dag is.

Zonder focus, context en precisie dreigt nu tunnelvisie binnen de in te stellen onderzoekscommissie. Dat de beeldvorming bewezen ‘moet’ worden. Indien dat zorgvuldig gebeurt en wordt onderbouwd is de rechtsstaat gebaat. Indien dit onzorgvuldig gebeurt worden mensen onnodig beschadigd.

De Politiecolumn verschijnt wekelijks en wordt geschreven door experts uit de politiewereld.

Blogger

Bob Hoogenboom

Bob Hoogenboom is hoogleraar fraude en regulering aan Nyenrode waar hij 'fraude en witwassen' in de accountantsopleiding en 'governance/corporate governance & pps' in het modulair MBA-programma doceert. Samen met Marc Schuilenburg geeft hij het mastervak 'Politie en Veiligheid' aan de VU. Bob schrijft blogs op maatschappijenveiligheid.nl en accountant.nl over actuele fraude- en politievraagstukken en twittert als @abhoogenboom. Sinds 1988 is hij als part time docent verbonden aan de Politieacademie. Voor zijn proefschrift Het Politiecomplex (1994) ontving hij de Publicatieprijs van de Stichting Maatschappij en Veiligheid.