Commentaar

Met Merkel recht, rust en regelmaat voor Europa

nrcvindt

Ze doet het dus. Na maandenlang beraad met zichzelf heeft Angela Merkel besloten dat het goed is voor land en partij als ze nog eens in het strijdperk treedt als kanselierskandidaat. Daarmee zou voor de Europese politiek een vrouw behouden kunnen blijven die vrij is van affaires en respect heeft voor democratische omgangsvormen; een ervaren politicus, kalm en zonder opsmuk. Ooit waren die kenmerken vanzelfsprekende minimumeisen voor een regeringsleider, in deze onzekere populistische tijden zijn ze al bijna een verademing.

Het is begrijpelijk dat Merkel dit besluit niet lichtvaardig heeft genomen. Welbeschouwd is ze over het hoogtepunt van haar macht heen. Zelf is ze nog steeds populair, maar haar partij heeft het bij regionale verkiezingen slecht gedaan en staat met 32 procent laag in de peilingen. In haar eigen deelstaat, Mecklenburg-Vorpommern, eindigde de CDU zelfs achter de rechts-populistische nieuwkomer AfD. Het immigratiedebat – Wir schaffen das – heeft haar populariteit geen goed gedaan.

Daar komt bij dat de hele wereld op haar let. Door een lovend commentaar in The New York Times en aardige woorden van president Barack Obama is ze gecast als de laatste hoop in de strijd tegen het populisme, als Europees antwoord op Donald Trump. Zelf wil ze daar niets van weten. De idee dat één vrouw de wereld kan redden noemde ze „grotesk en absurd”, maar opkomst van het populisme was wel een extra reden om nog maar niet met pensioen te gaan.

Kan Merkel een brug slaan naar die ontevreden burger? Haar sterke punten zijn ervaring en betrouwbaarheid, maar die zijn nu net uit de mode. Na zestien jaar partijleider en elf jaar bondskanselier is ze uitgegroeid tot uithangbord van het establishment. En dat is in tijden van anti-elite-denken niet meteen een voordeel.

De campagne zal bijzondere eisen aan Merkel stellen. Haar karakteristieke stijl – rustig aan dan breekt het lijntje niet – is niet waar een boze burger op zit te wachten. Bovendien houdt zij niet van emotionele confrontaties, maar die zullen op de marktpleinen onvermijdelijk zijn, als ze kiezers wil trekken die het gevoel hebben afgekoppeld te zijn van de samenleving waar juist zij voor staat.

Merkel zal zichzelf niet verloochenen, bleek gisteren. Ze zal democratie, rechtsstaat en verzorgingsstaat verdedigen. Ze zal haar partij niet naar rechts rukken, zoals Nicolas Sarkozy probeerde, die gisteren sneuvelde in de eerste ronde van de race om de presidentskandidatuur van de Franse conservatieven. De CDU blijft de partij van het midden, Merkel de kandidaat van dossierkennis en redelijkheid. Haar kandidatuur alleen al is winst voor Europa.