Komt er een puist in het Veerse Meer?

Zeeuwse Lagune De raad van Noord-Beveland besluit donderdag over een schiereiland met hotel en appartementen in het Veerse Meer. Liefhebbers van een ongerepte kust zijn tegen. Maar er is ook een oude afspraak.

Uitzicht vanaf de dam op de plaats waar in het Veerse Meer een recreatie-en wooneiland is voorzien. Walter Herfst

221116BIN_VeerseDam

Jaaaaaa, het uitzicht is kostelijk. Vanaf de Veerse Dam zie je het kabbelende water van het Veerse Meer, met wiegelende aalscholvers en futen en zwoegende windsurfers. Links de contouren van het natuurgebied De Schotsman. In de verte de contouren van de plompe kerk en het torentje van het stadhuis van Veere.

„Dit is nou precies waar wij ons zorgen om maken”, zegt Roel Mooij van de Zeeuwse Milieufederatie. „Dit uitzicht is straks alleen nog weggelegd voor de gebruikers van een nieuw eiland, terwijl de rest van de burgers tegen de achterkant van een hotel en vakantievilla’s moet aankijken.”

Het gesprek van de dag in Zeeland is het plan om aan de Veerse Dam, tussen Walcheren en Noord-Beveland, een schiereiland te bouwen van ruim dertigduizend vierkante meter, ofwel zowat vier voetbalvelden, met een hotel, een restaurant, vrijstaande woningen en appartementen. Bouwhoogte maximaal zestien meter.

„Ik ben tegenstander”, roept surfer Sjoerd Saaman tegen de wind in. „Juist hier in Zeeland is het prachtig surfen. Dat wordt minder. De wind wordt heel anders. We moeten straks veel kortere rakken maken.” Ook de eigenaar van de surfschool, Nicolaas Zwager, is „niet blij” met het plan. „Ik hoop op voortschrijdend inzicht.”

Over het plan neemt de gemeenteraad van Noord-Beveland donderdag een besluit. In de aanloop naar deze avond buitelen de meningen over het plan over elkaar heen. Belangrijkste vraag: is het verstandig zoiets toe te staan in een periode dat zo veel mensen zich zorgen maken om het volbouwen van de Nederlandse kust? Juist nu zo veel organisaties samen met minister Melanie Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu, VVD) werken aan een zogenoemd Kustpact?

Puist in het landschap

Verschillende Kamerleden hebben al vragen gesteld. Een bezorgde burger uit Goes, de gepensioneerde zorgmanager Jan Kollaart, begon enkele weken geleden een petitie tegen de Zeeuwse Lagune, zoals het plan is gedoopt. Bijna zesduizend mensen hebben getekend.

Kollaart: „Je kunt zeggen dat ik ermee ben begonnen uit woede. Steeds vaker stuit ik al fietsend en wandelend op hekken waarachter particulieren een terrein hebben volgebouwd. Hoe meer particulier terrein, hoe minder publieke ruimte. En dat terwijl Belgen en Duitsers juist naar Zeeland komen omdat hier de kust nog niet zo vol is.”

Het plan voor een schiereiland vloeit voort uit een oude kwestie. Vijftien jaar geleden wilden Zeeland, Rijkswaterstaat en ook natuurorganisaties dat een restaurant en een frietkraam, enkele honderden meters verderop, zouden worden verplaatst. Hun aanwezigheid daar was onwenselijk, voor de natuur én voor de kustverdediging. Er werden afspraken gemaakt over verplaatsing. De frietkraam zou aan het Veerse Meer komen te staan, en voor het restaurant – destijds eigendom van Marco Doeleman, initiatiefnemer van het eilandplan – zou eveneens een passende locatie worden gezocht aan de rand van het Veerse Meer, dat destijds een „recreatieve hotspot” werd genoemd.

Over die afspraken wordt inmiddels verschillend geoordeeld. Jan Kollaart vindt dat de plannen „in geen enkele verhouding staan” tot de afgesproken verplaatsing van het oude restaurant. Het beoogde schiereiland is liefst driemaal zo groot als het terrein waarop dat pand stond.

Het woord „megalomaan” valt. Kollaart: „Eerst wilde men hier de hoogste woontoren van Nederland bouwen. Toen dat niet mocht, kwamen er weer andere plannen. Nu komt er bebouwing die twee meter boven de dam zal uitsteken. Het is een puist in het landschap.” En dat terwijl er tóch al veel te veel wordt gebouwd in de omgeving.

Oude afspraken

En mag er wel gebouwd worden in een natuurgebied dat onder Europese bescherming valt? Het project valt „absoluut niet te kwalificeren als passend bij oude afspraken over een integrale verbetering van de Veerse Dam”, schrijven de Zeeuwse Milieufederatie, Het Zeeuwse Landschap en Vereniging Natuurmonumenten in een open brief aan de gemeenteraad van Noord-Beveland.

Bovendien zijn we de afgelopen vijftien jaar anders gaan denken, zeggen tegenstanders. „Anders dan ten tijde van het afsluiten van de intentieovereenkomst is het maatschappelijke besef gegroeid dat we met de kwetsbare natuur en cultuur uitermate voorzichtig dienen om te gaan”, schrijft Frank Mol, een bezorgde burger uit Kamperland, aan diezelfde gemeenteraad.

Je zou door alle weerstand bijna medelijden krijgen met de plannenmakers. „Er is veel emotie en die begrijp ik”, zegt initiatiefnemer Doeleman. „Ik woon hier en ik wil hier oud worden. Maar het schoorsteentje moet ook roken. En ik heb het gevoel dat ik met dit plan de Veerse Dam mooier maak.”

Je zou door alle weerstand bijna medelijden krijgen met de plannenmakers

En mag je als burger en bedrijf niet ook rekenen op een betrouwbare overheid, die niet steeds van beleid wisselt en het maken van plannen daardoor onmogelijk maakt?

Zo is het, zegt wethouder Piet de Putter (VVD) van Noord-Beveland. „Vier eerdere plannen zijn afgewezen, maar dit plan voldoet aan de normen die een kwaliteitsteam van de gemeente, daarbij geholpen door de Rijksbouwmeester, heeft opgesteld.”

Bovendien ligt er een „positief rapport” over de economische haalbaarheid, plus een „afspraak op hoofdlijnen” tussen Doeleman en het Rijk over een erfpachtcontract. „Daarom is het nu tijd een nieuwe fase in te gaan”, vindt De Putter.

Erdoor jassen

Zijn ambtgenoot in Veere, aan de andere kant van de dam, wil eveneens gezegd hebben dat ooit zowat iedereen echt voorstander was van het plan om langs de Veerse Dam meer „beleving” te brengen. Wethouder René Molenaar (CDA): „En nu roept iedereen ineens dat men het er niet mee eens is.”

Zijn eigen gemeenteraad sprak onlangs uit het plan een „ongewenste ontwikkeling” te vinden. Molenaar: „We moeten zuinig zijn op de ongerepte kust. Maar we moeten ook voldoen aan vragen van consumenten. Je kunt niet alles tegenhouden.”

Je zou het besluit tot goedkeuring kunnen uitstellen tot duidelijk is hoe het landelijke Kustpact eruit komt te zien, en de provinciale kustvisie. Daar pleiten de tegenstanders hartstochtelijk voor. „Waarom dit plan erdoor jassen? Waarom niet wachten?” zegt tegenstander Roel Mooij.

Gemeenten en provincie lijken daar weinig voor te voelen. Een motie in Provinciale Staten om alvast de bezorgdheid over het plan kenbaar te maken, haalde het vorige week niet. Gedeputeerde Carla Schönknecht (VVD) laat weten het plan af te wachten, en het eventueel door de gemeente vastgestelde plan te toetsen aan de „dan geldende” wet- en regelgeving. „Volgend jaar telt nog steeds het omgevingsplan 2012-2018. Wat we in de kustvisie afspreken, wordt pas wet in het nieuwe omgevingsplan 2018”, meldt een woordvoerder.