Zweden keurt jonge migranten

Ann Lemne, projectleider leeftijdstests Zweden gaat leeftijdstests afnemen om de grote aantallen minderjarige migranten die het land inkomen te controleren.

Migranten die zonder familie de lange tocht naar Europa afleggen én jonger zijn dan 18 jaar. In 2015 vroegen bijna 90.000 alleenreizende minderjarige migranten asiel aan in de EU. De meesten komen uit Afghanistan, Syrië en Eritrea. En sommigen kunnen niet bewijzen wat hun leeftijd is.

Zijn ze dan wel echt minderjarig, vragen sommige westerse regeringen zich af? Want voor minderjarigen is het makkelijker asiel aan te vragen en naar school te gaan. Ook is het veel moeilijker een minderjarige terug te sturen, dat kan pas als iemand ze thuis kan opvangen en bijstaan.

In Zweden vroegen vorig jaar veruit de meeste minderjarige alleenreizende migranten asiel aan: ruim 35.000. Morgan Johansson, de Zweedse minister van Justitie en Migratie, zei deze zomer te betwijfelen of zij allemaal minderjarig zijn.

Een leeftijdstest voor jongeren zonder papieren is de meest voor de hand liggende oplossing. Volgens het Verdrag voor de Rechten van het Kind van de VN mogen autoriteiten deze bij twijfel inzetten, mits het belang van het kind voorop staat. Zweedse artsen zeiden niet te weten wat de beste manier was om de leeftijd van kinderen te achterhalen. De regering schakelde daarom de National board of Forensic Medicine in om te bepalen wat de beste test is die de leeftijd van de jongeren kan achterhalen.

Dinsdag heeft het instituut zijn advies naar de regering gestuurd. „De komende maanden moeten we gaan beslissen wie de test gaat uitvoeren”, vertelt econoom Ann Lemne, die het project leidde, namens het instituut.

„Het gaat om duizenden mensen, dus dat kan wel even duren.”

Wat is uw advies aan de regering?

„We adviseren twee tests. Eerst nemen we een MRI-scan van hun knieën. Tussen het kniebot en gewricht zit een maturity zone. Bij de meeste mensen is dat volgroeid als ze rond de 23 jaar zijn. Ook kijken we of de jongeren al een verstandskies hebben. Dat laat ook zien dat ze volwassen zijn.”

Er is veel kritiek op de tests, ze zouden niet betrouwbaar zijn en daarom niet uitgevoerd moeten worden.

„Dat is waarom wij zijn gevraagd nog eens naar de medische tests te kijken. Het is nooit 100 procent betrouwbaar, en uit onderzoek blijkt dat het knie-onderzoek in 3 tot 7 procent van de gevallen niet klopt. Meestal hebben mensen rond hun 23ste wel volgroeide knieën. Iedereen die dat niet heeft, kan dus jonger zijn dan 18, maar kan ook 21 zijn. We noemen iemand daarom pas volwassen als we het echt zeker weten.”

Een deel van de jongeren komt uit landen waar ze vroeg beginnen met werken of minder toegang hebben tot goede zorg. Kan dat de medische test beïnvloeden?

„Ja dat kan, en daar zijn we ons van bewust. Onderzoek laat zien dat sociaal-economische status van invloed kan zijn op de ontwikkeling van de knieën. Als jongeren zware fysieke arbeid verrichten, ontwikkelen die gewrichten zich minder goed. In onze test zouden ze dan dus jongere knieën hebben.”

Hoeveel jongeren zouden mogelijk kunnen liegen over hun leeftijd?

„Er zijn in Zweden op dit moment 18.000 alleenreizende asielzoekers tussen de 15 en 18 jaar. De Zweedse regering twijfelt over de leeftijd van tussen de 3.000 en 14.000 jongeren in die leeftijdsgroep.”

Hebben jullie intern veel discussie gehad over de test?

„Niet over de test an sich. Wel hebben we gesproken over andere ethische zaken: stel nou dat we ineens een tumor ontdekken in het lichaam van een jongere, wat doen we dan? Daarover informeren we ze natuurlijk.”

Kunnen migranten de test ook weigeren?

„Ja, de tests zijn vrijwillig. Wij adviseren de test als jongeren hun leeftijd niet kunnen bewijzen. Als ze dat niet willen, moeten ze zelf op een andere manier hun leeftijd bewijzen, anders neemt de Zweedse Migratiedienst een beslissing over hun leeftijd.”