Klimaat

China werpt zich op als morele leider

De klimaatconferentie in Marrakesh zou een ietwat saaie top worden. Veel gepraat over transparantie en procedures, verwachtte Pieter Pauw. Maar het liep allemaal heel anders.

Foto AFP

De klimaatonderhandelingen zijn in een saaie fase zijn aanbeland, dacht ik voordat ik naar Marrakesh afreisde. Vorig jaar in Parijs was er na jarenlange voorbereidingen het nu-of-nooit moment. Samen schouders eronder, of de wereld gaat ten onder aan klimaatverandering. Het leidde tot een historisch akkoord. Nu stonden procedures, matrices en transparantie op het programma. Zouden al die arme nieuwelingen die zich vol overgave in spannende klimaatonderhandelingen dachten te storten, na deze conferentie niet gedesillusioneerd huiswaarts keren?

Ik heb me vergist. Er werd weliswaar nog even gevierd dat het Parijs-akkoord al in werking is getreden. Maar daarna barstte de discussie toch weer los als vanouds. Saoedi-Arabië sprak opnieuw  een voorkeur uit voor de vroegere tweedeling van verantwoordelijkheden, waarin alleen de traditionele ontwikkelde landen verplichtingen hebben. Terwijl Parijs juist bouwt op klimaatambities van landen zelf. En ontwikkelingslanden wilden in Marrakesh onderhandelen over een nieuw minimumbedrag voor klimaatfinanciering, terwijl in Parijs is afgesproken dat dit pas in 2025 wordt vastgesteld.

Bovendien werd iedereen middenin de eerste onderhandelingsweek verrast door de overwinning van Trump, voor wie klimaatverandering een door Chinezen verzonnen truc is om de Amerikaanse economie schade toe te brengen. Het gerucht dat Trump uit de VN klimaatonderhandelingen zou willen stappen veroorzaakte een schokgolf. Kan de grootste historische vervuiler zomaar opstappen? En wat dan?

En ten slotte zijn we weer met de neus op de feiten gedrukt. Daags voor de onderhandelingen maakte het UNEP, het milieuprogramma van de VN, bekend dat het vrijwel onmogelijk wordt om de wereldwijde opwarming tot 1,5°C te beperken als er voor 2020 niet extra actie wordt genomen. Daarnaast lijkt 2016 nu al 2015 op te volgen als warmste jaar ooit gemeten. Gisteren was het op de Noordpool 35 graden warmer was dan normaal in deze tijd van het jaar.

geen verdeeldheid

Maar anders dan gedacht, zorgde de verkiezing van Trump niet voor verdeeldheid. Het verbond juist. Een Amerikaanse onderhandelaar kreeg luid applaus toen hij, op navraag van Venezuela, verklaarde dat de VS tot nu toe internationale afspraken is nagekomen en dat de huidige regering de basis heeft gelegd voor het halen van de gestelde klimaatdoelen.

China’s onderminister Liu Zhenmin stelde dat China klimaatverandering niet heeft kunnen verzinnen, omdat Republikeinse presidenten al met onderhandelen over het thema zijn begonnen in de jaren tachtig. VN secretaris-generaal Ban Ki-moon zei dat Trump, als succesvolle zakenman, wel zou begrijpen dat de krachten in de markt de wereldeconomie richting schone energiebronnen duwen, weg van fossiele brandstoffen. Ook de Nederlandse minister Sharon Dijksma stelde dat ‘wij’ Trump maar duidelijk moesten maken dat er een groene businesscase is.

De VS kunnen inderdaad uit de onderhandelingen stappen – maar geen land heeft aangekondigd te zullen volgen. Integendeel, Chinese diplomaten zeiden juist dat China dan moreel leiderschap zal moeten tonen. Dankzij de overwinning van Trump werd duidelijk dat de implementatie van het Parijs-akkoord een verantwoordelijkheid is van iedereen: niet alleen landen, maar ook provincies, (deel)staten, steden, de private sector, NGO’s, vakbonden, enzovoort.

Op de conferentie toonden bedrijven hun duurzame uitvindingen, werd kennis uitgewisseld, werden contracten gesloten en nieuwe initiatieven gelanceerd. Gisteren spraken 47 ontwikkelingslanden af om hun energievoorziening 100 procent duurzaam te maken. Duitsland heeft de NDC Partnership geïnitieerd, een netwerk van inmiddels 42 landen en organisaties die klimaatplannen in ontwikkelingslanden wil faciliteren. De We Mean Business coalitie verklaarde dat inmiddels 471 bedrijven met een beurswaarde van meer dan 8.000 miljard dollar meer dan duizend toezeggingen hebben gedaan om klimaatverandering aan te pakken. Op de laatste dag stonden delegatieleden demonstratief zij aan zij met NGO’s, de private sector, wetenschappers en vele anderen op een grote ‘familiefoto’ bij de tekst ‘We will move ahead’.

Al deze actie stemt optimistisch, en is gestimuleerd door het vorig jaar gesloten Parijs-akkoord. Die weg werd niet alleen vervolgd in Marrakesh, maar eerder versterkt door tegenvallers zoals de verkiezing van Trump en de voortschrijdende klimaatverandering.

Blogger

Pieter Pauw

Pieter Pauw is werkzaam bij het Deutsche Institut für Entwicklungspolitik