Kaketoe maakt spontaan gereedschap van karton

Diergedrag

Kaketoes in gevangenschap blijken in staat om van materiaal dat ze niet kennen spontaan hengels te maken om voedsel te bemachtigen.

Foto’s Bene Croy

Kaketoes zijn creatief met karton. Van een stuk golfkarton maakten twee kaketoes hengels. De vogels hadden dat nooit eerder gezien: ze bedachten het zelf. De papegaaien maken ook spontaan hengels van bebladerde takken en van een blok hout.

Over dit vernuftige knutselwerk verscheen woensdag een publicatie in Biology Letters. Het is de nieuwste in een reeks experimenten van het ‘goffin lab’ van de Diergeneeskundige Universiteit Wenen. Het lab is geheel gewijd aan de creativiteit van ‘goffins kaketoe’ (Cacatua goffiniana), een Indonesische kaketoe die ook wel als huisdier wordt gehouden.

Onderzoeksleider Alice Auersperg publiceerde vier jaar geleden over een toevallige ontdekking bij kaketoe Figaro, die ze hield voor gedragsonderzoek bij papegaaien. De vogel zat, blijkbaar voor de lol, een kiezelsteentje naar zich toe te hengelen met een bamboestokje uit zijn kooi. Toen de biologen Figaro vervolgens uitdaagden met onbereikbare cashewnoten, trok hij prompt een houtsplinter los van zijn kooi. Daarmee kreeg hij keer op keer de cashewnoot te pakken.

1811WETKakketoe02

Er zijn een paar vogelsoorten – vooral kraaien, maar ook darwinvinken en gieren – die in het wild gereedschap gebruiken. Maar goffins kaketoes doen dat niet. Figaro had zijn hengel uit het niets bedacht.

Flexibele denkers

Dat papegaaien flexibele denkers zijn, was al eerder gebleken. De beroemdste was papegaai Alex (gestorven in 2007) die sprak en allerlei dingen kon beschrijven die hij zag, zoals een rode driehoek.

De toevallige waarneming bij Figaro was het begin van Auerspergs onderzoekslijn. Vervolgens bleek dat drie mannelijke soortgenoten (Dolittle, Kiwi en Pippin) óók begonnen te hengelen als ze Figaro aan het werk hadden gezien. Ze ontwikkelden elk hun eigen techniek, en twee leerden ook om houtsplinters los te trekken. Alleen Pippin niet. Hij heeft een afkeer van hout.

In het woensdag gepubliceerde experiment werden de vier kaketoes opnieuw geconfronteerd met een onbereikbaar stukje cashewnoot. Nu kregen ze er, behalve hout, bouwmateriaal bij dat ze niet kenden: beukentakken, bijenwas en karton.

1811WETKakketoe01

Alle papegaaien bedachten dat ze van beukentakjes de bladeren konden afstropen om een hengel te maken. Maar het opmerkelijkst was hoe Figaro en Dolittle met karton omgingen. Allebei gebruikten ze hun snavel zoals een kleuter een prikpen hanteert, om een langwerpig stuk karton uit te prikken.

Na enig oefenen lukte het de vogels steeds om binnen 10 minuten een hengel te maken van een takje, een blok hout of een plaat karton, en het eten op te vissen.

Alleen met de bijenwas wisten de kaketoes zich geen raad. „Alle deden ze een paar pogingen om de was te kleien, wat resulteerde in waardeloze stukjes die aan hun snavels plakten, en ze verloren al snel de motivatie om met dit materiaal om te gaan”, schrijven de biologen droogjes.