Een bloedstollende achtervolging in Planet Earth II - maar is-ie wel echt?

In de BBC-documentaireserie Planet Earth II gaat een bende slangen achter een pasgeboren zeeleguaan aan. Het filmpje ging viral. Maar klopt het wel?

De BBC-documentaireserie Planet Earth II scoort al in de eerste aflevering een wereldhit. De afgelopen week ging een filmpje het internet over met een pasgeboren zeeleguaan in de hoofdrol.

In de clip zien we eerst een bende slangen vanonder de rotsen loeren. Dan een pasgeboren zeeleguaan, doodstil op het zand. Een slang komt dichterbij. Richt zijn hoofd op. En dan die explosieve sprint. Dit leguaantje rent voor zijn leven. Slangen uit alle hoeken. Tanden. Schubben. Even lijkt de leguaan te verdwijnen tussen kronkelende slangenlijven, maar het diertje weet zich op wonderbaarlijke wijze los te wriemelen. Werkelijk alles klopt aan dit reptielendrama.

Maar de kritische kijker vraagt zich dan af: hoe echt is deze bloedstollende achtervolging?

Die vraag kan je op verschillende manieren beantwoorden. De eerste is: zien we de natuurgetrouwe vlucht van één zeeleguaantje?

Het antwoord is: nee. Wie goed kijkt naar de close-ups, ziet dat er verschillende leguanen in beeld te zien zijn. Het vlekkenpatroon op de schubben verschilt van dier tot dier. Let ook op de geluiden die waarschijnlijk later zijn toegevoegd, zoals het gesis van een slang op 1:43.

leguanen-004

Filmen voor een natuurdocumentaire betekent vooral: zo veel mogelijk beeldmateriaal verzamelen op locatie. Pas later, bij het knippen en plakken van de beelden, ontstaan het drama en het verhaal dat wij te zien krijgen. Zie de leguanenscène vooral als een compilatie van vele sprintjes-op-leven-en-dood die zeeleguanen die dag getrokken hebben.

De BBC heeft inmiddels ook een filmpje achter de schermen online gezet, waaruit blijkt dat niet alle leguanen zo fortuinlijk waren als het dier dat zich vrijworstelt in de documentaire.

Dan de tweede vraag. De doodsstrijd zelf, is die echt? Storten slangen zich massaal op pas uitgekomen zeeleguanen?

De zeeleguanen uit het filmpje leven op Fernandina, het jongste eiland van de Galápagosarchipel. Zeeleguanen zijn plantenetende hagedissen die in zee naar alg en zeewier duiken. Het is de énige hagedis die in zee leeft.

Vrouwtjesleguanen leggen één tot zes eieren in het zand of in vulkanische as, in een gat van ongeveer een halve meter diep. Na drie maanden komen de eieren uit. Probleem is dat de jonge diertjes op het zand een makkelijke prooi zijn voor slangen en de galápagosbuizerd. Pas op de rotskust zijn de kleintjes veilig.

De eerste tocht naar zee is een kleine slachting. Uit een grote studie naar sterfte onder zeeleguanen op eiland Santa Fé, blijkt dat zo’n 16 procent van de pasgeboren leguanen de hachelijke tocht naar de kust niet overleeft.

En het gevaar eindigt niet bij slangen, zagen de onderzoekers. Nog eens een derde verhongert, wordt vermorzeld onder een steen, slaat te pletter tegen de rotskust, stikt in ingestorte nestgangen of verdrinkt nadat ze te ver de zee in zijn gespoeld. Niet elke zeeleguaan kan filmisch sterven tussen de kaken van een slang.

De jagende slangen heten in het Engels toepasselijk Galapagos racers. En hoewel het lijkt alsof ze hier gezamenlijk jacht maken op leguaantjes, is het ieder voor zich. Uiteindelijk kan maar één slang de zeeleguaan opslokken.