Wat is de invloed van deze Twentse transportondernemer op Mark Rutte?

Henk Bolk

Een Twentse transportondernemer (74) heeft de 06-nummers van zo’n beetje alle prominente VVD’ers in zijn telefoon. Elk jaar in de zomer gaat premier Rutte met hem op reis. Wie is hij en wat is zijn invloed?

Haringpary van transportondernemer Henk Bolk (links), europarlementariër Annie Schreijer en premier Mark Rutte. Foto Eric Brinkhorst

Transportondernemer Henk Bolk klautert met zijn vriend, trailerfabrikant Dick Nooteboom, het heuveltje op. Vanaf de top kunnen ze straks goed zien hoe de verslaggevers de testauto de helling op rijden – 35 graden omhoog.

We zijn op een uitje naar Bremen en dit is The Rock! Das Offroad Erlebnis van autofabrikant Mercedes-Benz. Klanten kunnen er een rondje over een testcircuit rijden: over een trapje, langs een watertje, over een paar hobbeltjes en bruggetjes en dan, de climax, een heel steile helling.

Bolk en Nooteboom houden geroutineerd de camera in de aanslag. Ze hebben dit vaker gedaan. Onderweg naar het testterrein somt Bolk op wie hij al eerder meenam op dit uitje. Oud-minister Ivo Opstelten. Oud-minister Rita Verdonk. Oud-staatssecretarissen Fred Teeven en Frans Weekers. Europarlementariër Hans van Baalen. VVD-Kamerlid Barbara Visser, een rijtje burgemeesters en ondernemers. En premier Mark Rutte. Bolk is hier zeker al vijftien keer geweest.

Die uitjes verlopen volgens identiek stramien. Eerst een paar telefoontjes en brieven met gedetailleerd dagprogramma, en of je wel écht komt? Dan koffie op kantoor bij Bolk Transport in Almelo – vandaag met mokkataart. Daarna met een luxe Mercedesbusje naar Bremen, waar werknemer Klaus het bezoek met een buiging ontvangt en een gedroogde worst van Bolk in ontvangst neemt. Dan eten in het Kundenzentrum van Mercedes. Het tafeltje is makkelijk te vinden, want Bolk heeft het personeel opgedragen altijd een groen vlaggetje van Bolk Transport op tafel te zetten als hij komt. En dan een promofilm en een rondleiding door de immense fabrieken.

Bolk slentert er verveeld achteraan. Het begeleidende praatje kent hij nou wel. Maar de helling van The Rock blijft leuk. Kom op, moedigt hij de verslaggevers aan, de premier is het ook gelukt!

Wie is Henk Bolk uit Twente? De man die de haringfeestjes geeft waar Ivo Opstelten de polonaise leidt en waar Dick Berlijn, oud-commandant der strijdkrachten, rondloopt? De onbekende ondernemer met „informele macht”, die volgens voormalig voorzitter VNO-NCW Bernard Wientjes „de 06-nummers van alle VVD-ministers” in zijn telefoon heeft. De man die elk jaar een meerdaags tripje met de minister-president naar Duitsland maakt? En waarom gaan al die mensen met hem mee?

Hartaanvallen

Aardbeienschelpen met slagroom bij de eerste ontmoeting. In de kast op Bolks kantoor staan de zware gebonden fotoboeken van zijn haringparty’s, we nemen ze allemaal door.

Dit is hoe Bolk zich graag presenteert: een échte ondernemer die op zondagochtend nog de lonen zat uit te tellen. Hij is nu 74; hij was 22 toen hij het transportbedrijf van zijn vader, nog maar acht of negen wagens groot, overnam. Zijn vader kreeg hartaanvallen. Pap, beloofde Henk, zolang ik er ben gaat de zaak niet failliet. De derde keer dat zijn moeder hem riep was het mis. Hij vond zijn vader „nog lauw” in zijn stoel. Hij organiseerde de begrafenis, dat duurde een week. „Daarna heb ik de telefoon maar opgepakt.” De zaak liep door.

Vijf jaar lang betaalde hij zichzelf 25 gulden in de week en toen was hij schuldenvrij. „Als de bank kwam, moesten ze aanbellen en bepaalde ík of ze binnen konden komen.”

De negen trucks werden dertig trucks en vijftig opleggers. Er kwamen huiftrailers bij, diepladers, semi-diepladers en sinds een tijd ook windmolenvervoer. Nu verzorgt Bolk transporten in Frankrijk, Schotland, Italië, Duitsland, met driehonderd man en 150 ‘trekkende’ en 450 ‘getrokken eenheden’.

Bolk is niet meer de baas. Hij doet nog de in- en verkoop van transportmateriaal en heeft een bedrijfscreditcard en de sleutel van zijn kantoor. In het contract met de drie managers die hem uitkochten regelde hij onbeperkte toegang tot het bedrijf. Bolk Transport aan zijn twee kinderen overlaten ging niet, al werken ze voor het bedrijf. Zijn dochter wilde een „normaal leven”, „bij haar paardjes”. Voor zijn zoon „zat het er niet in”. Ontzettend veel pijn doet dat, zegt Bolk. Liever had hij gezien dat Bolk Transport een Twents familiebedrijf was gebleven.

Zo presenteert hij zich óók graag: loyaal aan zijn regio, gul voor lokale verenigingen. Zonder kapsones, traditioneel, eigenmachtig. Getrouwde secretaresses „bevallen me niet” en als dingen niet lukken, moet je gewoon „je rug krommen”. Den Haag? „Veel te stroperig.” Toen een bandensteker jaren geleden zijn trucks molesteerde, riep hij het personeel per brief op de dader met een honkbalknuppel te bewerken (waar hij geschrokken van de reacties op terugkwam). Al kan Bolk goed overweg met een aantal CDA’ers, hij voelt zich het meest thuis bij de VVD. „Die partij zou 76 zetels moeten hebben.”

Foto Eric Brinkhorst

Bolk met toenmalig minister Rita Verdonk. Foto Eric Brinkhorst

Boetes

„Hou allemaal je klep dicht. Straks kun je er een haring in stoppen.”

Vanaf het podium maant Bolk zijn publiek wrevelig tot stilte. Het is half juni, de jaarlijkse haringparty op het parkeerterrein van Bolk Transport begint en VVD-minister Stef Blok van Wonen gaat iets zeggen over het samen doen en het economisch klimaat. Daarna dirigeert Bolk europarlementariërs Annie Schreijer en Hans van Baalen naar een bankje naast het podium. Er moet dringend gesproken worden over de boetes die zijn vrachtwagenchauffeurs in Frankrijk krijgen als ze twee minuten te laat rust nemen, dat is toch te gek voor woorden.

magazineskleiner

Het publiek verdringt zich voor de haringkar en het stalletje met broodjes beenham met mosterd. Boven de witte feestoverkapping cirkelt de helikopter van Bolks vriend, pretparkondernemer Hennie van der Most. Tonny Eyk knipoogt vanachter zijn keyboard op het podium naar vrouwen en Annie Schreijer loopt rondjes met haar woordvoerder Kees en een cameraman – „van CNN” - achter haar aan. Die moet vanavond nog mee naar de kermis in Hengelerveld. Ze heeft haar CDA-jas en CDA-sjaal thuis gelaten, want ze is vandaag „onze Annie”, voor Twente. Stef Blok is alweer in een auto gestapt en Bolk laat zichzelf op de foto zetten met zijn prominente gasten.

Die zijn deze vrijdagmiddag helemaal de A1, die tot grote ergernis van Bolk altijd vaststaat, afgereden voor een haring. Waarom?

VVD-Kamerlid Han ten Broeke haalt zijn schouders op naar Bernard Wientjes. „Ja, wij moeten”. Wientjes, die zich bemoeit met het oude vliegveld Twente: „Je kunt Bolk niet weigeren.”

Je móet er bij zijn, zegt ook Sander Schelberg, burgemeester van Hengelo. „Het is meer moeite om niet langs te komen dan wel. Als je zegt: ik kan niet, dan belt Bolk je rustig vier keer op.” Schelberg heeft Bolk vaak aan de lijn op één van zijn twee mobieltjes. Via zijn secretaresse bellen weigert-ie, zegt hij lachend.

Self-made

Rutte – vaste gast – is er vandaag niet. Die komt morgen op het voor Bolk „net zo belangrijke” familiefeest van Bolk Transport. Daar gaat hij tussen de luchtkastelen met de truckers en hun kinderen op de foto.

Weinig is bekend over de vrienden van de premier. Maar op dit feest lopen er een paar rond. Henk Bolk dus. Pretparkuitbater Hennie van der Most, die zijn kwakkelende vakantiepark met bontgekleurde ‘Pipohuisjes’ verhuurt aan het COA dat de opvang van asielzoekers regelt. Trailerbouwer Dick Nootenboom. Oud-transportondernemer Marinus Soepenberg. Allemaal mannen op leeftijd, van ver buiten de Randstad. Allemaal een eigen zaak, self-made. Ze studeerden niet, ze werkten zich omhoog en vinden dat meer mensen dat zouden moeten doen.

Elk jaar gaat Mark Rutte met hen op een reisje naar Duitsland. Bolk regelt het programma. Dan maken ze bijvoorbeeld een tochtje in een zeppelin, bezoeken ze een bedrijf zoals de versnellingsbakken-multinational ZF en machinefabriek Liebherr en slapen ze in een wellnesshotel in de buurt van de Bodensee. In het busje moet Van der Most wel z’n dikke sigaar uit doen en niet te veel doordraven over politiek, anders zet Bolk ’m de bus uit.

Bolk kent Rutte van toen die nog staatssecretaris Onderwijs was. In 2005 kwam hij een keer koffie drinken op kantoor in Almelo om kennis te maken. Rutte komt nog steeds twee keer per jaar langs.

De achterban

Met dat contact doet hij verder niks, benadrukt Bolk. „Ik vraag geen subsidies, ik geef geen geld en ik ben geen tussenpersoon tussen mensen en Mark. Ik vertegenwoordig wel de achterban van de VVD hier. Dat zie ik als verbinden.” Hij neemt politici op uitje om ze te laten zien hoe grote bedrijven „die we hier missen” in Duitsland het doen. Dat heeft voordeel voor beide partijen, vindt hij. „En natuurlijk pleeg ik wel eens een telefoontje.”

Die telefoontjes gaan zo. Mark van Onna, op het feest nog (maar inmiddels afgetreden) directeur van ‘Port of Twente’, wilde een filmpje maken, een promofilmpje voor zijn belangenvereniging die Twente in een ‘logistieke hotspot’ moet transformeren. Daar moest iemand van statuur in. Henk Kamp, minister van Economische Zaken, bijvoorbeeld. Van Onna op het feest: „Twee telefoontjes. Eentje van Henk Bolk die Henk Kamp belt, of ik hem kan bellen. Dat kan, dus bel ik. En dan komt Kamp in het filmpje.” Kamp was tussen zijn ministerschappen in even commissaris bij Bolk Transport.

Of kijk naar de N35, het ‘karrespoor’ tussen Zwolle en Twente dat vaak vol staat en waar al 450 miljoen aan rijksgeld aan is besteed. VVD-Kamerlid Barbara Visser stelde al twee keer Kamervragen. Bolk belt nogal eens met Visser. „Zeg ik: Kom Barbara, we moeten echt wat aan die N35 doen.” Op het feest begroet hij haar met een kus. Eerder was minister Melanie Schultz van Haegen, op een werkbezoek bij Bolk, op de staat van de N35 gewezen.

En neem die sluisdeur in het Twentekanaal bij Eefde, die een paar jaar terug kapot ging en dicht moest, alles lag stil. Toen haalde Bolk premier Rutte zelf naar de Twentse containerterminal, waar Bolk een belang in heeft. In zijn speech op het haringfeest dat jaar noemde Rutte Bolk één van de redenen waarom de problemen zo snel waren opgelost.

Iedereen wordt daar toch beter van?

Bolk geeft zelf als voorbeeld graag een ALS-patiënt uit de buurt, die inmiddels is overleden. Bolk bezocht hem vaak en nam Rutte een keer mee. Toen vrienden een paar jaar terug een benefietconcert voor hem en voor ALS-onderzoek organiseerden, regelde Bolk een prijs. Gasten konden bieden op een „kopje thee” met de minister-president in het Torentje.

Het item was gewild op de veiling, die 170.000 euro opbracht. Bolk: „Het ging van 5.000 euro, 6.000 euro, 25.000 euro.” Loek de Vries, toen nog topman van technisch textielfabrikant TenCate, en een horecaondernemer boden op het laatst tegen elkaar op. De horecaondernemer won met 36.000 euro. Maar Loek de Vries wilde óók. Dus belde Bolk Rutte op – of De Vries ook mocht komen, een andere keer, voor hetzelfde bedrag. Bolk: „Dat is toch een superkilometerprijs?”

Het mocht. Loek de Vries kreeg z’n kopje thee in het Torentje. Het gespreksonderwerp? Bolk: „Dat de hele wereld die militaire pakken van TenCate koopt, behalve Nederland, natuurlijk. En dat die bij hem gekocht moesten worden.”

Foto Eric Brinkhorst

Bolk met Henk Kamp. Foto Eric Brinkhorst

Sinas

Op kantoor bij Bolk, een uur voor het haringhappen begint. Een groepje ondernemers, bestuurders en politici zit aan een opgepoetste ovalen tafel, Rita Verdonk op de punt. De gasten drinken sinas en cola uit flesjes, op tafel staan gevulde bonbons in cellofaan, en borrelnootjes. Van burgemeester Schelberg krijgt Bolk een gedroogde worst in een wit papieren zakje.

Dit is de jaarlijkse ‘VIP-bijeenkomst’ van Bolk. Peter d’Hamecourt, oud-NOS-correspondent in Rusland, houdt dit jaar een praatje. Hij heeft net een nieuw boek uit. Vooral de anekdotes over ondernemen op z’n Russisch vallen goed bij het publiek. Eentje gaat over illegale houtkap waarbij houthakkers, ambtenaren en politie samenspannen voor een kapvergunning. De winst gaat door drie. „Dat is pas ondernemen, meneer Wientjes.”

In Twente, met relatief veel werkloosheid en weinig arbeidsproductiviteit en opleidingsniveau, telt de „gunfactor”, vertelt burgemeester Schelberg voorafgaand aan de VIP-bijeenkomst op het gemeentehuis. Schelberg: „In het westen is het: als de ander goedkoper is, dan ben ik morgen weg. Dat moet je hier niet doen.”

Niet in vergaderingen, maar op voetbalwedstrijden, paardenconcoursen en haringparty’s worden hier zaken „voorgekookt en afgebakken”. En in dat raderwerk van lokale ondernemers, lokale bestuurders en landelijke politici is Bolk, zegt Schelberg, „een smeermiddel”.

Maar heeft hij ook macht? Schelberg: „De top van de grote bedrijven hier, Thales, Siemens, Stork, Akzo, Asito, die kent elkaar op een andere manier. Bolk is – niks ten nadele van hem, natuurlijk – wel een lokale ondernemer. En een pensionado.” Maar toch: „Op de achtergrond trekt hij aan heel veel touwtjes.”

Bolk verzorgt zijn netwerk goed. Wie erin zit krijgt brieven, belletjes, mailtjes en foto’s van bezochte gelegenheden. Zijn gasten zet hij op de uitjes met alles op de foto. En met hémzelf. Bij vertrek naar de fabriek van Mercedes-Benz: klik. Voor het logo van de fabrikant: klik. Ho, niet de foto vergeten bij de Offroad Erlebnis. Nog even bij die sportwagen. En wie belangrijk is poseert meermaals.

Wat overblijft zijn de foto’s, die in zijn fotoboeken, aan zijn muren en in zijn eigen Bolk Magazine belanden. Ze zijn het harde bewijs van de zachte lijntjes die hij trekt, zijn zelfgeweven web van geven en vragen. Bolk koestert de foto’s. Ze tonen: hij is er bij.