Cadeautips 2016: Boeken

Cadeautips. De boekenredactie van NRC maakte een lijstje van de mooiste literatuur, beste non-fictie en de leukste kinderboeken om deze winter cadeau te doen aan degenen van wie je het meest houdt.

Op zoek naar diepte

Een schrijver is ook maar een mens. Daarom is misschien wel het beste boekennieuws dat uitgeverij De Arbeiderspers de reeks ‘Privé-domein’ heeft gereanimeerd. Ooit legendarisch, het afgelopen decennium bijkans doodgekwakkeld, maar inmiddels is de mooie reeks waarin schrijvers uitweiden over hun eigen leven met egodocumenten weer in full swing.

Zo zijn er de jeugdbrieven van Arnon Grunberg: Aan nederlagen geen gebrek. Maar ook verscheen er een prachtige uitgave van de dagboeken van Doeschka Meijsing (En liefde in mindere mate), Arie Storms uitstekende vertaling van Hemingways Parijs is een feest en de mooie bloemlezing uit de brieven van J. Slauerhoff: Varend eiland: ‘Maar eenmaal op zee is de verstandhouding met het land meestal een misverstand. En ik kom toch telkens weer op zee terecht.’

De ontdekking van de wereld

Dat zijn allemaal fraaie nieuwe lichten op de schrijvers die we al kenden. Maar de mooiste momenten zijn die wanneer je een helemaal nieuwe auteur ontdekt, zoals de wonderbaarlijke, verwarrende en bij vlagen geweldige Braziliaanse Clarice Lispector (1920-1977). De ontdekking van de wereld (vert. Harrie Lemmens. De Arbeiderspers, 456 blz.), is een selectie uit columns die ze schreef voor de krant O Globo. Over zichzelf, met lichte tegenzin en grote ernst. Dan legt ze uit hoe ze als kind dierenredder wilde worden: ‘Maar wat ben ik uiteindelijk geworden, en al zo vroeg? Ik ben iemand geworden die op zoek is naar onze diepste gevoelens en woorden gebruikt die dat uitdrukken. Dat is weinig, heel weinig.’ Zelden zag je zo veel ambitie – woorden zoeken voor onze diepste gevoelens – gecombineerd met een zo hard oordeel: ‘weinig, heel weinig’. En dus komt de schrijver dan ineens dichtbij – zit je inderdaad midden in het privé-domein van een auteur die tot de fascinerendste hoort die ik de laatste jaren heb gelezen. Arjen Fortuin

Literatuur

  1. Juli Zeh: Ons soort mensen

    Vechten tegen windmolens is sinds Don Quichot het wezen van de literatuur. De Duitse Juli Zeh brengt de strijd naar een Duits stadje en overschrijdt de grens tussen fictie en virtuele realiteit.

    Ambo Anthos, 670 blz.

    € 24,99

  2. Zadie Smith: Swing Time

    ‘Het was de eerste dag van mijn ontluistering’. Twee meisjes willen danseres worden, maar slechts één van de twee heeft talent.

    Prometheus, 448 blz.

    € 19,90

  3. Jonathan Safran Foer: Hier ben ik

    Grote geestige gezinsroman. (Onder meer, soms erg veel meer).

    Ambo Anthos, 640 blz.

    € 24,99

  4. Elena Ferrante: Het verhaal van het verloren kind

    De auteur is ontmaskerd, het Napolitaanse vierluik blijkt geen autobiografie. Indrukwekkend.

    Wereldbibliotheek, 480 blz.

    € 24,99

  5. Marijke Schermer: Noodweer

    Mensje van Keulen meets Ian McEwan, aldus de recensie van de tweede roman van Marijke Schermer, waarin een vrouw wordt geplaagd uit door een losgewoeld opgerakeld geheim.

    Van Oorschot, 159 blz.

    € 17,50

  6. Margriet de Moor: Van vogels en mensen

    Hoe de vergissingen van een rechter de romanschrijfster De Moor mooi van pas komt.

    De Bezige Bij, 354 blz.

    € 19,99

  7. K. Michel: Te voet is het heelal drie dagen ver

    Poëzie, onder meer over Mark Rutte: ‘dat zijn lach letterlijk van zijn gezicht spat / en op de grond smakt [...]/ om dan versuft maar vrij overeind te krabbelen’ / en het op een lopen te zetten.

    Atlas Contact, 53 blz.

    € 17,99

  8. Jeroen Olyslaegers: Wil

    Overdonderend Antwerps oorlogsrelaas – een van de verrassingen van het literaire seizoen.

    De Bezige Bij, 340 blz.

    € 19,90

  9. Herman Koch: De greppel

    De burgemeester van Amsterdam neemt het woord. Maar moeten we geloven wat hij zegt? Een zeer Kochse Koch.

    Ambo Anthos, 320 blz.

    € 21,99

  10. Ilija Trojanow: Macht en verzet

    Bulgaarse schrijver haalt archieven geheime dienst leeg en trekt en verbeeldt zo het post-communistische Oost-Europa.

    De Geus, 448 blz.

    € 24,95

  11. Arjen Fortuin

Kinderboeken

  1. Ted van Lieshout en Ludwig Volbeda: De vogels

    Mooi prentenboek van tekenaar Ludwig Volbeda. Roerend verbeeldt hij Ted van Lieshouts verhaal over twee standbeelden die tegen de klippen op van elkaar houden.

    Leopold, 25 blz.

    € 14,99

  2. Anna Woltz: Alaska

    Een sterk, avontuurlijk verhaal: Sven met epilepsie en Parker met angst voor misdadigers, strijden om hulphond Alaska.

    Querido, 184 blz.

    € 14,99

  3. Carson Ellis: Kek iz tak?

    ‘Kek iz tak?’ brabbelpiepen de insecten tegen elkaar als er een plantje opbloeit. Antwoord: ‘Weedk nietoor.’ Vrolijkmakende klassieker in wording.

    Querido, 47 blz.

    € 14,99

  4. Mirjam Noorduijn & Veerle Vanden Bosch: Het boekenboek

    Even wervelende als wervende gids voor wie een jeugdboek zoekt van twee belezen recensenten.

    Leopold, 334 blz.

    € 34,99

  5. Gerda Dendooven: Stella

    Sprookje over een reuzenmeisje dat altijd buitenstaander blijft is in woord én beeld warm en robuust.

    Querido, 45 blz.

    € 15,99

  6. Marja Baseler, Annemarie van den Brink en Tjarko van der Pol: Pretpark de Poepfabriek

    De charme van darmen uitgelegd met poep-en-piesgrappen en vele getekende grapjes.

    Luitingh-Sijthoff, 45 blz.

    € 15,99

  7. Frank Flöthmann: Sprookjes van Grimm zonder woorden

    De complete Grimm als infographics. Gaaf concept, aanstekelijk fijn uitgevoerd.

    Wereldbibliotheek, 87 blz.

    € 19,99

  8. Koos Meinderts en Annette Fienieg: Kak! zei de ezel

    Virtuoos vertaalde nonsens-versjes én de Engelse originelen Poëzie die onbekommerd leuk en gek is.

    Rubinstein, 160 blz.

    € 19,95

  9. Hans van der Beek, Judith Eiselin, Nicolien Mizee en Jet Steinz: Sterren van morgen

    Vier pubers gaan naar de kostschool Mortimer Mansion, en lopen door elkaars verhalen heen.

    Brandt, elk 126 blz.

    € 12,50

  10. Rebecca Stead: Wie je morgen bent

    Prachtige young-adultroman over vijf jongeren die zoeken hoe dat moet, leven.

    Querido, 305 blz.

    € 16,99

  11. Thomas de Veen

Non-fictie: Feelgood en feelbad

‘Veel mannen hebben hun allerbeste momenten in het houtbos”, schrijft de Noor Lars Mytting in zijn boek De man en het hout. Waar in de jaren zeventig nog het feelgood gevoel gezocht werd bij de centrale verwarming van Heere Heeresma, vinden mannen die nu in het bos en dan bij voorkeur in koude gebieden. Een echte man bevriest soms, is het idee. Wie dat nu niet helemaal ziet zitten, kan gelukkig aan de slag met het kleurboek dat er van dit houtboek is gemaakt. Een echte man hakt er op los en kleurt er lustig op los (vergeet uw bruine potloden niet te slijpen) met datzelfde hout dat net gehakt is. Houthakken en creatief met hout op papier: dat zijn twee feelgood trends ineen. Het is bovendien weer eens wat anders dan die breiende Noorse mannen die een kerststal aan elkaar breien.

Dit jaar verschenen er meer geschikte cadeauboeken die gekoppeld zijn aan één onderwerp om zo een hele wereld te bestrijken. Om enkele voorbeelden te noemen: Het gen (van Siddhartha Mukherjee), Katoen (Sven Beckert), Papier (Mark Kurlansky), De zijderoutes (Peter Frankopan), Hindergroen (Martine Bijl). Het zijn onderwerpen die de geschiedenis kleur geven, net zoals sommige personen dat doen waarover dit jaar ook enkele goede boeken verschenen: Poetin, (David Satter, The Less You Know, the Better You Sleep), Trump (Guus Valk, Obamaland) of Mao (Frank Dikötter, The Cultural Revolution) zijn ook geschikt. Nog leuker is het wellicht om van die mannen voodoopoppetjes te maken. Hoe dat moet – een beetje voodooliefhebber kan er een enorm goed gevoel bij hebben om met spelden in de weer te zijn – kan terecht in het Voodoo Magic Book of Practical Spells & Rituals van Victoria Wood. Toef Jaeger

  1. Sander Donkers: HAY

    Met grappen van Barry Hay zelf en ironie van Sander Donkers komt een onverwachte kant van de Golden Earring-zanger naar voren.

    Lebowski, 384 blz.

    € 19,99

  2. L.J.A.D. Creyghton & Serge R. van Duijnhoven: Hadden we maar dezelfde taal gesproken

    Foto’s van L.J.A.D. Creyghton laten zien wat er resteert van het westelijk front in WO I. Met essays van o.a. Serge R. van Duynhoven.

    Rubinstein Publishing, 210 blz.

    € 45

  3. Adolf Loos: Architectuur en al het andere

    Puntige essays van de Oostenrijker Adolf Loos (1870-1933).

    nai010 uitgevers, 247 blz.

    € 34,95

  4. John Seabrook: The Song Machine

    De ongelooflijke geschiedenis van een groep Scandinaviërs die, zonder ook maar één muzikant, de hits van o.a. Rihanna en Taylor Swift met de computer in elkaar zetten.

    Uitg. Jonathan Cape, 338 blz.

    € 20

  5. Frank Trentmann: Empire of Things

    Ode aan de geneugten van shoppen die verrassend eindigt in een pleidooi tegen het neoliberalisme.

    Allen Lane, 862 blz.

    € 49,95

  6. Bertram Mourits & Pieter Steinz: Luisteren &cetera

    Dit derde deel van Luisteren&cetera gaat terug naar de tijd waarin de ‘big bang van de popmuziek’ plaatsvond.

    AtlasContact, 288 blz.

    € 19,99

  7. Annejet van der Zijl: De Amerikaanse prinses

    De biografie van de Amerikaanse socialite Allene Tew (1872-1955) doet Amerikaans aan – en dat is een compliment.

    Querido, 280 blz.

    € 22,50

  8. David Hepworth: Never A Dull Moment Rock’s Golden Year

    In 1971 werd rock een serieuze bedrijfstak. Persoonlijke essays over elke maand van het jaar, van journalist David Hepworth.

    Bantam Press, 376 blz.

    € 24,99

  9. Sietse van der Hoek: Alles klar

    Over de toenemende populariteit van Duitsland in Nederland.

    Balans, 176 blz.

    € 12,50

  10. Peter Guralnick: Sam Phillips

    Lijvige biografie van de ontdekker van de rock-’n-roll met schitterende verhalen over Elvis en Jerry Lee Lewis.

    Little, Brown and Company, 763 blz.

    € 29,90

  11. Bernard Hulsman

Actuele non-fictie

  1. Ingrid Jonker & André Brink: Vlam in de sneeuw

    „Jij bent onbezitbaar”, schrijft de Zuid-Afrikaanse André Brink aan Ingrid Jonker. Het vat hun liefdesgeschiedenis samen, die culmineerde in de zelfmoord van Jonker.

    Podium, 535 blz.

    € 34,90

  2. Nancy Isenberg, White Trash

    In de reeks feel bad boeken past de verstoring van de droom (voor wie die nog had) dat Amerika is opgebouwd op een utopische droom zonder klassenverschillen. Het Britse klassensysteem is de basis van de VS, toont Isenberg in haar monumentale geschiedenis.

    Viking, 460 blz.

    € 24,99

  3. Teju Cole: Vertrouwde en vreemde dingen

    „Het leven van een zwarte Amerikaan is vanuit het oogpunt van de politie en talloze vreselijke vormen van onachtzaamheid nog steeds niets waard”, stelt Teju Cole vast in een van zijn mooie essays.

    De Bezige Bij, 400 blz.

    € 24,99

  4. Sue Klebold: Het besef van een moeder

    Moedig boek van de moeder van de Columbine-schutter over haar zoon, als opgroeiende jongen en moordenaar.

    Lev, 352 blz.

    € 19,99

  5. Yuval Noah Harari: Homo Deus

    Of de supermens ook zal leiden tot vredelievende mensen is de vraag, aldus de historicus Harari.

    Vintage, 448 blz.

    € 29,99

  6. Martin Bossenbroek: Fout in de Koude Oorlog

    De ‘links-foute’ Harry Mulisch was in de Koude Oorlog niet minder erg dan de ‘rechts-foute’ W.F. Hermans of Gerard Reve.

    Prometheus, 380 blz.

    € 19,95

  7. Jolande Withuis: Juliana

    We wisten dat Juliana en Bernhard geen sprookjeshuwelijk hadden. Toch deed het gedrag van Bernhard weer stof opwaaien.

    De Bezige Bij, 864 blz.

    € 39,99

  8. Betsy Udink: Meisjes van Atatürk, zonen van de sultan

    De Turkse president Erdogan lijdt aan een Nero-complex en ziet in alles wat er uit Europa komt één groot complot.

    AtlasContact, 320 blz.

    € 21,99

  9. Olivia Laing: De eenzame stad

    Laing verdiept zich in de werken en de levens van kunstenaars die antwoord geven op de vraag wat je tegen eenzaamheid kan doen. Niets, zo blijkt.

    De Bezige Bij, 352 blz.

    € 24,90

  10. Katie Roiphe: The Violet Hour

    Laatste woorden voor het sterven blijken, zelfs als ze banaal zijn, nodig.

    Virago, 308 blz.

    € 19,50

  11. Toef Jaeger