‘Volkspartij’ SP op zoek naar het oude enthousiasme

SP

Voorzitter Ron Meyer wil graag dat de SP ‘volks’ is met ‘scherpe randjes’. Willen de SP-kiezers dat ook? Die stemmen even makkelijk op GroenLinks. En zelfs in het Brabantse bolwerk neemt de activiteit van SP’ers af. Tweede deel in een serie over de achterban van politieke partijen.

Afgelopen zaterdag was SP-leider Emile Roemer op campagne in Schijndel, SP-bolwerk van weleer, maar sterk vergrijsd. Foto Roos Pierson

Zo’n jaar of tien geleden had de SP-afdeling in het Brabantse Schijndel meer dan zeshonderd leden. Nu zijn het er nog maar zo’n 450. En nee, zegt SP-gemeenteraadslid Tonnie Wouters (60), dat komt niet doordat zoveel mensen de hun lidmaatschap hebben opgezegd. „Ze zijn verhuisd of overleden.”

Het probleem is: er komen bijna geen nieuwe leden bij. Dat doet pijn – in een van de langst bestaande SP-afdelingen van Nederland, na Oss en Nijmegen, en midden in ‘SP-land’ Noord-Brabant. Daar vind je de trouwste SP-achterban.

Tonnie Wouters maakt zich zorgen: hoe vind je als politieke partij nog betrokken jongeren in een dorp dat vergrijst? In een universiteitsstad als Nijmegen lukt het de SP nog wel. Maar ze is ook eerlijk: „Ik denk dat we er te weinig tijd in stoppen. We hebben het druk met ons raadswerk, vergaderen, het werk in de wijk. Dan schiet dit erbij in.”

Bij de SP-hulpdienst in Schijndel, elke maandagavond van acht tot half tien, is het ook wel eens drukker geweest, zegt Tonnie Wouters. De SP helpt mensen die problemen hebben met bijvoorbeeld hun woningcorporatie of de gemeente. „Blijkbaar worden de mensen zelfstandiger.”

Uit gegevens van onderzoeksbureau Ipsos blijkt dat bijna 60 procent van de SP-kiezers boven de vijftig is. Ze zijn vaker vrouw dan man, meestal hebben ze een lage of middelbare opleiding, ze zijn niet erg geïnteresseerd in politiek.

Foto Roos Pierson.

Foto Roos Pierson.

Troost en bezieling

Als je in de jaren zeventig of tachtig lid was van de SP, was je niet zomaar een sympathisant die met het lidmaatschap net wat meer betrokkenheid toonde. „Als je lid was”, zegt SP-voorzitter Ron Meyer, „deed je ook mee. En meestal iedere avond. Als je bijvoorbeeld in Oss woonde, werd je op missie gestuurd naar andere gemeenten.”

Je hoorde ook zelf te wonen in de buurten waar de SP stemmen vandaan haalde: vaak oude buurten met verwaarloosde huizen. „Dat is nog steeds onze cultuur en onze traditie en die wil ik bewaken.”

Maar je krijgt niet meer elk lid avond aan avond de straat op. Meyer ziet ook dat traditionele SP-gebieden vergrijzen. „Dat is ingewikkeld en natuurlijk gaan wij ons nu richten op jongeren. Dat kan niet anders.”

Hij heeft er ook een plan voor, ja. „Maar dat ga ik nog niet vertellen.”

Het doel zal zijn: ‘bezieling’. Mensen moeten volgens Meyer zin krijgen om niet alleen te klagen, maar ook iets te veranderen. „Je hebt voldoende boze bewegingen, maar die zijn alleen succesvol als ze troost en bezieling bieden.”

Meyer windt zich op over politici van de PvdA en GroenLinks die hij hoort zeggen, na de overwinning van Trump, dat ook in Nederland mensen „het gevoel” hebben dat ze in de steek zijn gelaten. „Ze zíjn in de steek gelaten. En dat komt door de extreme bezuinigingen.”

In deze buurten zit de meest trouwe achterban van de verschillende politieke partijen, gebaseerd op de verkiezingen in 2012 (Tweede Kamer) en 2015 (Provinciale Staten). Data: Stichting Politieke Academie/Joost Smits

Uit het kiezersonderzoek van Ipsos blijkt niet dat een heel groot deel van de SP-aanhang uit boosheid net zo goed op de PVV zou kunnen stemmen. Als SP-kiezers twijfelen, denken ze als alternatief vooral aan GroenLinks (33 procent). De PVV is voor 17 procent van de twijfelende SP’ers een optie.

Het zou ook kunnen dat de SP zijn kiezers met PVV-sympathieën al eerder is kwijtgeraakt.

Ron Meyer wil graag dat zijn partij „volks” is met „scherpe randjes”. „Wij horen niet bij fout links dat altijd maar politiek correct is.” Maar weten de SP-kiezers dat nog, als die net zo goed op GroenLinks zouden kunnen stemmen?

Foto Roos Pierson

Foto Roos Pierson

De knutselclub op woensdag

Afgelopen zaterdag was SP-leider Emile Roemer in Schijndel om op de markt campagne te voeren. Schijndel fuseert met Veghel en Sint-Oedenrode: volgende week woensdag zijn er verkiezingen voor de gemeenteraad.

Maar eerst zit Roemer, samen met gemeenteraadslid Tonnie Wouters en nog twee SP’ers, aan tafel in een wijkcentrum in een leegstaande kleuterschool. Het wijkcentrum wordt in zijn voortbestaan bedreigd en dit hoort bij het vertrouwde SP-werk: in oude buurten sloopplannen tegenhouden of juist vernieuwing en opknapbeurten afdwingen.

„Nu de school hier weg is, is het een dood gat geworden”, zegt John Heesakkers, voorzitter van de stichting die het wijkcentrum beheert. De knutselclub op woensdag en de lotgenotenbijeenkomsten voor mantelzorgers brengen volgens hem weer wat leven terug.

Hij wijst naar een vrijwilligster met lang grijs haar die koffie inschenkt en Roemer een plak cake aanbiedt: „Elly kwam de deur nooit meer uit. Nu wel.”

Elly knikt. „Ik droeg alleen nog maar zwarte kleren.”

Roemer bedankt voor de cake en voelt aan zijn buik, hij is aan het afvallen. Dan vraagt hij: „Wat is jullie probleem?” Heesakkers legt uit: er is een nieuw gebouw nodig en de stichting krijgt per jaar geld – dat is te onzeker. „Wij zijn er blauw ingestapt, onze kennis en kunde schiet tekort.”

Roemer stelt een paar vragen en heeft een idee: de eerstvolgende keer dat de lokale politici bij elkaar komen voor een debat, moet de stichting bij de deur hun handtekeningen verzamelen op een groot bord. In verkiezingstijd steunen ze heus wel een buurthuis. Daarna heb je dat bord als bewijs van hun beloften.

Heesakkers kijkt opgelucht. „Jij moet vaker komen.”