Column

Vervalserstruc

Portret van Arjen Robben John Myatt

Oké, het opgedoken schetsboek is toch niet van Van Gogh. De experts van het Van Gogh Museum waren overtuigend in hun afwijzing. Ze hebben bovendien gelijk dat de tekeningen ‘onbeholpen, monotoon en krachteloos’ zijn.

Kunstcriticus Hans den Hartog Jager reageerde met een korte analyse. Het gaat hier om „een klassieke vervalsers-truc: zoek een spannende leemte in de kunstgeschiedenis en vul die op.”

Hij heeft gelijk, denk ik. Daar komt bij dat de vervalsers hun herkomstverhaal beter hadden kunnen onderbouwen. Met nieuwe vondsten uit archieven, bijvoorbeeld. Want dat is dé manier gebleken om matige vervalsingen toch voor echt te laten doorgaan. Dat bewees een Brits vervalsersduo twintig jaar geleden. Terwijl John Myatt bijzonder onbeholpen vervalsingen schilderde – en niet eens in de verf waarin de door hem nagebootste moderne meesters schilderden – dook John Drewe de archieven in om daaraan valse documenten toe te voegen: brieven, kwitanties, foto’s van schilderijen, enzovoorts.

Het duo was enorm succesvol, omdat ze kunsthistorici in staat stelden hun dromen waar te maken. Op zoek naar de echtheid van voorheen onbekende werken, deden de wetenschappers bij hun archiefonderzoek ‘eigen’ ontdekkingen. Ze schreven het ene na het andere opgewonden wetenschappelijke artikel.

Waarom liep het duo toch tegen de lamp? Omdat ze ruzie kregen. De een verlinkte de ander bijvoorbeeld.

Wyatt kreeg twee jaar gevangenisstraf, Drewe zes jaar. Hij vergiftigde archieven als die van het Victoria and Albert Museum voor altijd. Want wie vertrouwt nog wat hij daarin aantreft? Het is wachten op een vervalsersduo waarvan de bronnenknutselaar én de schilder ijzersterk zijn.

Wel, misschien bestaat zo’n duo al. We zullen het niet weten, want ontmasker zo’n stel maar eens. Meestervervalsers zijn per definitie mensen die het publiek niet kent.

Voor Myatt pakte de ontmaskering overigens prima uit. Na twee maanden kwam hij vrij, wegens goed gedrag. Daarna ontwikkelde hij zich tot een succesvol kunstenaar die onder eigen naam (bekend van het vervalsingsdrama) schildert ‘in de stijl van’. Lelies in de stijl van Monet verkoopt hij voor 2,5 miljoen pond. Voor dit portret, van voetballer Arjen Robben in de stijl van Van Gogh, heeft de Britse tv-zender Sky Sports 5 een bedrag met vijf nullen betaald.