Cultuur

Interview

Interview

Mezzosopraan Joyce DiDonato

Foto Brooke Shaden

‘Ik heb veel kritiek moeten overwinnen’

Joyce DiDonato

Tot haar verdriet zal sopraan Joyce DiDonato niet kunnen zingen voor president Hillary Clinton. „Ik geloof nu meer dan ooit in de kracht van de kunsten om te zorgen voor empathie.”

Zit je met Joyce DiDonato aan tafel, denk dan maar niet dat je het lang over haar bijzondere stem kan hebben. Haar perfecte trillers, rake colloraturen, haar romige geluid en uitmuntende gevoel voor frasering? Ach. Er zijn belangrijkere zaken voor de sopraan (47) uit Kansas, die zaterdag in de Grote Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw zingt. Mensenrechten. Politiek. Syrië. De Amerikaanse verkiezingen.

Het is september en we zitten in het hoofdkantoor van haar management in Londen. DiDonato – geboren als Joyce Flaherty, de achternaam komt van haar eerste echtgenoot – heeft aangekondigd het volkslied te willen zingen op de inauguratie van Hillary Rodham Clinton als eerste vrouwelijke president van de VS. „Ik houd mijn telefoon stand-by”, zegt DiDonato, terwijl ze haar interviewer een chocoladecroissant probeert te voeren („Eet je wel genoeg? Je moet goed eten!”).

Wat ze met Hillary Clinton heeft? „Kijk naar haar track record: ze zet zich in voor vrouwen, voor minderheden, we voeren dezelfde strijd. Het is tijd dat een vrouw president wordt. Ik weet zeker dat ze het geweldig zal doen. Maar ik ben niet naïef, je hoort mij niet zeggen: Trump, die wordt het nooit. We weten een ding zeker: als de tour begint, een week na de verkiezingen, ziet de wereld er totaal anders uit.”

LGBT-lieveling

DiDonato laat zich geregeld over politiek uit, en voegt ook de daad bij het woord. Zo meed ze Rusland na de wet tegen ‘homoseksuele propaganda’. De laatste jaren is ze uitgegroeid tot LGBT-lieveling. Recitals besluit ze met het ‘gay anthem’ Somewhere over the rainbow.

Joyce DiDonato zingt ‘Somewhere over the rainbow’ in 2013. Lees verder na de video.

Ook uit haar nieuwste project spreekt engagement. Bij het verschijnen van haar album In War & Peace, waarvoor ze barokaria’s koos over oorlog en vrede (het repertoire dat ze ook in het Concertgebouw laat horen), vroeg ze aan mensen om de vraag te beantwoorden hoe zij vrede vinden in chaotische situaties (‘In the midst of chaos, how do you find peace?’). De verzamelde antwoorden komen op een website, als een soort online museum. Ze vroeg rechters en beroemdheden (haar favoriete modeontwerpster, Vivienne Westwood), maar ook gevangenen en vluchtelingen.

Door internet komt alle ellende in de wereld dichterbij, we kunnen ons er niet meer van afzonderen.

„Het idee ontstond na de aanslagen in Parijs. Op Facebook schreven vrienden dat ze veilig waren, of juist dat de aanslag [in de Bataclan] bij hen om de hoek had plaatsgevonden. We leven in verwarrende tijden, door internet komt alle ellende in de wereld dichterbij, we kunnen ons er niet meer van afzonderen.”

Veel moeten overwinnen

Of ze zelf oorlog heeft meegemaakt? „Sure”, antwoordt ze. „Geen echte oorlog, afgezien van een stenengevecht bij een Israëlisch checkpoint. Maar innerlijke strijd, een gevecht zonder verwachtingen, duisternis: ja. Er is een innerlijke stem die me constant bekritiseert, die zegt: dit is vreselijk, dat is vreselijk… Ik heb veel moeten overwinnen.”

Het decor van haar belangrijkste overwinning was de stad waar ze nu terugkeert: Amsterdam. „Ik kom uit een dogmatisch katholiek, etnisch Iers gezin. Ik kreeg een beschermde opvoeding in Kansas, de regels waren helder en strikt. Maar na 9/11 begon ik de dingen anders te zien dan mijn familie. Kort na de aanslagen speelde ik in Giulio Cesare bij De Nederlandse Opera. De productie was zwaar en ik wist dat mijn huwelijk het niet zou redden.

„Ik genoot niet meer van zingen en voelde me onzichtbaar op het podium, tot een assistent-regisseur op me afkwam en vroeg: waarom ben je zo ongelukkig? Amerikanen zijn van: ‘oh how are you, I’m fine’. Het was een shock dat iemand zo door me heen kon kijken. Het wereldbeeld waarmee ik was opgegroeid, stortte in. Van de een op de andere dag viel ik van mijn geloof. Sindsdien durf ik mijn eigen weg te gaan.”

Een atheïst durft ze zich nog niet te noemen. En thuis in Kansas brengt ze haar afvalligheid niet ter sprake. „Als mensen ernaar zouden vragen, zou ik dat wel doen, maar er wordt gewoon niet over gesproken. Met mijn familie is het soms wel tricky. In een groot deel van de VS kun je niet jezelf zijn. We hebben nu een vrouwelijke presidentskandidaat, maar een uitgesproken ongelovige president? Die zie ik niet komen. In mijn ogen is de VS een puriteins, pseudo-christelijk land. Als het écht christelijk was, zou er niet zoveel armoede zijn en kwam er wel een hervorming van de gevangenissen.”

Een paar maanden na het interview is het duidelijk dat ze niet voor Hillary zal zingen. Haar hart is gebroken, schrijft de sopraan in een e-mail na de verkiezingswinst van Donald Trump. De verdeeldheid die haar land „vergiftigt” doet haar pijn. „Haat, onverdraagzaamheid en afzondering zijn niet de oplossingen”, zegt ze. „Ik geloof meer dan ooit in de kracht van de kunsten om te zorgen voor empathie. Dat is waar ik mijn energie voor zal gebruiken.”