‘De Koude Oorlog-logica van escalatie is weer terug’

OVSE-voorzitter

Lamberto Zannier is erg bezorgd over de verhouding tussen Oost en West. „Alles is aanwezig om van een crisis een majeure crisis te maken.”

De verhouding tussen Rusland en het Westen wordt steeds slechter. Dat zegt de secretaris-generaal van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), Lamberto Zannier, in een gesprek met NRC. „We zitten gevangen in de logica van escalatie en confrontatie.”

De manier waarop Oost en West elkaar bejegenen, lijkt volgens Zannier (62) sterk op de omgangsvormen van voor de val van de Berlijnse Muur in 1989. „Toonhoogte en taalgebruik doen me denken aan de Koude Oorlog. Er zijn beschuldigingen en aantijgingen en er zijn conflicten. Daar komt bij dat Oost en West niet in staat zijn het eens te worden over de oorzaken van die conflicten, laat staan dat er een gezamenlijke strategie zou zijn om ze bij te leggen.”

De situatie is nu in wezen nog gevaarlijker dan destijds, stelt Zannier. Tijdens de Koude Oorlog bestonden er mechanismen om elkaar in gesprek te blijven. Die mechanismen werken niet meer en de onenigheid is te groot om nieuwe te bedenken.

Zannier schetst de gevaren:

„Bij meningsverschillen is de reactie: escalatie. Beide kanten vinden dat de ander een dreigende houding aanneemt. Er zou een incident kunnen plaatshebben dat uitgroeit tot een grotere crisis. En alle ingrediënten zijn aanwezig om daar weer een majeure crisis van te maken. We zien overal grote hoeveelheden wapens, er is een conflict in Oekraïne. Daar zit het potentieel.”

Met de verkiezing van Donald Trump, die weinig liefde heeft getoond voor internationale samenwerking, is een nieuwe variabele toegevoegd aan deze situatie. Zannier over de president-elect: „Misschien kan zijn regering de confronterende houding van beide kanten verzachten.”

President Obama heeft donderdag in Berlijn zijn opvolger opgeroepen niet te streven naar Realpolitik en makkelijke deals met Rusland. Laat de houding tegenover Moskou constructief zijn, zei Obama. Maar laat Trump ook „bereid zijn zich te verzetten tegen Rusland als ze afwijken van onze waarden en internationale normen.”