Wetenschapsjournalistiekprijs voor verhaal over doodgeboren zoon

De auteurs ontdekken in hun eigen verhaal een groot maatschappelijk probleem: belangenverstrengeling binnen de geboortezorg.

Uitvaart Mikki de Vrieze. Foto: Ruth van den IJssel / IMA Afscheidszorg

Journalisten Jop de Vrieze en Zvezdana Vukojevic hebben woensdag een internationale prijs voor wetenschapsjournalistiek gewonnen voor hun verhaal over de doodgeboorte van hun eigen zoontje. In ‘Het is een prachtig kind. Waarom is hij overleden?’ dat in april werd gepubliceerd in NRC, duiken De Vrieze en Vukojevic in het systeem van de Nederlandse geboortezorg. Een van de juryleden noemde het een “prachtig, hartverscheurend en diep ontroerend stuk dat een bijzonder belangrijke kwestie belicht.”

De Vrieze en Vukojevic wilden begrijpen wat er was misgegaan bij de geboorte van hun zoontje Mikki. Tijdens die zoektocht ontdekten de auteurs een groter maatschappelijk vraagstuk: belangenverstrengeling binnen de geboortezorg. Volgens de jury werd hiermee “een persoonlijk verlies omgezet in hoogstaande journalistiek”.

De auteurs combineerden onderzoeks- en wetenschapsjournalistiek en baseerden hun artikel op gesprekken met hun eigen zorgverleners, wetenschappelijke publicaties, rapporten en interne documenten van medische instellingen. Na de publicatie van het artikel in NRC werden er Kamervragen gesteld en raakten de De Vrieze en Vukojevic overspoeld met reacties van specialisten en ouders. De auteurs zeggen in een reactie dat ze de prijs zien als een bevestiging “dat persoonlijke betrokkenheid, bij een grondige en kritische aanpak, goede journalistiek niet in de weg staat maar die juist naar een hoger niveau tilt”.

Belangenspel

Tijdens hun onderzoek ontdekten de auteurs dat Mikki waarschijnlijk nog had geleefd, als de verloskundigen tijdens de zwangerschap een groeiecho hadden toegepast. Toen Vukojevic de baby nauwelijks voelde bewegen, grepen verloskundigen niet in. Na de bevalling bleek dat Mikki leed aan ‘foetale groeivertraging’. Met een groeiecho had Mikki’s groeivertraging in een vroeg stadium kunnen worden behandeld.

Met hun zoektocht naar de vraag waarom dat dan niet gebeurd is, brachten de auteurs een machtsstrijd tussen specialisten en verloskundigen aan het licht. Voor een groeiecho moeten verloskundigen een zwangere doorverwijzen naar het ziekenhuis, maar daarmee krijgt de verloskundige ook minder geld uitbetaald. Jan Nijhuis, hoogleraar gynaecologie aan de Universiteit van Maastricht, legt uit in het artikel:

“We zijn in Nederland een aartsconservatief land. Dat heeft me altijd gestoord in de geboortezorg. Het is meer een belangenspel dan dat het gaat om het belang van moeder en kind.”

Paul de Reu, erelid van de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen, windt zich op in het stuk over de antitechnologische houding in zijn beroepsvereniging:

“We controleren nu alleen de verpakking om te bepalen of de inhoud nog goed is. Terwijl we de technologie hebben om zonder gezondheidsrisico in de buik te kijken. Kinderen als Mikki sterven omdat we de verkeerde kant op kijken.”

American Association for the Advancement of Science (AAAS)

De wetenschapsjournalistiekprijzen worden jaarlijks uitgereikt door de American Association for the Advancement of Science, een internationale organisatie dat zich inzet ter bevordering van de wetenschap. De AAAS Science Journalism Awards zijn de belangrijkste wetenschapsjournalistieke prijzen van de Verenigde Staten en worden sinds 1945 uitgereikt. Vorig jaar wonnen onder andere journalisten werkzaam voor de BBC. Vukojevic en De Vrieze zijn de eerste Nederlandse winnaars.