Klimaat

Technologie komt in Marrakesh te weinig aan bod

Technologie definieert het speelveld voor duurzame ontwikkeling, ook in ontwikkelingslanden. Vreemd, schrijft Heleen de Coninck, dat er op de klimaattop in Marrakesh nauwelijks concreet over wordt gesproken.

Staats- en regeringsleiders op de klimaattop in Marrakesh Foto AFP

Piepend en krakend beweegt de machine van de Klimaatconventie zich voort. Alles is al gezegd, de posities zijn bepaald, de uitkomsten van Parijs dragen de landen actie op, maar er is nog ruimte om nadere afspraken te maken. De kaarten zijn nooit écht geschud en veel vragen blijven onbeantwoord. Eén daarvan is: hoe regelen we het samenspel tussen markt, overheid en bedrijven?

Het akkoord van Parijs was een zeldzaam ijkpunt, een moment waarop ineens van alles vastlag. Maar het is ook een dynamische afspraak, omdat op landenniveau de omstandigheden voortdurend veranderen, en dat in tientallen landen. Het ene land heeft een verkiezing die eraan komt, en ministers die weten dat ze over een paar maanden een andere baan hebben. Het andere land heeft net verkiezingen gehad, en weet dat de positie over een paar maanden flink veranderd is. Weer een ander land heeft recentelijk een strategie voor de komende vijf jaar vastgelegd, weet juist wel hoe het eruit gaat zien de komende tijd, en vraagt van andere landen een vergelijkbare robuustheid. Die andere landen niet kunnen geven.

Diverse belangrijke vragen zijn in deze NRC Klimaatblog al langsgekomen. Wat gebeurt er met de landbouwsector? Hoe krijgen we negatieve emissietechnologie, zoals biomassa met CO2 afvang en opslag, als realistische optie in de mix?

Een hoog abstractieniveau

Een belangrijke vraag is ook: Hoe gaan we vorm geven aan steun voor ontwikkelingslanden, bijvoorbeeld bij technologieoverdracht? Vragen over technologie komen – tot verbazing van mensen die aan specifieke technologieën werken – nauwelijks aan bod in de onderhandelingen. Het gaat bijna exclusief over afspraken op een hoger abstractieniveau. Voor velen vervreemdend, maar je komt er snel achter dat die afspraken wel belangrijk zijn, want ze definiëren het speelveld voor duurzame technologie.

Een voorbeeld is: Hoe gaan mechanismen waarbij CO2-rechten tussen landen of bedrijven worden verhandeld eruit zien? Deze marktmechanismen kunnen een rol spelen en zijn onder veel landen populair, maar het is evident dat ze ons maar tot een bepaald niveau van emissiereductie brengen.

Dat niveau is onvoldoende om onder de temperatuurdoelstelling van het Parijs-akkoord te blijven, en heeft iets te maken met kosten van duurzame energietechnologie, bereidheid en vermogen van bedrijven om kosten te slikken, internationale concurrentie, politieke wil, en beleidsgeloofwaardigheid.

Niemand weet waar het verzadigingsniveau zit, en het is per land en sector anders, het hangt af van economische omstandigheden en energieprijzen, en het varieert in de tijd. Maar het zit ergens! In de economische crisis in de Europese Unie is het een tijdje bereikt, in de VS ligt het zo laag dat CO2-beprijzing er nauwelijks van de grond is gekomen.

Sommige landen (en klimaatbloggers op nrc.nl) blijven geloven in de markt als enige oplossing, maar andere landen stellen expliciet de vraag of we ook afspraken kunnen maken over internationaal beleid dat niet gebruiktmaakt van deze marktmechanismen. Wanneer is het beter dat landen met emissiestandaarden gaan werken, en met regulering? En wat kunnen we daar internationaal over afspreken? Dit soort vragen heeft ook een plaats in het akkoord van Parijs, interessant genoeg in dezelfde paragraaf als de marktmechanismen.

Hoeveel CO2-handel: het is één van de vele vakjes die nog moeten worden ingekleurd, in Marrakesh, en bij de volgende haltes van de klimaatkaravaan: volgend jaar in Bonn, daarna wellicht in China. Het blijft een uitdaging om afspraken zo robuust te maken dat de politieke realiteit ze niet inhaalt.

Blogger

Heleen de Coninck

Heleen de Coninck is werkzaam aan de Radboud Universiteit en promoveerde in 2009 op een onderzoek naar de rol van technologie in klimaatverdragen.