De witte man is niet boos, maar verdrietig

NPO-baas Shula Rijxman vraagt zich af of tv-makers wel naar de stem van het volk luisteren. Tijd voor een mini-onderzoek: komt de gewone man aan zijn trekken?

Boze witte mensen bij De Rijdende Rechter

De kater die de helft van Amerika heeft, nadat de andere helft op Trump stemde, werkt besmettelijk. NPO-baas Shula Rijxman schreef maandag in de Volkskrant het artikel ‘Publieke omroep gaat leren van Trump’. Weten haar hoogopgeleide, kosmopolitische tv-makers wel „wat er speelt op straat”? Luisteren ze wel naar de stem van het volk?

Tijd voor een mini-onderzoek. Hoe doet Rijxmans hoofdzender NPO 1 het op een doodgewone dinsdagavond? Komt het electoraat van PVV en SP wel aan de beurt?

Wat de kleur betreft zit het wel snor: de publieke omroep laat hoofdzakelijk witte mensen aan het woord. Het journaal heeft boze witte mannen op een motor (de Bandidos) en zakkenrollers uit de Maghreb die ‘dus’ geen oprotpremie meer krijgen (het verband ontging me). Misdaad en migratie, liefst in combinatie, zoals de boze witte mens dat graag ziet.

Daarna volgt Opsporing verzocht. Van winkelcentrum De Parel in Brunssum en De Linge in Tilburg tot Aan de Wolken in Amstelveen: overal word je overvallen in je eigen huis of winkel. De provincie is goed vertegenwoordigd. Bovendien word je goed bang en boos gemaakt.

Antoinette Hertsenberg heeft in haar medische consumentenprogramma Zorg.nu de Friese Geertje Leegstra, die ziek werd van het HPV-vaccin tegen baarmoederhalskanker. Ook hier word je boos en bang gemaakt. Ik overweeg nu om mijn dochter thuis te houden.

Tekst gaat verder na de video

Maandag begon een zesdelige documentaireserie die volmaakt voldoet aan Rijxmans wens: Schuldig, over arme mensen in de Vogelbuurt in Amsterdam-Noord. Gemaakt door Sarah Sylbing en Ester Gould, die zelf in de Vogelbuurt wonen. Dat helpt, want je merkt aan alles dat dit geen hit-and-run-reportages zijn. Ze moeten hier veel tijd en liefde in hebben gestoken. Inlevend en helder tekenen zij de armoedeval: schuld stapelt zich op schuld, tot de deurwaarder komt om het hele gezin, inclusief de zieke schoonmoeder, uit huis te zetten. Zelfs die deurwaarder wordt sympathiek neergezet.

Natuurlijk, we leven in het paradijs, vroeger was alles erger, en in het buitenland al helemaal. Maar daar hebben deze mensen niets aan. Als je wil weten waar het Nederlandse onbehagen vandaan komt, dan is Schuldig een goed begin – de publieke omroep op zijn best.

Conclusie: de gewone, witte mens uit de provincie wordt al prima bediend op NPO 1. (Alleen de talkshows DWDD en Pauw volharden in hun kosmopolitisme en perfide neiging om welbespraakte experts uit te nodigen). Overigens zijn de getoonde witte mensen niet boos, maar verdrietig. Je ziet ze niet kwaad, hoewel ze daar alle reden toe hebben.

De echte boze witte mensen zitten bij De Rijdende Rechter. Maar erg sympathiek worden ze niet neergezet, met hun onredelijk en onverzoenlijk geruzie over een schutting: „Ik noem het een grafhek, ik kan niet anders zeggen.”

Na één aflevering ‘Rijdende Rechter’ denk ik toch weer aan de woorden van Gerard Reve: „Ik moet de wijken van het volk in/ en mijn oor te luisteren leggen:/ zo hoor je nog eens wat./ Wat wil het volk?/ Niet veel goeds, dat is zeker.”

Wilfred Takken vervangt deze en volgende week Hans Beerekamp.