Als beveiligen wachten wordt gaat het mis

Politie

Wat is er mis bij de dienst die politici en het Koninklijk Huis beveiligt? „De oude garde is niet helemaal met de tijd meegegaan.”

Foto Robin Utrecht/ANP

Een beveiligingsdienst gedijt bij actie. Moet Geert Wilders naar een bijeenkomst of opent koningin Máxima een tentoonstelling, dan zijn beveiligers één. Samenwerken, vertrouwen, overleg. Maar beveiligen is ook veel stilstand. Wachten, zitten, hangen.

En daar gaat het mis bij de politiedienst die verantwoordelijk is voor de veiligheid van bedreigde politici en leden van het Koninklijk Huis. Intern is er wantrouwen, conflict, miscommunicatie. Zo sterk dat nu het hoofd van de dienst „in goed overleg” is opgestapt.

Het besluit is gebaseerd op een rapport dat onderzoeksbureau Cocon in opdracht van de politieleiding heeft uitgevoerd naar vermeende misstanden bij de Dienst Bewaken en Beveiligen (DBB), die zo’n vierhonderd medewerkers telt. Medewerkers spraken in april in De Telegraaf over een „angstcultuur”, „corruptie”, „misbruik van functies”. Leidinggevenden zouden de dienstwagen privé gebruiken en ondergeschikten berispen die hetzelfde doen. Klussen zouden onder vertrouwelingen worden verdeeld, kritiek niet getolereerd.

Het onderzoeksbureau ondervroeg tachtig (oud-)medewerkers. Grote misstanden of verdenkingen van integriteitsschendingen zijn niet gevonden. En áls er kwesties speelden, zijn die onderzocht en zijn medewerkers berispt. Dat zegt althans Jannine van den Berg, chef van de Landelijke Eenheid, waar de dienst onder valt. Ze wil het rapport niet openbaren omdat ze eerst alle beveiligers erover wil inlichten. Dat gaat groepsgewijs, want allemaal in één keer bij elkaar roepen gaat niet – dan moet Wilders zonder begeleiders op pad. „En het voelt niet goed als de pers het rapport eerder gelezen heeft dan de medewerkers zelf.”

Politiechef Van den Berg kan er wel over vertéllen, samen met Richard Bronswijk, voorzitter van de ondernemingsraad van de Landelijke Eenheid. Het onderzoek, zeggen zij, geeft vooral een beeld van de cultuur binnen de dienst. En die is duidelijk aan verbetering toe.

Klaagcultuur

„In je wachturen op de bank zitten en klagen over je declaraties, dat is nu de cultuur die uit het onderzoek naar voren komt”, zegt Bronswijk. Er is volgens hem een kloof tussen beveiligers die er al lang zitten, soms meer dan twintig jaar, en de jongere garde. Nieuwere medewerkers hebben het gevoel dat met twee maten wordt gemeten. De oude garde eigent zich de coördinerende taken toe. Die gaat haar eigen gang, maar tikt de jongere beveiligers wel op de vingers als die een keer een biertje drinken tijdens de piketdienst. „Terwijl ze zelf op vrijdag de dienstwagen meenemen voor de boodschappen.”

Er blijkt veel onduidelijkheid over regels, zegt Van den Berg. „De dienstwagen gebruiken voor privé mag, mits je piketdienst hebt en je bij een oproep direct komt.” Maar de onduidelijkheid creëert scheve ogen en heeft al geleid tot veel arbeidsconflicten en ziekmeldingen. „De regels zijn nu niet scherp genoeg.”

De Dienst Bewaken en Beveiligen groeide sterk na de opkomst van Pim Fortuyn. Personeel was moeilijk te vinden en werd aangetrokken uit het hele land. Een deel kwam van de politie, een deel van het leger. Maar ‘blauw’ en ‘groen’ combineert moeilijk. Van den Berg: „Mensen van de politie zijn gewend aan ruime handelingsvrijheid. Een beetje eigenwijs, dat heb je nodig op straat. Mensen van het leger denken: regel is regel. Ook dat geeft spanning.”

‘Hokjesdenken’ zou een van de problemen zijn. Vooral vrouwen hebben daar slechte ervaringen mee. In het onderzoek zou staan dat sommige medewerkers vrouwonvriendelijke opmerkingen maken, waar collega’s dan niets van durven te zeggen. Van den Berg: „Dat geeft een onveilig gevoel.”

Oude garde

„De oude garde is niet helemaal met de tijd meegegaan”, oppert Bronswijk. „Terwijl de politie vernieuwde, zijn bij de DBB sommige medewerkers blijven hangen in een cultuur van vroeger.” Langzittenden zijn er vooral onder beveiligers van het Koninklijk Huis, dat vertrouwelingen wenste. Maar tijden veranderen en eisen ook en een deel heeft plaats moeten maken voor fittere types. Eveneens punt van spanning. Vooral de doorstroming moet beter, zegt Van den Berg: na een paar jaar vernieuwen, verbreden en naar een andere functie. Maar juist bij de Dienst Bewaken en Beveiligen is dat een lastig punt. „Een deel van de medewerkers is alleen opgeleid voor bewaken en beveiligen.”

Herstel van vertrouwen is nu het belangrijkst, zegt Van den Berg. „We zullen gaan werken aan de onderlinge communicatie en omgangsvormen.” Ook zou het rapport aanbevelen dat duidelijker moet worden wie welke rol in de organisatie heeft en zullen de arbeidsrechtelijke regelingen eenduidiger moeten worden toegepast.

Dat alles moet leiden tot een cultuurverandering bij de dienst. Een uitdagende taak voor het nieuwe hoofd van de DBB, dat nog niet gevonden is. Van den Berg: „Een cultuur verander je niet zomaar in een jaar.”