Voor volk, vaderland en de bedelstaf

Defensie Het lukte de minister niet een oplossing te vinden voor pensioenproblemen van duizenden veteranen. Sommigen leven nu onder bijstandsniveau. „Hebben we daarvoor ons leven gewaagd?”

Oud Marechaussee Peter Brussen Foto Merlin Daleman

Er zijn beelden die nooit van het netvlies verdwijnen. De vader die huilt om het verlies van zijn zoon, die was overreden door een tank. De ouders die met hem naar het spoor gaan waar hun dochter zich van het leven beroofde. Gijzelingen, vechtpartijen, mensenhandel, verminkingen. Begin jaren zeventig begon Peter Brussen (64) bij de marechaussee – de militaire politie. Hij nam er negen jaar geleden afscheid als adjudant. Zijn telefoon heeft al die jaren dag en nacht aan gestaan. „Als ze je belden, sprong je uit bed. Direct. Het waren prachtige dienstjaren”, zegt Brussen, in zijn huisje in de Betuwe.

Na zijn pensioen ontdekte Brussen dat hij veel minder pensioengeld krijgt dan hem in het vooruitzicht is gesteld. Hij is niet de enige. Het ministerie van Defensie heeft problemen met de pensioenen van ruim 16.000 ex-militairen en burgermedewerkers. Er zijn adjudant-onderofficieren die meer dan 600 euro per maand minder te besteden hebben, luitenant-kolonels die er maandelijks meer dan 1.000 euro op achteruit gaan. Uit salarisspecificaties die NRC inzag en gesprekken met voormalige Defensiemedewerkers blijkt bovendien dat er ex-militairen zijn die door de pensioenproblemen onder bijstandsniveau leven. Hoeveel van de 16.000 dat zijn, is niet bekend.

Deze woensdag debatteert de Tweede Kamer weer over de pensioenproblemen – die al meer dan vier jaar slepen. De veteranen en voormalige Defensiemedewerkers hopen dat de Kamer de druk opvoert op minister Hennis (VVD, Defensie).

Bijstandsniveau

Telegrafist Jan Beeris (65) was jarenlang verantwoordelijk voor militair berichtenverkeer tussen „wal en schepen”. Na zijn diensttijd – hij zwaaide af in 2001 – kreeg Beeris een hersenvliesontsteking. Hij raakte meervoudig gehandicapt. Beeris is doof en kan nauwelijks zien. Maandelijks leeft de ex-militair van 874 euro. Van dat bedrag moeten nog kosten voor zijn zorg, woning, internet en telefoon af. Het AOW-gat kost hem iedere maand meer dan 100 euro. Beeris is één van de ex-militairen die leeft van minder dan een bijstandsinkomen.

Ondanks zijn handicaps wil de telegrafist zijn verhaal delen. Hij stuurt een lange e-mail, inclusief salarisoverzicht. Zijn internetabonnement moet hij binnenkort waarschijnlijk opzeggen; er is geen geld meer voor. Deurwaarders kloppen bij hem aan, omdat hij rekeningen niet of veel te laat betaalt. Beeris schrijft: „Na ruim 32 jaar bij de marine ben ik bang om aan de bedelstaf te raken.”

Zes keer ging Joop Cornelissen (65) op uitzending voor de marine. Hij was scheepsbakker en -kok. Altijd gezeur van de mannen. Wéér groenten, vlees, aardappelen, riepen ze dan. Totdat de broodjes shoarma kwamen, de spaghetti en de rijstschotels. Voor prins Bernhard bereidde Cornelissen nog Indonesische rijsttafel, vertelt hij glunderend. Op marineschepen, zegt Cornelissen, is het hard werken. Maandenlang van huis. Zonder e-mail of telefoon. Dan vroeg zijn dochter of hij wéér weg moest. Moeilijk, volgens Cornelissen. Maar: „Dáár heb ik zelf voor gekozen.”

Lees hier meer over de achtergrond van de problemen: Een politiek probleem dat blíjft zeuren, over pensioenproblemen bij Defensie

Net als Jan Beeris leeft Joop Cornelissen onder bijstandsniveau. Op zijn vijftigste ging hij weg bij de krijgsmacht – dat was destijds de pensioenleeftijd bij de marine. „Ik schrok me een ongeluk”, zegt hij, toen bleek dat er problemen waren met de pensioenen. Hij moest een baantje zoeken. Kwam hij ’s ochtends om vijf uur aan bij een bloemenzaak, om in de koelcellen bloemen uit te zoeken. Daar is hij snel mee gestopt. „We hadden een kleine buffer opgebouwd. Anders waren we bang voor de voedselbank.”

Vakantieveilingen

In de Betuwe pakt ex-marechaussee Peter Brussen zijn salarisstroken erbij. Hij krijgt iedere maand 1.883 euro bijgeschreven op zijn rekening. Dat vindt hij „heel veel geld” voor een marechaussee met pensioen. Adjudanten verdienen goed. Brussen leeft niet onder bijstandsniveau en dat zal ook niet gebeuren. In februari wordt hij 65 jaar, en vanaf dat moment komt hij terecht in het ‘AOW-gat’. Dat scheelt hem 325 euro per maand. Zijn ouderdomspensioen en AOW gaan zeven maanden later in – zo heeft hij dat al jaren geleden geregeld. Het maakt hem representatief voor de grootste groep die te maken heeft met deze problematiek. Hij ervaart problemen, maar is in staat zich erop voor te bereiden.

Brussen: „Ik ken de verhalen ook, van mensen in een lagere rang. Die mannen hebben het heel, heel zwaar. Mensen die hun leven zouden hebben gegeven voor het land. Daar kan ik met mijn hoofd niet bij. Voor mij en mijn vrouw is het te doen. We letten gewoon wat beter op de centen. We gaan wat minder vaak uit. Mijn vrouw zoekt op vakantieveilingen naar een goedkoper tripje.”