Nederland exporteert debat over Piet naar Vlaanderen

Racismedebat

Gesubsidieerd debatcentrum zwengelt met ‘Pietenpact’ Vlaamse Zwarte Piet-discussie aan

‘Hebben jullie niks beters te doen dan het importeren van Nederlandse discussies in Vlaanderen?”

Bij het Vlaams-Nederlandse huis deBuren in Brussel moeten ze flink zijn geschrokken. Het cultuur- en debatcentrum, grotendeels gefinancierd door de Nederlandse overheid, wil met een ‘Pietenpact’ de Zwarte Pieten-discussie in Vlaanderen aanzwengelen. Maak van roetpiet de norm en vier het sinterklaasfeest „zonder raciale stereotyperingen”, luidt de oproep van deBuren.

Maar het initiatief lokt felle reacties uit. Vooral het „Hollandse gedram” over Zwarte Piet valt slecht.

„In Vlaanderen bestond dit probleem helemaal niet”, schrijft een bezoeker van deBuren-website. „Zwarte Piet is cultureel erfgoed, we hebben geen Nederlandse denktank nodig om dit in vraag te stellen”, schrijft een ander. „Uw subsidie moet worden geschrapt.”

Zelfs de nationale politiek buigt zich over de kwestie. „Een non-issue”, aldus Bart De Wever, leider van de Vlaams-nationalisten N-VA.

Heeft deBuren zich verkeken?

„Wij gaan met de Zwarte Piet-kwestie al jaren veel gezonder om dan jullie in Nederland”, zegt Els Keytsman, directrice van Gelijkekansencentrum Unia. „In Vlaanderen is Piet de slimme assistent die praktische oplossingen aandraagt als de domme Sint in problemen raakt.”

Het debat over racisme in Vlaanderen is er echt, zegt ze. „Racistisch beledigen gebeurt steeds openlijker en grover. De samenleving staat op scherp.” Fenomeen Zwarte Piet speelt daarin volgens haar geen rol. „Kinderen zijn hier grootgebracht met het idee dat Piet schoorsteenzwart is.”

Roetpieten in Antwerpen

De intocht van Sint in Antwerpen, afgelopen weekend, verliep feestelijk en – voor het tweede jaar op rij – met roetpieten. „Kunnen we in godsnaam stoppen met aandacht besteden aan een probleem dat er nooit een was!”, schrijft Théodomir Nsengimana, lid van de Vlaamse christen-democraten (CD&V) maandag op de opiniepagina van dagblad De Morgen. „Als Belg van Rwandese afkomst betwist ik ten stelligste dat ‘veel Afrikanen’ dit kinderfeest racistisch vinden.”

Op de website van deBuren is de lawine aan reacties nog niet uitgeraasd. „Jullie zijn zélf racistisch”, schrijft een bezoeker. „Want volgens jullie Pietenpact kunnen mensen met een donkere huidskleur geen Zwarte Piet meer spelen.”

Maar volgens het Vlaamse Minderhedenforum moet Zwarte Piet op termijn verdwijnen, want „zijn huidskleur, zijn knechtenrol en zijn kledij verwijzen naar slavernij”. N-VA-minister van Gelijke Kansen Liesbeth Homans reageerde met een waarschuwing: „Het Minderhedenforum krijgt geen subsidie om deze zwarte piet-onzin uit te kramen.”

De felheid van het debat heeft deBuren-directeur Wim Vanseveren „verrast”. Met het Pietenpact wilde hij juist de Nederlanders, die al jaren opgesloten zitten in de Zwarte Piet-discussie, een handje helpen. „In Vlaanderen is er al langer consensus over bijvoorbeeld de roetpiet, dat is spontaan zo gegroeid.”

Aanvankelijk waren de Vlaamse reacties op zijn Pietenpact positief. Vlaamse speelgoedwinkels, theaterorganisaties en onderwijsinstanties ondertekenden het pact. „Tradities normaliseren vroeg of laat, ook Zwarte Piet is dat lot beschoren,” schrijft dagblad De Standaard. Laten we de zaak niet op de spits drijven, vindt de krant waarin de huiscartoonist op luchtige toon de kwestie becommentarieert met een tekening van twee kinderen die een oplossing hebben bedacht: „Misschien moeten we de volwassenen toch stilaan eens vertellen dat Sinterklaas en Zwarte Piet niet echt zijn.”

Maar de teneur is radicaal omgeslagen „en dat is even schrikken”, zegt Vanseveren. In deBuren wordt doorgaans in beslotenheid gedebatteerd. „Met het Pietenpact wilden we de dialoog aangaan op internet. Maar voor je het weet, word je daar belaagd. Alles wordt er bijgehaald, zoals het argument: ‘Waarom mag Zwarte Piet als ritueel niet meer, maar mogen moslims wel ritueel, onverdoofd, hun schapen slachten?’”

Getroubleerde tijd

In een mum van tijd leerde hij „de irritatie en frustratie van de gemiddelde Vlaming kennen”. En die vermeende ‘consensus’ over Zwarte Piet „is inderdaad veel minder groot dan ik dacht”, zegt Vanseveren. „Het gaat uiteindelijk om identiteit, daar moet je behoedzaam mee omgaan, en misschien zijn wij als deBuren te snel gegaan. We leven in een zeer getroubleerde, emotionele tijd.”

Maar spijt heeft Vanseveren niet. „Ruzie tussen twee Vlamingen gaat vaak van ‘jij vindt dit, ik vind dat, en we drinken nog een pint of wat.’ Maar het debat zal toch echt moeten worden gevoerd.”

Vanseveren wilde „zo spoedig mogelijk met belangenorganisaties in gesprek gaan” over Pietenpact, maar maandagavond komt hij daarop terug. Teleurgesteld over de „vele negatieve reacties” schort hij dat overleg op. ‘Pietenpact gaat in de koelkast’ tot na het sinterklaasfeest, meldde De Standaard.