‘La Paumen’, troubleshooter van een gouden hockeylichting

Ze is pas 31 jaar oud, maar na twaalf jaar tophockey, 235 interlands en 195 doelpunten kan de topschutter van het Nederlands elftal zich niet meer opladen.

Koen Suyk / ANP Maartje Paumen tijdens de Olympische Spelen.

De ultieme winnares. Met haar dodelijke strafcorner en haar ongeëvenaarde wedstrijdmentaliteit was ze jarenlang de grote troubleshooter van de Nederlandse hockeyploeg. Voor de rest van de wereld, de Australische Hockeyroos of de dappere Leonas uit Argentinië, was Maartje Paumen de beul, de sadist die telkens weer de trekker overhaalde als het even iets te spannend werd.

Op een druilerige dinsdagmiddag in november maakte de aanvoerster van het Nederlands elftal bekend dat ze haar internationale carrière beëindigt. Als één speelster het gezicht was van die gouden lichting hockeysters, dan was het Maartje Paumen.

Ze is pas 31 jaar oud, maar na twaalf jaar tophockey, 235 interlands en 195 doelpunten kan de topschutter van het Nederlands elftal zich niet meer opladen voor een volgende termijn. „Ik kan het na al die tijd niet meer opbrengen alles uit mezelf te halen. Het is tijd om te stoppen”, zegt Paumen, die nog wel doorgaat als clubspeelster bij Den Bosch. Met die club won ze zoveel landstitels dat ze zelf bijna de tel kwijtraakte.

Zoals ze alles won in het hockey, meer dan eens. Twee keer olympisch kampioen, in Beijing (2008) en Londen (2012), tweemaal wereldkampioen, drie keer Europees kampioen. Olympische topscorer aller tijden, beste hockeyster van de wereld in 2011 en 2012.

Nog één keer kon ‘la Paumen’ zich opladen, voor een afscheid dat paste bij haar statuur. Na de glorieuze weg naar de wereldtitel van 2014 in Den Haag, wilde ze met haar partners in crime, met name Naomi van As en Ellen Hoog, afgelopen zomer geschiedenis schrijven met een unieke derde, achtereenvolgende olympische titel. Maar Rio eindigde, met onverwacht zilver, in een deceptie. Hoewel Nederland domineerde als in de beste dagen, ging het goud naar de Britse vrouwen.

Een compilatie van een aantal van Paumens acties:

De eerste tekenen van slijtage waren toen al zichtbaar bij het icoon van het Nederlandse hockey. Op aandringen van bondscoach Alyson Annan nam ze een jaar geleden al een paar maanden vrij, omdat de onafgebroken reeks toernooien en wedstrijden hun tol begonnen te eisen. Vooral mentaal was de last op de schouders van Paumen loodzwaar, wist Annan. „Lichaam en geest geven aan dat het even genoeg is geweest”, zei Paumen toen in NRC. „Je hebt zo veel jaren topsport in je lijf.”

Het vertrek van de geboren Limburgse betekent een aderlating voor de Nederlandse hockeyploeg, die aan de vooravond staat van een interne verbouwing. Na Rio stopten ook de andere kampioenen van Beijing en Londen als international, Van As en Hoog. Daarmee is Oranje ontdaan van het supertrio dat meer dan een decennium de hiërarchie in de internationale hockeywereld bepaalde.

Aan het einde van het seizoen beslist Paumen over haar verdere carrière, zo zei ze dinsdagmiddag. „Ik heb een fantastische tijd gehad in het Nederlands elftal, de tijd van mijn leven. Maar nu is het tijd voor andere dingen. Ik doe altijd alles op 200 procent en niet op 95. Natuurlijk is het EK volgend jaar in Amsterdam te gek, maar je moet bij Oranje op lange termijn denken. En ik wilde niet verder kijken dan een jaar.”

Paumen zegt dat ze „een lastige keuze” heeft moeten maken. „Ik heb mezelf na de zilveren medaille in Rio echt de tijd gegeven alles rustig te laten bezinken. Spelen voor Oranje heb ik mijn hele leven gewild en nu stoppen is een van de moeilijkste beslissingen in mijn leven. Ik heb heel uitgebreid met Annan gesproken en met andere internationals, familie, mijn management en naaste vrienden. Iedereen wilde me helpen, maar uiteindelijk kon alleen ík die beslissing maken.”

Paumen, begonnen bij hockeyclub Geleen, stapte op haar vijftiende over naar Oranje Zwart, en debuteerde nog hetzelfde jaar in de hoofdklasse. Drie jaar later pikte landskampioen Den Bosch haar op. Onder topspeelsters als Mijntje Donners, Janneke Schopman en Minke Booy kwam ze daar tot wasdom. Kort na de Spelen van Athene (2004) werd Paumen international.

Onder bondscoach Marc Lammers, en later Max Caldas, groeide Paumen uit tot een wereldster. Met haar strafcorner was ze een fenomeen. Getraind door specialist Toon Siepman sleep en sleepte ze jarenlang haar corners. Talloze keren hielp ze de teams waarin ze speelde uit de brand, ook Den Bosch, dat grossierde in landstitels en Europese titels. De laatste jaren was Paumen steevast topscorer in de hoofdklasse. Niemand haalde zulke cijfers als Paumen – koelbloedig en vastbesloten. Er was er maar één die ging winnen. En dat was zij.

Ze zal dit seizoen nog blijven hockeyen, daarna wil ze nadenken. Clinics geven, anderen leren hockeyen, misschien wordt ze zelf coach. Maar één ding weet ze nu pas zeker. Ze zal eindelijk die „koffietent” beginnen waar ze al jaren aan loopt te denken. „Ten eerste ben ik gek op koffie en ten tweede vind ik het heel leuk om met mensen bezig te zijn”, zei ze dinsdagmiddag op hockey.nl.