Koerden hebben alleen nog Amedspor

Koerdische club

De Koerdische profclub Amedspor roept weerstand op onder Turkse nationalisten. Spelers worden verdacht van het promoten van terreur, de supporters uitgemaakt voor verraders.

Foto’s Özge Sebzeci

Mihrac Yilmaz tuurt in het schermpje van zijn mobiel en morrelt aan zijn koptelefoon. Met moeite is te zien welke kleuren de spelers op de grasmat dragen. De voorzitter van de fanclub van Amedspor moet zich behelpen met een livestream op facebook via de telefoon van een clubbestuurder om de uitwedstrijd te kunnen volgen.

Supporters van de club uit Diyarbakir, de inofficiële Koerdische hoofdstad van Turkije, mogen niet naar de uitwedstrijden. Te riskant, volgens de voetbalfederatie. De Koerdisch-Turkse club, Amed Sportif Faaliyetler, roept hevige reacties op bij Turkse nationalisten. Aan de tv hebben de fans niets, want bijna alle Koerdische zenders zijn gesloten.

Yilmaz zit met een handjevol vrienden in hun zelf opgezette clubhuis, in een kelder in het centrum van de stad. De muren zijn in de clubkleuren rood, groen en geel. Ook de kleuren van de vlag van de Koerdische guerrillabeweging PKK. Er staan een paar versleten bankstellen, een grote rode trommel die meegaat als de club thuis speelt en een oude tv met een kleedje erover.

„Supporters van andere clubs behandelen ons als terroristen”, zegt Devrim Can, eerstejaars geschiedenisstudent, die met Yilmaz de wedstrijd volgt en kipdöner eet. Zijn voornaam betekent ‘revolutie’, die van de fanclub Direnis, ‘verzet’. Opeens springt Yilmaz op en omhelst hem. Er is gescoord tegen Bucaspor en de wedstrijd eindigt in 3-0. Promotie naar de eerste liga komt steeds dichterbij. Amedspor staat bovenaan.

Het succes van Amedspor vormt op dit moment een van de zeer weinige lichtpuntjes voor de Koerden in Turkije, die de club massaal omarmen. De strijd tussen de Koerdische guerrillabeweging PKK en het Turkse leger heeft het leven sinds een jaar in grote delen van het zuidoosten van het land onmogelijk gemaakt. Duizenden zijn omgekomen, honderdduizenden Koerden ontheemd geraakt. Hele steden liggen in puin. Turkije heeft Aleppo in de eigen achtertuin.

Terreuraanslagen

Koerdische politici worden afgezet en vervolgd omdat ze banden zouden hebben met de PKK, die terreuraanslagen pleegt. De afgelopen maanden zijn bovendien vrijwel alle Koerdische media door de regering gesloten en websites geblokkeerd. De club heeft een licentie aangevraagd om een eigen zender te beginnen, vertelt Soran Haldi Mizrak, bestuurslid en advocaat.

Amedspor heette tot oktober 2014 Diyarbakır Büyükşehir Belediyespor, speelde in de derde liga en trok niemands aandacht. Dat veranderde toen de clubbestuurders besloten de naam te veranderen in Amedspor. Amed is de Koerdische naam voor Diyarbakir. Op dat moment was er al bijna twee jaar een wapenstilstand met de PKK en was er een begin van een vredesproces om het decennia oude conflict de wereld uit te helpen. Koerden kregen moed.

De voetbalfederatie weigerde aanvankelijk de nieuwe naam te accepteren, maar ging toch overstag. Voor Turkse nationalisten werd Amedspor vanaf de naamsverandering een symbool van Koerdisch nationalisme en sinds de heropgelaaide strijd ook van de PKK. Supporters en fans liggen onder een vergrootglas.

Verschillende spelers zijn aangeklaagd omdat ze terreur zouden promoten. De politie is de kantoren van de club binnen gevallen en nam de computers mee op de verdenking dat een politiek omstreden tweet vanuit daar zou zijn verstuurd. Begin dit jaar moesten wedstrijden helemaal zonder publiek worden gespeeld nadat op de tribune een spandoek hing met de tekst: ‘kinderen moeten niet sterven, maar naar voetbalwedstrijden gaan’. Koerden in Turkije en daarbuiten hebben de club sindsdien juist omarmd. Amedspor is een merk.

„Als we uitspelen worden we voor verraders en PKK-terroristen uitgemaakt”, vertelt spits Emre Tekin Pinar (22) uit Zaandam. „Niet om ons te demotiveren, maar echt omdat ze ons haten. Het motiveert ons juist om die drie punten mee naar huis te nemen.”

Pinar speelde voor IJsselmeervogels en voor Arminia Bielefeld. Sinds vier maanden staat hij onder contract bij Amedspor en woont hij in het spelersinternaat op het trainingscomplex aan de rand van Diyarbakir. Een eentonige omgeving waar huizenblokken uit de grond worden gestampt.

Hij vond het een eer. „Ik heb Koerdische roots. Ze hebben vorig jaar heel erg naam gemaakt. Voor mij is het een goede kans.” Het team is gemengd. Er spelen zowel Koerden als volbloed Turken. Van verschillende spelers is bekend dat ze na druk van hun omgeving afgezien hebben van een carrière bij Amedspor.

Pinar houdt zich in op social media. „Heel vaak wil ik wél iets zeggen, maar het is verstandiger dat niet te doen, want het wordt heel snel verkeerd opgevat. Mijn ouders zeggen ook: doe nou maar niet. Het is hier niet zoals in Nederland. De regels en de wet kunnen elke dag veranderen.”

De supporters zitten op hun handen en proberen zich te gedragen als de braafste jongetjes van de klas. Niet vloeken, geen politiek in het stadion. Alcohol en drugs zijn uit den boze. Het clubbestuur hamert erop dat Amedspor om voetbal draait en niet om politiek.

„In het stadion spelen we de drie aapjes. We doen onze ogen, mond en oren dicht en reageren niet”, zegt fanleider Yilmaz: „Koerden hebben alleen Amedspor nog. We moeten het beschermen. We moeten ons team steunen zodat ze naar de eerste liga kunnen.” Als fans van de tegenstander het aandurven naar een wedstrijd in Diyarbakir te gaan worden ze in de watten gelegd, bezweert hij.

De voorzitter en grootste financier van de club, zakenman Nurullah Edemen, vertelt hetzelfde. Bij uitwedstrijden mag hij over het algemeen niet naast de andere voorzitter zitten. „Als ze hier komen proberen we zo gastvrij mogelijk te zijn.” Er is veel wat hij wel wil, maar niet kan zeggen, om zijn club en bedrijf niet te schaden. „Ik hoop dat je dat begrijpt. Alles wat we zeggen wordt politiek uitgelegd.”

Het kost wel moeite. Verzet zit in het DNA van de club. De bekendste clubliederen zijn gebaseerd op liederen die de PKK-guerrilla’s zingen. Als Mihrac Yilmaz moet uitleggen wat Amedspor voor hem betekent parafraseert hij PKK-leider Abdullah Öcalan, die een levenslange gevangenisstraf uitzit in Turkije. ‘Amedspor is als een roman zonder einde, een gedicht, een ballade…’ „Amedspor is onafhankelijk van de PKK”, haast hij zich te zeggen, „maar de behandeling die we krijgen en de manier waarop we verzet plegen zijn vergelijkbaar.”

Slachtoffers van de onderdrukking

De onbetwiste ster van het team is de Turks-Koerdische Duitser Deniz Naki, een middenvelder. Begin dit jaar droeg hij een overwinning op facebook op aan ‘slachtoffers van de onderdrukking in ons land’. Ideologische propaganda, volgens de voetbalfederatie. Hij mocht twaalf wedstrijden niet spelen. Afgelopen week diende de rechtszaak. Naki had vijf jaar cel kunnen krijgen, maar is vrijgesproken. ‘Er is meningsvrijheid in dit land’, oordeelde de rechter, en daar viel zijn facebookpost onder.

Natuurlijk is hij opgelucht, zegt Naki na een training, maar over de argumentatie moet hij hardop lachen. „Meningsvrijheid? Die heb je hier niet. Dit is een dictatuur.”

Hij voelt zich verplicht zich te blijven uitspreken. „Ik ken mensen die omgekomen zijn, families die zwaar onder de oorlog te lijden hebben. In Duitsland kun je je puur op voetbal concentreren, hier niet.”