Het plafond lijkt voorlopig bereikt voor Turkish Airlines

Luchtvaart

Het succesverhaal van Turkish Airlines begint steeds grotere barsten te vertonen.

Turkish Airlines leed in de eerste negen maanden van Foto Murad Sezer / Reuters

Turkish Airlines, de nationale trots van Turkije en een belangrijke concurrent van Air France- KLM, heeft het zwaar. De luchtvaartmaatschappij leed voor het derde kwartaal op rij verlies en stelt investeringen uit. De verbinding Istanbul-Rotterdam is opgeheven.

Het bestuur heeft besloten dertig vliegtuigen, tien procent van de totale vloot, voorlopig aan de grond te houden. Ook is de aanschaf van 39 nieuwe toestellen uitgesteld. Het gaat om Boeings en Airbussen die tussen 2018 en 2020 zouden worden geleverd. Ze zijn onderdeel van een grotere bestelling. Tweeëntwintig, meest internationale, bestemmingen zijn geschrapt.

In 2018 wordt naar verwachting de derde luchthaven van Istanbul opgeleverd. Dat wordt de nieuwe thuishaven van Turkish Airlines, die jaarlijks 150 miljoen passagiers moet gaan verwerken: ruim twee keer de huidige capaciteit van Schiphol. Turkish (omzet 10 miljard euro, 19.000 werknemers) had de vloot binnen een paar jaar willen uitbreiden tot vijfhonderd. Dat lijkt nu niet realistisch meer.

Lang leken voor Turkish Airlines de bomen tot in de hemel te groeien. Istanbul is een strategisch gelegen uitvalsbasis om verschillende continenten te bedienen. De groei van de luchtvaart wordt bovendien gestimuleerd door de Turkse regering. Het vroegere staatsbedrijf is nog voor 49 procent in handen van de staat. Die legt het vliegverkeer weinig beperkingen op. Nachtvluchten boven dichtbevolkt gebied mogen bijvoorbeeld gewoon.

Dat de maatschappij in de eerste negen maanden van dit jaar een 6,1 procent lagere omzet had en 430 miljoen euro verlies leed, houdt echter ook direct verband met de politiek. Bij de presentatie van de laatste kwartaalcijfers legde de directie onlangs de nadruk op de ‘buitengewone omstandigheden’ in Turkije. Het toerisme heeft zwaar te lijden onder een reeks terroristische aanslagen, waaronder een op luchthaven Atatürk in Istanbul. Een inmiddels bijgelegd conflict met Rusland leidde tot een grote vermindering van het luchtverkeer met dat land, maar zowel in eigen land als in buurlanden Syrië en Irak wordt gevochten.

Vanaf 15 juli had de mislukte coup een negatief effect, zowel op de omzet als op het bedrijf zelf. Ruim tweehonderd personeelsleden, waaronder de financieel directeur, Coskun Kilic, werden ontslagen vanwege vermeende banden met de beweging van imam Fethullah Gülen, die volgens de regering de coup beraamd heeft.

De berichtgeving in Turkije over de prestaties van Turkish laat zien hoe gepolariseerd en gepolitiseerd de media zijn. Oppositiemedia kiezen voor de gemaakte verliezen. Media op de hand van de staat leggen de nadruk op de groei van het aantal passagiers, de capaciteit en toekomstige uitbreidingsplannen. De passagiersgroei komt doordat Istanbul een steeds belangrijker overstapknooppunt is.

Investeerders vinden de directie al langer te overmoedig. De ambities zijn torenhoog, maar kunnen momenteel niet worden waargemaakt. De beslissing om de uitbreiding van de vloot te vertragen kwam te laat. Temel Kotil, de bestuursvoorzitter die vanaf 2005 het lachende optimistische gezicht van Turkish Airlines was, heeft sinds 21 oktober een andere baan.