Google en Facebook weren advertenties nepnieuwssites

De techbedrijven reageren op de kritiek dat nepnieuwssites de uitkomst van de Amerikaanse verkiezingen zouden hebben beïnvloed.

Foto Virginia Mayo/AP

Google en Facebook zijn van plan sites die nepnieuws publiceren in de toekomst te weren van hun advertentieplatforms om zo de verspreiding van valse informatie tegen te gaan. De techbedrijven reageren daarmee op de kritiek van de afgelopen dagen dat nepnieuwssites de uitkomst van de Amerikaanse presidentsverkiezingen zouden hebben beïnvloed.

Met name Facebook maakt daarmee een enorme draai ten opzichte van de afgelopen dagen, toen oprichter Mark Zuckerberg de rol van deze sites nog marginaal noemde. Dinsdag maakte het bedrijf bekend de advertentievoorwaarden te hebben aangepast waardoor nepnieuws nu onder het verbod op misleidende content valt. Google zegt te werken aan een beleidsverandering die moet voorkomen dat sites met misleidende inhoud gebruik kunnen maken van het AdSense-advertentienetwerk van de zoekmachine. Hoe de techbedrijven nepnieuwssites van echte nieuwssites gaan onderscheiden is niet bekend.

‘Nadelig voor Clinton’

Volgens critici worden er via Google, Facebook en ook Twitter veel berichten met valse informatie verspreid die door niemand wordt gecheckt. Dat is problematisch omdat steeds meer mensen gebruik maken van sociale media als nieuwsbron. Zo ziet 44 procent van de Amerikanen Facebook als belangrijke bron voor nieuws. De nepberichten zouden in aanloop naar de verkiezingen in de VS vooral nadelig zijn geweest voor presidentskandidate Hillary Clinton.

Een onderzoek van het Amerikaanse BuzzFeed News toonde aan dat jongeren uit Macedonië tijdens de verkiezingen veel geld hebben verdiend aan het verspreiden van nepnieuws over Donald Trump en Clinton. De Macedoniërs zouden circa 140 websites hebben gemaakt die zich met name richtten op aanhangers van Trump.

Critici noemen ook de belangrijke rol die filterbubbles hebben gespeeld. Dit verschijnsel wordt veroorzaakt door algoritmes van de sociale mediaplatforms die enkel berichten laten zien die aansluiten bij je politieke voorkeur of wereldbeeld. Daardoor zouden de filterbubbles een sterk polariserend effect hebben.

Nepnieuws verspreiden mag nog steeds

De combinatie van de maatregelen van Facebook en Google kan effectief zijn omdat dergelijke sites vaak hun berichten verspreiden via Facebook en geld verdienen via AdSense. Maar de beleidsveranderingen beperken zich tot advertenties; gebruikers kunnen nog steeds valse berichten plaatsen en verspreiden via Facebook, terwijl in de zoekresultaten van Google nog steeds nepnieuws te vinden is.

Facebookoprichter Zuckerberg plaatste zondag nog een bericht op Facebook waarin hij stelde dat 99 procent van alles wat gebruikers zien “authentiek” is. Ook zei hij dat zowel Democraten als Republikeinen valse informatie verspreiden, en dat die combinatie van factoren het “erg onwaarschijnlijk” maakte dat de verkiezingsuitslag door nepnieuws was beïnvloed. Wel zei hij toen al geen nepnieuws op Facebook te willen zien.

Lees ook over nepnieuwssites in Nederland: Het Leek Nieuws, Maar Je Gelooft Nooit Wat Er Toen Gebeurde