Beleggen in tijden van cholera

Dit is geen tijd voor spaarders. Dit is een tijd voor leners. Zo lijkt het tenminste op het eerste gezicht. Wie zijn geld op een spaarrekening zet, krijgt nauwelijks rente. De inflatie is laag, maar zelfs dan wordt de koopkracht van het spaargeld toch langzaam uitgehold.

De vermogensrendementsheffing mag dan vanaf volgend jaar zijn bijgesteld, die zorgt er hoe dan ook voor dat het vermogen onder de huidige omstandigheden een negatief rendement heeft als het alleen wordt gespaard. De 4 procent fictief rendement waar de fiscus bij vermogens tot nu toe vanuit ging, is gesplitst in 1,63 procent voor kleinere vermogens en 5,5 procent voor grotere. Dat is in de veronderstelling dat grote vermogens méér rendement opleveren. De ratio daarachter is een raadsel.

De alternatieven voor sparen lijken weinig beter. Beleggen in aandelen? Veel aandelen zijn, door de lage rentestand, zeer hoog gewaardeerd. Het wordt lastiger aandelen te vinden die nog veel opwaarts potentieel hebben en misschien is de hele markt nu wel zo duur dat beleggen in aandelen riskant wordt.

Dat geldt ook voor obligaties, waarvan de koersen fors zijn opgedreven door de Europese Centrale Bank, die 80 miljard euro per maand aan staats- en andere leningen opkoopt. De belegger wordt hier dubbel gestraft: hij krijgt, door die hoge obligatiekoersen, een heel laag effectief rendement. En hij loopt ook nog eens risico op koersdalingen van die obligaties. Dat bleek de afgelopen week, toen de obligatiekoersen daalden na de verkiezing van Donald Trump in de VS, hoewel die dalende obligatiekoersen nu wél zorgen voor een iets hogere rente. Voor al deze beleggingen geldt, net als bij sparen, de lage, maar intussen wél doorknagende inflatie én de vermogensbelasting.

Wat dan? Vastgoed? De huizenmarkt in Nederland krijgt veel weg van een winner-take-all-markt, waar in de grote steden de prijzen stijgen, maar elders veel minder gebeurt. Grondstoffen en andere exotische beleggingen zijn de afgelopen tien jaar veel toegankelijker geworden voor de particulier. Trackers en Exchange Traded Funds (ETF’s) maken deelname mogelijk. Maar wie zich op de grondstoffenmarkten begeeft, doet dat op eigen risico. Geen mens zal in staat geweest zijn de ontwikkelingen van de afgelopen drie jaar op de oliemarkt te voorzien. En goud mag dan het domein zijn van dromen, complotten en exotische theorieën, veel peil is er niet op te trekken. Het staat voornamelijk stil, zeker gezien de enorme politieke schokken van de laatste tijd.

Zo komen we onvermijdelijk op de verkiezing van Trump tot president van de VS. Zijn economisch program vertoont, voor zover al bekend, vooralsnog niet veel samenhang, veel is nog onduidelijk en de uitvoerbaarheid hoogst onzeker. Is dit het begin van een renaissance van de Amerikaanse economie? Het begin van een nieuwe crisis? Verandert er misschien per saldo zeer weinig? Geen idee. De politieke onzekerheid strekt zich uit tot Europa.

Wat de centrale banken gaan doen, die al jaren een allesbepalende invloed hebben op de financiële markten, is onbekend en hangt er vooral van af welk politiek en economisch scenario bewaarheid wordt.

Beleggen anno nu vraagt, samengevat, vooral om defensief gedrag: niet rekenen op veel rendement, een beetje spreiden en hopen op betere tijden. En intussen de zaak vooral intact proberen te houden.

Dit is een extra editie van de column van Maarten Schinkel, die elke donderdag wordt gepubliceerd.