Cultuur

Interview

Interview

Pink Floyd in volle psychedelische glorie

Nick Mason, de 72-jarige drummer van Pink Floyd, blikt terug op de beginjaren van de band. Aanleiding: De box ‘The Early Years 1965-1972’, met muziek en beelden uit de vormende jaren van de psychedelische popgroep.

‘Eind jaren zestig kwam Pink Floyd graag naar Nederland”, zegt Nick Mason. „Het publiek in de lage landen had een brede culturele belangstelling. De waan van de dag heerste bij jullie minder dan in het trendgevoelige Engeland. Er werd geconcentreerd naar onze muziek geluisterd. Maar dat kwam natuurlijk ook doordat iedereen stoned was.”

De 72-jarige drummer van Pink Floyd blikt terug op de beginjaren van zijn band. Aanleiding is de box The Early Years 1965-1972, met praktisch alle muziek en beelden die bewaard zijn gebleven uit die vormende jaren van de grootste psychedelische popgroep aller tijden. Van de meer dan twintig uur archiefmateriaal op tien cd’s en negen dvd’s/blu-rays werd een belangrijk deel nog niet eerder aan de wereld geopenbaard.

Nick Mason, aan de telefoon in Londen, vertelt hoe hij als zelfbenoemd archivaris van de band betrokken was bij de samenstelling van de box. Als enig bandlid speelde hij op alle vijftien albums van Pink Floyd, van het debuut The Piper at the Gates of Dawn uit 1967 tot het in 2014 verschenen The Endless River, dat met postume opnamen van de in 2008 overleden toetsenman Rick Wright als hun laatste beschouwd moet worden.

Gitarist David Gilmour kwam er op het tweede album bij en verving in 1968 zanger/gitarist Roger ‘Syd’ Barrett, toen die door lsd-gebruik en psychische problemen niet langer te handhaven was. Bassist en mede-oprichter Roger Waters verliet Pink Floyd in 1985 en vervolgde zijn muzikantenbestaan met steeds weer nieuwe updates van zijn magnum opus The Wall.

Een monument voor Syd

Mason begon tien jaar geleden te zoeken naar materiaal uit de beginjaren, met de insteek dat het vroege werk een monument moest vormen voor het popgenie van de in 2006 overleden Syd Barrett. „Muziekopnamen waren er in overvloed, om te beginnen in onze eigen archieven. De grote speurtocht kwam op gang toen we op jacht gingen naar foto’s, film en televisieopnamen. Alleen al bij Pathé in Frankrijk kwam er zo veel materiaal boven water dat we een keuze moesten maken die representatief is voor de ontwikkeling van de band.”

In de video’s met Syd Barrett zie je allereerst wat een geweldig songschrijver en frontman hij was, vertelt Mason. „Naarmate er meer psychedelica en vloeistofdia’s in het spel kwamen, zie je Syd voor het oog van de camera van het rechte pad raken. Als medebandleden hadden we dat niet in de gaten. We waren bezig met de dagelijkse dingen die je moet doen om een popster te worden, want dat was in het begin ons voornaamste doel. Hij wilde een kunstenaar zijn en weigerde op zeker moment liedjes te playbacken voor een televisiecamera. Achteraf stel ik vast dat we te weinig hebben gedaan om hem op te vangen toen het fout ging.”

Met Gilmour als vervanger brak een nieuwe periode aan waarin Pink Floyd de artistieke expansie zocht met lange stukken als ‘Atom Heart Mother’ en ‘Echoes’. Mason: „In het nummer ‘Point Me at the Sky’ hoor je hoe we als collectief opkrabbelden na het vertrek van Syd. Toen het geen hit werd, besloten we dat we een albumband waren die weigerde nog langer singles uit te brengen. We ontdekten onze kracht als makers van soundtracks en meer conceptuele stukken, zoals het uit verschillende onderdelen samengestelde ‘The Man and The Journey’ dat we onder meer in het Amsterdamse Concertgebouw hebben opgevoerd. Daarin zaten experimenten als de geluiden van voetstappen en dichtslaande deuren.”

Lees verder na de video

Meest ambitieuze werk

Het stuk heeft nooit een studioversie gekregen omdat de band vrij snel daarna door moest met de opname van de soundtrack van Zabriskie Point en de ontwikkeling van Atom Heart Mother. „Ons meest ambitieuze werk met koor en orkest. Die opname was een ramp, omdat bas en drums apart opgenomen moesten worden en we de timing met de orkestarrangementen nooit helemaal strak kregen. De lengte van zo’n stuk werd ingegeven door de techniek: je hield er altijd rekening mee dat op een elpeekant niet meer dan een minuut of twintig paste.”

1411culman

Verrassend zijn de momenten waarop Masons stem bij Pink Floyd te horen was. In het obscure Barrettnummer ‘Scream Thy Last Scream’ is hij zelfs de leadzanger; iets waar hij met enige gêne aan terugdenkt. Op de box wordt het in zijn volle psychedelische glorie geopenbaard. In ‘One Of These Days’ sprak Mason de robotstem in met de angstaanjagende tekst „One of these days I’m going to cut you into little pieces”.

„Dat kon ik nooit live doen, want het was een gemanipuleerde bandopname waarbij ik het zinnetje eerst in een hoog kabouterstemmetje had opgedreund en de tape vervolgens op lage snelheid werd afgedraaid. We waren veel in de weer met geluidsexperimenten. Bijvoorbeeld met de Azimuth Co-ordinator, een zelfgebouwd apparaat waarmee we ons livegeluid quadrofonisch konden manipuleren.

„Pink Floyd was niet zomaar een popgroep; we namen bezit van de ruimte waarin we speelden en vulden die met licht en geluid. Eind jaren zestig was dat radicaal. We leefden in een tijd waarin soms wel vijf bands op een avond speelden en ze elk maar twintig minuten speeltijd hadden. Wij eisten anderhalf uur om een eigen sfeer te creëren en onze nummers met improvisatie uit te bouwen.”

Geen afgesloten hoofdstuk

1411culCOVER

The Early Years 1965-1972, ook verkrijgbaar in een betaalbare versie met 2 cd’s, eindigt vlak voordat Pink Floyds artistieke expansiedrift uitmondde in de geboorte van het conceptuele meesterwerk Dark Side of the Moon. Wat Pink Floyd betreft is dit het laatste woord over hun vroege periode, zegt Mason, die zich bij het graven in de archieven met terugwerkende kracht verbaasd heeft over de duizelingwekkende ontwikkeling die de band in luttele jaren doormaakte.

„Ik voel me bevoorrecht dat we onderdeel waren van de muzikale revolutie die in de tweede helft van de jaren zestig plaatsvond. Niet iedereen is zonder kleerscheuren uit die woelige periode opgekrabbeld. Het levensverhaal van Syd Barrett illustreert dat.”

Een afgesloten hoofdstuk is het niet, zegt Mason, want hij is nauw betrokken bij de tentoonstelling die het Victoria & Albert Museum in Londen volgend jaar aan Pink Floyd zal wijden. Net als bij David Bowie zal er aandacht besteed worden aan de artistieke en maatschappelijke context, waarin een r&b-bandje uit Londen kon uitgroeien tot een popfenomeen. „Verwacht in de geest van Pink Floyd een totaalervaring waarbij het geluid van alle kanten op je af komt.”

Pink Floyd: Their Mortal Remains opent 13 mei 2017 in het Victoria & Albert Museum, Londen. The Early Years 1965-1972 is uit bij Parlophone/Warner en kost ca. €499.