Gezagsgetrouw CDA worstelt met Oekraïne-kwestie

CDA-congres

Het Oekraïnereferendum zaaide verdeeldheid op het CDA-congres. Kiest de partij voor de keuze van het volk of de pro-Europese historie?

Foto Evert-Jan Daniels/ANP

Het stond niet officieel op de agenda, maar ‘Oekraïne’ hield zaterdag het CDA, bijeen in een voormalige veevoederfabriek in Veghel, wel bezig.

Want het wel of niet ratificeren van het Europese associatieverdrag – nadat in april Nederland in een referendum tegen dat verdrag had gestemd – zorgt voor verdeeldheid binnen het CDA.

Sommigen, onder wie partijleider Sybrand van Haersma Buma, vinden dat naar de stem van de kiezer moet worden geluisterd. Anderen, onder wie een aantal senatoren, vinden dat een pro-Europese partij als het CDA het verdrag gewoon moet ratificeren. Of in elk geval premier Mark Rutte moet steunen bij diens poging een juridisch bindend addendum aan het verdrag toe te voegen.

Bij een partij die zelf zo van ‘verbinding’ is, zorgt verdeeldheid voor onrust. Bij een partij die liefst gezagsgetrouw is, leidt opstandigheid ten opzichte van het kabinet tot ongemak. Partijleider Buma zag zich daarom genoodzaakt in zijn toespraak toch iets te zeggen over de kwestie.

‘Sybrand is standvastig’

Het standpunt van Buma is principieel. Hij vreest dat de burger nóg minder vertrouwen in de politiek zal krijgen als de uitslag van het referendum terzijde wordt geschoven. In Veghel zei hij tegen de CDA-achterban: „Een politiek die dan toch doordendert, bewijst wat de mensen al dachten: dat die politici in een eigen wereld leven. Ze geven je de schijn van inspraak, maar uiteindelijk vertrouwen ze de keuze van hun volk niet.”

Hij noemde Europa „onze toekomst”. „Maar het is onze verplichting dat het draagvlak blijft bestaan.”

Zijn achterban begreep hem wel, maar toch. „Sybrand is standvastig, hij wil niet draaien zoals Mark Rutte doet. Maar er is een hoger doel om Europa te propageren”, zei Joke Bakker-Smits (80) uit Steenwijk. Ze vertelde dat ze als jong meisje, lid van de KVP, een van de partijen waaruit het CDA is ontstaan, „voor het Europese ideaal” had gestreden: „We zongen voor één Europa.”

Jongeren leken meer begrip te hebben voor de houding van de Tweede Kamerfractie. „We moeten naar de burger luisteren, ook als de boodschap ons niet aanstaat”, zei Wim Schot (26) uit Utrecht. Hij stak de hand in eigen boezem: „Misschien hebben we niet genoeg campagne gevoerd voor ‘Oekraïne’.”

Op het partijcongres de definitieve kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen vastgesteld. Deze bleef vrijwel ongewijzigd. Alle huidige dertien fractieleden zijn weer verkiesbaar. Partijleider Buma staat op 1, Tweede Kamerlid Mona Keijzer op 2. René Peters is op 3 de hoogste nieuwe binnenkomer, hij is nu wethouder in Oss.

De meest levendige discussie ontstond over een motie van de CDA-Jongeren tegen een gratis Interrail-kaartje voor 18-jarige Europeanen. Dat plan van de Europese Volkspartij, waar het CDA bij aangesloten is, moet jongeren een positief beeld over de EU geven. Maar de CDJA vindt dat je voor 1,5 miljard euro „geen enthousiasme koopt”, en het Europees Parlement er beter voor kan zorgen dat jongeren voldoende kans op werk hebben.