De schaakgrootmeesters houden het vuurwerk droog

WK schaken

Wereldkampioen Magnus Carlsen en uitdager Sergej Karjakin openden de tweekamp in New York met twee kalme remises .

Op de persconferentie na de tweede partij vroeg Magnus Carlsen het publiek om begrip: „Dit is een lange match van twaalf partijen en er zal niet in iedere partij vuurwerk zijn.” Dat publiek was zaterdag in groten getale naar Fulton Market in New York gekomen. Doordat er veel gratis kaartjes waren uitgedeeld aan schoolkinderen, waren er bijna twee keer zoveel mensen in het gebouw als er comfortabel in konden.

In verschillende zalen waren Carlsen en Sergej Karjakin op schermen te zien, maar om ze in het echt te bewonderen moesten de toeschouwers in lange rijen wachten tot ze achter een glazen wand in een donkere ruimte een staanplaats hadden gekregen. Als ze teruggingen naar de schermen, konden ze van commentator Judit Polgar horen dat er niet veel bijzonders was gebeurd. In het café van Fulton Market stonden overigens veel borden en stukken om zelf te schaken, dat maakt altijd veel goed.

Vrijdag bij de eerste partij van de WK-tweekamp werd de eerste zet voor Carlsen gedaan door Woody Harrelson. De acteur dankte de eer misschien aan de remise die hij in 1999 in Praag maakte in een demonstratiepartij tegen Garry Kasparov, waarbij hij overigens flink werd voorgezegd.

Carlsen speelde de Trompowsky-opening: 1. d4 Pf6 2. Lg5. Een kleine verrassing, want die opening, genoemd naar de Braziliaanse meester Octavio Trompowsky, is op het allerhoogste niveau zeldzaam. Er werd gespeculeerd over Tromp en (de nieuwe president) Trump, en of die naamsgelijkenis iets te betekenen had. Iemand anders vroeg of het kwam doordat Carlsen en Trompowsky op dezelfde dag jarig waren. Als hij van tevoren geweten had van al die vragen, had hij een andere opening gespeeld, zei Carlsen.

Trompowsky

In feite is de Trompowsky een ordentelijke opening die door Carlsen in het verleden ook wel is gespeeld, iets wat Karjakin natuurlijk heel goed wist. Carlsen kreeg wat hij wilde: een klein voordeel. Hij is erg goed in het uitbuiten van zo’n voordeeltje. Maar Karjakin is er erg goed in om het binnen de perken te houden en dat lukte hem ook deze keer.

Niets gebeurd, kun je zeggen, maar dat er ook tijdens zo’n schijnbaar onbenullig partijtje soms diep wordt nagedacht, bleek uit een opmerking van Carlsen tijdens de persconferentie over een gewonnen pionneneindspel waarop hij had gehoopt. Waarop dat sloeg was niet meteen duidelijk, maar inderdaad was er onder de oppervlakte een voor Carlsen gewonnen eindspel verscholen dat door Karjakins goede verdediging het licht nooit zag.

‘Kasparov-complex’

Zaterdag viel er in de tweede partij nog minder te beleven: hetzelfde beeld als vrijdag, maar met verwisselde kleuren. Nu bereikte Karjakin met wit een voordeeltje uit de opening, maar het had nog minder te betekenen dan dat van Carlsen de dag daarvoor.

Bijna iedere topschaker is de afgelopen tijd om zijn mening over de match gevraagd. Anish Giri dreef er de spot mee door te laten weten dat hij na rijp beraad tot de conclusie was gekomen dat Karjakin precies 36,8 procent kans heeft om te winnen.

Naar de oud-wereldkampioenen Garry Kasparov en Anatoli Karpov luistert iedereen graag. Kasparov woont in New York, maar hij was in Saint Louis als gast bij een ander schaakevenement en zei daar dat Carlsen en Karjakin spelers van verschillende categorieën zijn. „Karjakin is een uitstekende grootmeester, maar Carlsen is exceptioneel.”

Karpov zei in Moskou dat hij hoopte dat zijn landgenoot Karjakin zou winnen, maar dat die helaas lijdt aan het ‘Kasparov-complex’, waarmee Karpov bedoelde dat hij te snel tevreden is met remise als hij geen voordeel uit de opening haalt. Zo zette Karpov zijn oude strijd met Kasparov nog even voort.

Zie diagram

Carlsen-Karjakin, eerste partij, na wits 27ste zet. Het pionneneindspel waarover Carlsen op de persconferentie sprak, kan ontstaan na 27...Tc7 28. Txc7 Kxc7 29. Pe5 Lxe5 30. fxe5. Het is niet zo makkelijk te zien, maar dit eindspel lijkt me inderdaad gewonnen voor wit. Karjakin speelde echter 27...h5 en daarna had Carlsen geen reële winstkansen meer.