Big Brother Awards voor minister Schippers en Rotterdam

De prijzen worden jaarlijks door Bits of Freedom uitgereikt aan organisaties en personen die volgens de organisatie de ‘privacy van burgers hebben aangetast’.

Minister Schippers op archiefbeeld. Foto Lex van Lieshout/ ANP

Minister Edith Schippers (Gezondheid, VVD) heeft dit jaar bij de uitreiking van de Big Brother Awards van Bits of Freedom (BoF) de Publieksprijs gekregen. De minister kreeg de ‘prijs’ omdat ze in de ogen van de privacyorganisatie het medisch beroepsgeheim “verder afbrokkelt”. De gemeente Rotterdam ontving de zogeheten Expertprijs.

In september dit jaar stemde de Tweede Kamer voor wijziging van de Wet marktordening gezondheidszorg. Schippers wil daarmee de mogelijkheden van verzekeraars vergroten om fraude op te sporen. Met de nominatie van de bewindsvrouw wilde BoF “het belang van het medisch beroepsgeheim benadrukken dat een veilige arts-patiëntrelatie beschermt”. De privacyorganisatie stelde in een toelichting:

“Dit wetsvoorstel zorgt voor een uitbreiding van de mogelijkheid voor zorgverzekeraars om inzage te krijgen in de medisch dossiers van patiënten om fraude aan te pakken. Het steekt des te meer dat dit wordt voorgesteld voor het bestrijden van fraude die voor het overgrote deel niet door verzekerden wordt gepleegd.”

Reactie Schippers

Schippers won de award met 51 procent van de stemmen. De bewindsvrouw ontvangt de ‘prijs’ voor de tweede maal. “Vier jaar geleden kreeg ik de award voor het mogelijk maken van meer en betere informatie-uitwisseling tussen artsen. Dat levert minder medische missers en betere zorg voor patiënten op. Daar ben ik nog steeds trots op.”

“Nu krijg ik de award omdat ik met behoud van het medisch beroepsgeheim het mogelijk maak dat gecontroleerd kan worden of zorg daadwerkelijk is verleend. Zorggeld moet worden besteed aan zorg; goed op het premiegeld van mensen passen is mijn missie. Ik ben ook hier er trots op dat ik daaraan kan bijdragen.”

Voor de Publieksprijs kon iedereen kandidaten insturen, waarna er een top 3 werd samengesteld waarop weer gestemd konden worden. Naast de minister waren ook WhatsApp (vanwege het delen van data met Facebook) en het hoofd van de AIVD Rob Bertholee genomineerd omdat hij zich in een interview met de Volkskrant afvroeg “hoeveel veiligheid privacy eigenlijk waard is”.

NRC checkte eerder of met het besluit van Schippers inderdaad het medisch beroepsgeheim werd afgeschaft, zoals verschillende media in september meldden. Die bewering werd als “grotendeels onwaar” aangemerkt, omdat verzekeraars al de mogelijkheid hadden om bij vermoedens van fraude de patiëntgegevens van de meeste verzekerden te bekijken. “Het betreft dus een verdere aantasting van het medisch beroepsgeheim, maar zeker geen afschaffing daarvan.”

Expertprijs voor Rotterdam

De Expertprijs gaat naar de gemeente Rotterdam vanwege de zogeheten ‘Rotterdamwet’. Daarin is geregeld dat Woningzoekenden met een verleden van criminaliteit of ernstige overlast uit bepaalde wijken kunnen worden geweerd. Hoewel inmiddels vijftien gemeentes controleren of nieuwe buurtbewoners bij de politie bekend zijn, wordt de Maasstad gezien als “vaandeldrager van deze wet”.

Volgens BoF is de wet exemplarisch voor een “zorgelijke trend”. “Mensen worden steeds vaker in risicoprofielen geplaatst, met ingrijpende consequenties, zonder dat inzichtelijk is op basis van welke gegevens dat gebeurt of duidelijk is of die gegevens kloppen.”

In een reactie stelt wethouder Ronald Schneider (Stedelijke Ontwikkeling en Integratie, Leefbaar Rotterdam) tegenover BoF:

“Het is een breed palet aan maatregelen dat we inzetten. We kunnen daarmee screenen op overlast, criminaliteit en radicalisering. Het is dus een instrument naast vele andere instrumenten om de leefbaarheid in zwakke wijken te verbeteren. We willen bijvoorbeeld voorkomen dat overlastgevers een woning betrekken in gebieden waar de leefbaarheid onder druk staat. Het is overigens geen permanente maatregel. Zodra de leefbaarheid verbetert is er geen noodzaak meer voor de maatregel.”

Andere genomineerden waren staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD) vanwege het “door de politie laten gebruiken van kwetsbaarheden in onze digitale veiligheid” en het Verbond van Verzekeraars “vanwege het vogelvrij verklaren van klanten door in de strijd tegen fraude onderzoeksbureaus ruim baan te geven”, aldus BoF.

Positieve privacyprijs

Naast de Big Brother Awards werd ook de zogeheten Felipe Rodriguez Award uitgereikt, een positieve privacyprijs. Die gaat dit jaar naar Open Whisper Systems, een bedrijf dat de versleuteling van WhatsApp-berichten mede mogelijk maakte.