‘Anti-Trump’ wordt president van Duitsland

M/V in het nieuws

De populaire sociaal-democraat Steinmeier is de beoogde opvolger van de huidige president Gauck. Bondskanselier Merkel, die hem meemaakte als minister van Buitenlandse Zaken, had liever een andere kandidaat.

Foto AFP

Hij is de populairste politicus van Duitsland, de sociaal-democraat Frank Walter Steinmeier, en naar alle waarschijnlijkheid wordt hij in februari de nieuwe president van het land. De 60-jarige Steinmeier heeft veel politieke ervaring in binnen- en buitenland, en geldt als een pragmatisch politicus. Bondskanselier Merkel, die Steinmeier in twee van haar regeringen heeft meegemaakt als minister van Buitenlandse Zaken, had liever een ander president zien worden.

Maar maandag werd de regeringscoalitie van CDU/CSU en SPD het er na maanden onderhandelen toch over eens om Steinmeier gezamenlijk voor te dragen als opvolger van Joachim Gauck (76). De huidige president ambieert vanwege zijn leeftijd geen tweede termijn.

Op 12 februari moet de Bundesversammlung, een orgaan dat bestaat uit de leden van de Bondsdag en vertegenwoordigers van de lidstaten, een nieuwe president aanwijzen. Omdat de coalitiepartijen een ruime meerderheid hebben in deze vergadering, ligt de weg naar het presidentiële paleis Schloss Bellevue voor Steinmeier nu open. Het presidentschap is in Duitsland een grotendeels ceremoniële functie, die niettemin enige ruimte laat om politieke kwesties op de agenda te zetten.

Steinmeier is, anders dan Gauck bij zijn aantreden, gepokt en gemazeld in de politiek. Als scholier al was hij lid van de jongerenorganisatie van de SPD. Hij werkte in 1993 als jurist voor de regering van Nedersaksen, toen Gerhard Schröder (SPD), destijds premier van die deelstaat, hem aanstelde als chef van zijn persoonlijke kabinet. Als vertrouweling van Schröder maakte Steinmeier snel carrière.

Toen Schröder in 1998 bondskanselier werd, ging Steinmeier mee naar de hoofdstad - toen nog Bonn. Daar werd hij als staatssecretaris verantwoordelijk voor de inlichtingendiensten, en een jaar later chef van het Kanzleramt, een sleutelpositie waarin hij zijn kwaliteiten als manager en handige politieke regelaar bewees.

Hij maakte in die tijd ook vijanden, onder meer door zijn centrale rol bij de hervorming van de sociale voorzieningen en de arbeidsmarkt, de zogenoemde Agenda 2010. Enkele politici van Die Linke en de Groenen hebben al gewaarschuwd dat ze om die reden een kandidatuur van Steinmeier voor het presidentschap niet kunnen steunen.

In de eerste regering-Merkel (2005-2009), een grote coalitie van CDU/CSU met SPD, werd hij minister van Buitenlandse Zaken. Voor de verkiezingen van 2009 was hij de kandidaat van zijn partij voor het kanselierschap. Maar hij legde het af tegen Merkel, die een coalitie aanging met de liberale FDP. Steinmeier werd vier jaar oppositieleider. Dat verhinderde hem echter niet om in 2013 opnieuw aan te treden als minister van Buitenlandse Zaken in de derde regering van Merkel.

Die waardeert hem, maar had liever een presidentskandidaat uit christendemocratische hoek gezien, of desnoods een partijloze kandidaat uit de samenleving. Maar het lukte haar niet een kandidaat naar voren te schuiven die op voldoende steun zou kunnen rekenen. En ze ziet liever Steinmeier als president, dan een uitgesproken linkse kandidaat van SPD, de Groenen en Die Linke.

De politiek commentator van de Süddeutsche Zeitung noemde Steinmeier maandag opgetogen de anti-Trump, in de verwachting dat hij een verzoener zal zijn. Maar Steinmeier kan ook hard en zeer ondiplomatiek uit de hoek komen. Zo noemde Duitslands topdiplomaat Trump deze zomer nog „een haatprediker”. Wie hem opvolgt als minister van Buitenlandse Zaken is nog niet bekend.