Wie kiest nog voor team-Samsom?

PvdA-lijsttrekker

Wie steunen prominente PvdA’ers? Lodewijk Asscher doet het goed in de grote steden, Diederik Samsom scoort bij bewindslieden.

Lodewijk Asscher (L) en Diederik Samsom tijdens het jaarlijkse partijcongres van de PvdA. Foto Robin Utrecht/ANP

Ahmed Marcouch is eruit: hij stemt op Lodewijk Asscher. „In deze angstige en hardvochtige tijd”, zo laat het Tweede Kamerlid weten, wil hij „een verbindende PvdA”. En dus is Asscher zijn man. Het is niet dat Marcouch zijn huidige politieke baas Diederik Samsom het lijsttrekkerschap niet gunt, „want hij heeft heel hard gewerkt”. Maar hij kan er maar eentje kiezen.

Deze maandagavond is het eerste debat tussen Diederik Samsom en Lodewijk Asscher, de twee kandidaat-lijsttrekkers van de PvdA. In de strijd om de stemmen pronken de kandidaten uiteraard graag met de steun van bekende en invloedrijke partijgenoten. NRC vroeg tientallen PvdA’ers naar hun voorkeur: Kamerleden, wethouders, oud-partijvoorzitters en voormalige bewindslieden. Bijna vijftig van hen wilden hun voorkeur bekend maken.

In absolute aantallen is het praktisch een gelijkspel. Zesentwintig prominenten kiezen voor Samsom, drieëntwintig spreken zich uit voor Asscher. Wel verschilt het wáár die steun zit. Zo noemen bewindslieden die zich durven uitspreken allemaal Samsom als favoriet: Jeroen Dijsselbloem (Financiën), Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) en Lilianne Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking). Ook eurocommissaris Frans Timmermans kiest in ronkende bewoordingen voor Samsom.

Lokale bestuurders voor Asscher

Asscher scoort beter bij prominente PvdA’ers in het plaatselijk bestuur. Veel wethouders en fractievoorzitters in grote gemeenten kiezen zijn kant: Utrecht, Groningen, Arnhem, Enschede en zijn woonplaats Amsterdam zijn pro-Asscher. Samsom krijgt steun in Rotterdam, Eindhoven, Tilburg en Assen. Pikant detail: in Leiden, Samsoms woonplaats, kiezen zowel de wethouder als de fractievoorzitter voor Asscher.

Onder de partijveteranen ligt Asscher ook voor. Hij krijgt onder meer steun van oud-Kamervoorzitter Jeltje van Nieuwenhoven en voormalig partijvoorzitter Michiel van Hulten. Samsom heeft dan weer de oud-ministers Bram Peper en Guusje ter Horst in zijn kamp. Ter Horst: „Ik hou van recht voor z’n raap en duidelijk, en dat is Samsom meer dan Asscher.”

Waar baseren PvdA’ers hun keuze op? Niet op een inhoudelijke agenda: beide kandidaten zijn het volstrekt eens over de te volgen koers. Dus draait het om stijl, karakter en kansen. En dan zie je een opvallend verschil in motivering.

Wie voor Samsom kiest, doet dat meestal uit respect voor zijn lef en doorzettingsvermogen. Zijn supporters vinden het onzin om alwéér met een nieuwe PvdA-lijsttrekker aan te komen zetten. Kamerlid Michiel Servaes: „Samsom heeft dit kabinet in elkaar gezet, dus dan moet hij zich ook kunnen verantwoorden tegenover de kiezer.” Oud-staatssecretaris Rick van der Ploeg: „Die arme Diederik heeft zich te pletter gewerkt en zoveel shit over zich heen gekregen. Dus verdient hij mijn steun.”

Een enkeling heeft andere overwegingen. Zoals Guusje ter Horst: „Ik acht de kans klein dat de PvdA na de verkiezingen weer in het kabinet komt. En dan vind ik Samsom een betere kandidaat voor de oppositie dan Asscher.”

De supporters van Asscher kijken meer naar de electorale kansen: ze zeggen dat hij de PvdA groter kan maken bij de verkiezingen dan Samsom. Kijk maar naar de peilingen en waarderingscijfers: Samsom is zó impopulair, dat gaat hij voor maart volgend jaar niet meer goedmaken. Asscher doet het bovendien beter bij de kiezers van andere linkse partijen. „Op links Nederland steekt Asscher ruim boven de rest uit”, zegt europarlementariër Paul Tang, die zelf flirtte met een kandidatuur.

Asscher verwoordt ook méér het ‘echte PvdA-geluid’, vinden zijn fans. Zijn onderwerpen – arbeidsmarkt, integratie, de Nederlandse identiteit – passen beter bij de komende verkiezingscampagne. „Asscher heeft meer ideeën over de grote kwesties die nu spelen dan Samsom”, zegt Jan Hamming, burgemeester van Heusden.

Slimmigheidje

Niet alle PvdA’ers willen hardop zeggen voor wie ze zijn. Sommigen, zoals oud-leider Job Cohen, zeggen er nog niet uit te zijn. Anderen, bijvoorbeeld Kamervoorzitter Khadija Arib, houden strategisch hun mond. Of ze verzinnen een slimmigheidje, zoals oud-Kamervoorzitter Gerdi Verbeet: „Ik steun de winnaar.”

Met name bij Tweede Kamerleden ligt het gevoelig om partij te kiezen: wie door wil na de verkiezingen, zal straks Samsom óf Asscher als politieke baas krijgen. Toch durft een aantal parlementariërs die opnieuw op de lijst willen zich uit te spreken. Voor Samsom kiezen Jan Vos, Yasemin Cegerek en Michiel Servaes. Asscher krijgt steun van Ahmed Marcouch, Roelof van Laar en Keklik Yücel.

En wie van de twee krijgt de hoofdprijs: steun van Ahmed Aboutaleb? De burgemeester van Rotterdam, voor veel PvdA’ers eigenlijk de ideale lijsttrekker, heeft beloofd geen partij te kiezen. Dus zegt hij: „We hebben twee keien van kandidaten.”

Met medewerking van Pim van den Dool, Christiaan Pelgrim en Philip de Witt Wijnen.