Is iedereen bi? Dit is waarom jonge meiden met elkaar zoenen

Onder jonge meiden lijkt het normaler om met andere meiden te zoenen. Gewoon, om het uit te proberen. „Bi zijn lijkt wel hip.”

Illustratie Paul Faassen

De Amsterdamse Sierra (16) dacht er eerlijk gezegd nooit eerder over na: of ze nou hetero of lesbisch is. Op haar tiende zoende ze voor het eerst met een jongen, op haar dertiende met een meisje. Dat laatste gebeurde met een vriendin, thuis op een feestje. Toen dat lekker bleek te zijn – „meisjes zoenen veel beter, met meer tederheid” – begon het experimenteren met meisjes die niet haar vriendinnen waren. Gewoon, om het uit te proberen. Zoals ze ook met jongens doet. „Al klinkt dat veel spannender dan ik ben.”

Haar seksuele voorkeur zou je het beste kunnen omschrijven als biseksueel, zegt Sierra – blauw geverfd haar, een badstoffen onesie aan. „Al kan dat elk moment veranderen.”

Wie weleens een vrouwentijdschrift openslaat of uitgaat in een hippe club, kan het bijna niet ontgaan zijn: het lijkt gangbaarder dat meisjes casual met elkaar zoenen, zonder dat ze zichzelf direct lesbisch noemen.

Zoenende meisjes

In de laatste reclamecampagne van modegigant H&M zijn ook zoenende meisjes te zien. „Onafhankelijke, eigenzinnige en dappere” vrouwen, noemt H&M ze in die reclame. Vrouwen die ongegeneerd hun gulp openritsen om friet op een hotelbed te eten, haar onder hun oksel hebben en zoenen met elkaar.

Daarnaast waren er ook nog de filmsterren die deze zomer gretig een boekje opendeden over hun seksualiteit. Zo vertelde Cara Delevingne in het augustusnummer van de Engelse Vogue dat ze smoorverliefd is op haar nieuwe en eerste vrouwelijke geliefde, maar zichzelf nu niet als homoseksueel beschouwt. „Als mensen me nu lesbisch willen noemen, is dat oké”, zei de 23-jarige actrice, die tevens model en zangeres is, „maar onze seksualiteit is vloeibaar. We veranderen, we groeien.”

Ook haar collega-actrice Kristen Stewart weigerde een week daarvoor in het Engelse tijdschrift ELLE haar seksualiteit te definiëren. „Over een paar jaar”, zo stelde de Twilight-ster, „zullen veel meer mensen het onnodig vinden om vast te stellen of je nou homo- of heteroseksueel bent. It’s just like, do your thing.”

En wie op Google ‘bisexual’ invult, stuit op vele lijstjes van vrouwelijke beroemdheden die hun seksuele voorkeur niet begrenzen tot één gender. Een deel daarvan, zoals Miley Cyrus, noemt zichzelf panseksueel – iemand die zich seksueel aangetrokken voelt tot álle genders en seksualiteiten. Gender en seksualiteit is niet meer eendimensionaal.

Vervagende hokjes

Het fenomeen is niet alleen zichtbaar aan de andere kant van de Noordzee, maar ook in Nederland. Zo werd vorig jaar de documentaire Sex? Yes please! van Menna Laura Meijer uitgezonden op de publieke omroep. Onder de geportretteerde jong volwassenen is van preutsheid amper nog sprake. Iedereen holt en vrijt met zijn blote kont op het beeld. „Ja, ik ben bi”, zegt een stadse twintiger, „als je het graag in een vakje wilt zetten. Al kan dat ook zo weer veranderen.” Een 23-jarige homoseksueel uit de Achterhoek met „verwijfde trekjes” beaamt het beeld van vervagende hokjes: „Iedereen is tegenwoordig bi.”

Iederéén is natuurlijk overdreven: seksualiteit ontwikkelt zich niet universeel. Naast een vrijer wordende groep, vormt zich meestal tegelijk een preutser wordende groep.

De Amsterdamse Masja (16), schoolvriendin van Sierra, zoende niet eerder met een meisje. Niet dat ze dit in de toekomst uitsluit, maar het kwam er gewoon nog niet van. Op hun school, het Barlaeus Gymnasium, zijn de meisjes in twee groepen verdeeld: de ene helft is er geïnteresseerder in dan anderen. Heeft de hetero intussen een muf geurtje gekregen? Masja: „Nee, je bent niet saai hoor. Het is een beetje als drugs gebruiken: de een doet het wel, de ander niet.” Wel denken beide meiden dat het een grootstedelijk verschijnsel is, waar sommige nachtclubs zorgen voor een vrije omgeving waar labeltjes er niet toe doen.

Maar ook de zeventienjarige Rikke uit Meppel herkent de verschuiving in de seksuele moraal. „Meisjes die met elkaar zoenen, zijn hip.” Zelf zoende ze wat met een aantal vriendinnen en experimenteerde ze ook met een onbekende vrouw. Toch moet je er wel een „beetje gek voor zijn”, denkt ze. Niet iedereen is hiervan gediend in Meppel. „Je moet je niet zoveel aantrekken wat de buitenwereld van je denkt, maar achter je eigen verlangens aan durven gaan.”

De man is de nieuwe vrouw

Maar is dit verschijnsel wel zo nieuw? Zoenen meisjes al niet generaties lang met andere meisjes op klassenfeesten, al dan niet om de aandacht te trekken van de aanwezige jongens?

„Het lijkt nu inderdaad alsof het een pril verschijnsel is”, zegt NVVS-seksuoloog Yuri Ohlrichs van kenniscentrum seksualiteit Rutgers. „Terwijl dit van alle tijden is. Het gebeurt nu alleen openlijk, het is zichtbaar door de media.” „Wat ook nieuw is”, zegt Leonie Linssen, relatietherapeut, „is dat veel jonge vrouwen voelen dat ze niet meer passen in de ‘ouderwetse’ manier van relateren”. Linssen baseert deze gedachte op Amerikaanse onderzoeken die aantonen dat een open relatie steeds vaker voorkomt.

Doordat een langdurige monogame relatie voor sommige mensen niet meer de beste optie is, ontstaat er ruimte om seksueel te experimenteren. De huidige vrije seksuele moraal is ook een voortvloeisel van een nieuwe seksuele revolutie: door digitale middelen is seks makkelijker voor handen dan ooit tevoren. Linssen: „De andere kant van het verhaal is dat sommige jongeren zichzelf ook verliezen door die vrije moraal. Bij seksuologen komen bijvoorbeeld steeds meer jonge vrouwen die pijn hebben bij het vrijen omdat ze niet durven aangeven dat ze meer tijd nodig hebben. Het lichaam gaat vanzelf op slot.”

Ondertussen lijkt het einde van het seksueel labelen onder hun mannelijke leeftijdsgenoten minder in zicht. Zoent een jongen met een andere jongen, denkt de Amsterdamse Masja, dan krijgt hij toch meteen het etiket ‘homo’ opgeplakt. „Wij zijn de nieuwe vrouw geworden”, zegt een jonge man in de documentaire Sex? Yes please! tegen een vriend. „We checken wat op ons af komt, maar ondertussen zijn we doodongelukkig omdat we de stap naar onze droomvrouw zelf niet meer zetten.”

Zoekende zijn

Santje – 13 jaar en Amsterdams – denkt wel te begrijpen waarom meisjes vrijer zijn in hun seksualiteit dan jongens: onder meisjes is elkaar complimenteren en foezelen veel gebruikelijker, en dus is de stap van de dagelijkse aanrakingen naar eens „zoenen om te weten hoe het voelt” sneller gezet. Ook om Santje heen komen meisjes regelmatig ‘uit de kast’. Niet per se als lesbisch, eerder als bi, omdat ze hun seksuele voorkeur niet meteen een stempel willen geven.

Maar waar meisjes zonder gevolgen kunnen experimenteren met hun seksualiteit, gebeurt dit onder jongens veel minder. „Jongens zijn altijd openlijk bezig met borsten en billen, met het andere geslacht. Meisjes daarentegen praten ook over andere meisjes. Dat ze mooie haren hebben, of leuke kleren.” Als jongens elkaar complimenteren, is het meteen „gay”.

Ook Masja en Sierra denken dat hun mannelijke leeftijdsgenoten hierdoor preutser zijn. Sierra: „De meeste jongens zijn zelfs geïntimideerd als een meisje geen hetero is.”

Wat wel een beetje tegenstrijdig is, valt Sierra op, is dat tegenwoordig het aantal termen om seksuele en gender-identiteiten aan te duiden steeds verder uitbreidt. De oorspronkelijke verzamelterm LHBT is inmiddels uitgebouwd naar LHBTQQIP2SAA (Lesbian, Homosexual, Bisexual, Transgender, Queer, Questioning, Intersex variation, Pansexual, Twospirit, Asexual, Ally). Aan de ene kant komen er meer etiketjes om de waaier aan seksuele identiteiten te emanciperen, anderzijds vervagen ze.

„Labels of niet: je weet het eigenlijk toch nooit zeker”, besluit Sierra zuchtend. „Het is net als met een beroep vinden. Je bent gewoon nog zoekende.”