‘Twintig minuten ouwehoeren voor de klas, dat trekken ze niet meer’

Grenzen stellen

Hoe moeten opvoeders omgaan met beeldschermgebruik in een tijd dat kinderen eerder leren swipen dan praten?

Aris van der Poel (11), Zaandam Peter de Krom

Als je al het speelgoed op een rijtje zou zetten, zegt Jorick Scheerens (36), docent mediawijsheid op het Mediacollege Amsterdam (MBO) en vader van vier jonge dochters, waar zouden kinderen dan als eerste naartoe rennen? Beeldschermen. „Die hebben een buitengewoon grote aantrekkingskracht, vooral die waarop je kunt swipen.”

web_1211zat_hgvwesselclose2

Foto's: Peter de Krom

web_1211zat_hgvguusjeclose2

Tablets zijn als magneten voor kinderen, zeggen ouders. „Als het aan haar ligt, kijkt ze alleen maar YouTube-filmpjes”, zegt Isabelle Bolluyt (37) uit Amsterdam, moeder van Guus van der Meulen (11). „Met mooi weer zitten kinderen tegenwoordig binnen”, zegt Danielle de Zwart (42) uit Leiden, moeder van twee zoons van 9 en 7. „Soms worden de jongens (10, 9 en 5) boos als ze moeten stoppen met gamen”, zegt Yvonne Ufkes (38) uit Groningen.

Grenzen

Hoe stel je daar grenzen aan, in een tijd waarin kinderen eerder swipen dan praten, lesroosters via een app worden gedeeld en communicatie met klasgenoten vooral via Whatsapp plaatsvindt?

De Zwart en haar man zagen de invloed van het scherm op hun oudste zoon Wessel Smelee: hij sloot zich af van zijn omgeving, vergat de wereld en kwam nauwelijks meer buiten.

Hij sloot zich af van zijn omgeving, vergat de wereld en kwam nauwelijks meer buiten

„Als we vroegen of hij kwam eten, of even buiten ging spelen, werd hij boos: stampvoeten, gillen. Alsof hem het grootste onrecht werd aangedaan.”

Er kwamen restricties. In tijd – een uurtje per dag en niet na het eten – en toen er bij een K3-filmpje opeens bloot in beeld kwam, ook in inhoud. Dat werkt, zegt De Zwart, haar zoon wordt er rustig van. „Hij weet dat er regels zijn en ziet in dat dat beter is.” Toen zijn vriendje laatst continu op een scherm bezig was, maakte hij er zelfs een opmerking over.

De eierwekker aan

Ook Isabelle Bolluyt, die („ironisch hè?”) online marketing geeft op het hbo, is strikt: één uur, soms gaat de eierwekker aan. „Ik vind dat mijn dochter (11) op een leeftijd is waarop ze haar fantasie en woordenschat moet ontwikkelen. Ik wil dat ze boeken leest en leert normale teksten te formuleren in werkstukken.”

Bij haar studenten ziet ze de gevolgen van al dat schermgebruik. „Spanningsbogen worden korter. Twintig minuten ouwehoeren voor de klas, dat trekken ze niet meer. Je moet alles visueel ondersteunen, altijd een voorbeeld geven, want ze kunnen het niet zelf voor zich zien.”

Twintig minuten ouwehoeren voor de klas, dat trekken ze niet meer

Alles is ze voorgekauwd, zegt ze. „Die hele how-to-cultuur van YouTube: al krijg je de deksel niet van een pot appelmoes, overal is wel een filmpje van.”

Niet alle ouders zijn overtuigd van het nut van harde grenzen. „We leren onze zoon Aris (11) liever goed met media omgaan dan dat we er een bordje ‘verbod’ op plakken”, zegt Annette Hoorn uit Zaandam. „Alles wat je niet mag is leuk. Dan wordt het een obsessie.”

‘Het is zijn wereld’

Ze schat dat haar zoon een aantal uren per dag achter een scherm zit. „Het is zijn wereld: hij schrijft programmaatjes, hij vlogt. Ik ga hem niet beperken als ik het gevoel heb dat daar zijn toekomst ligt.”

Beeldschermgebruik is voor weinig ouders van het begin af aan een opvoedthema, zoals eten of bedtijd dat wel zijn, zegt (pre-)puberpedagoog Jacqueline Schot. „Dat begrijp ik ook wel, want als je een kind voor een scherm zet, heb je er even geen ‘last’ van. Maar als je daar niet bewust mee omgaat, ontaardt het later vaak in problematisch gedrag. Want bij kinderen is het: hoe langer, hoe leuker.”

Ze adviseert: duidelijke regels en betrokkenheid bij wat een kind online doet. En geef vooral zelf het goede voorbeeld. „Kinderen leren meer van wat ze zien dan van wat ze horen.”

Dat begrijp ik ook wel, want als je een kind voor een scherm zet, heb je er even geen ‘last’ van

Jorick Scheerens brengt zijn dochters, in de leeftijd van drie maanden tot zeven jaar (Lieve Scheerens), bewustzijn bij: prima, op de iPad, maar dan óf een half uurtje een spelletje óf één aflevering. Hij leert ze dat er een keuze is: je kunt je ook afsluiten van media.

Bij de studenten van Bolluyt is die er al niet meer. „Je hoeft ze echt niet te vragen hun telefoon een paar uur uit te zetten”, zegt ze. „Dat is alsof je vraagt of je hun rechterhand mag lenen.”

Lees een interview met de Duitse psychiater Manfred Spitzer over de invloed van beeldschermen: ‘Van swipen leren kinderen helemaal niets’