Cultuur

Interview

Interview

Minister Schippers: verzekeraars zijn de grootste zondebok van de zorg

De minister wil een eind maken aan de geheimzinnigheid rond ziekenhuistarieven.

Ze had het eigenlijk al veel eerder willen doen, zegt Edith Schippers (Zorg, VVD), het afdwingen van openbare ziekenhuistarieven. Maar sinds haar aantreden in 2010 als minister waren er volgens haar te veel ingrijpende veranderingen in de financiering van de ziekenhuizen om hen daar ook nog eens mee op te zadelen. „De nasleep van die verandering vergde alle aandacht. Ik was ambitieuzer, maar dat ging niet samen.”

Schippers is altijd een groot voorstander geweest van meer inzicht in de tarieven, zegt ze. „Het gaat er gewoon om dat je kunt zien wat iets kost en hoe iets van kwaliteit is.”

Toen de Tweede Kamer onlangs aan de minister vroeg waardoor er zulke extreme prijsverschillen tussen ziekenhuizen bestaan, legde zij uit dat er veel wordt ‘rondgerekend’: de prijzen voor medische ingrepen hebben veelal geen relatie met de kosten, maar zijn een afgeleide van een afgesproken budget tussen verzekeraar en ziekenhuis.

Vorige week gaf de minister toezichthouder NZa de opdracht om „een stapsgewijze openbaarmaking” van alle tarieven in de curatieve zorg af te dwingen.

Hoe kan het dat tarieven ingrijpend van elkaar verschillen én geen relatie hebben met de kosten?

„De tarieven bij ziekenhuizen zijn vergelijkbaar met die van een groothandel. Als iemand – de verzekeraar in dit geval – veel inkoopt kan hij een lagere prijs bedingen.

„Dat is de meerwaarde van verzekeraars: dat die de krachten van patiënten bundelen om sterker te staan tegenover de zorgaanbieders. Want die ziekenhuizen kunnen mij, als ik ziek ben, heel ziek ben, alles vragen. Als je ziek bent, wil je geholpen worden en dan betaal je. Dus de verzekeraar met weinig patiënten bij een ziekenhuis, die betaalt meer. Zulke mechanismes maken het moeilijk ons stelsel uit te leggen aan mijn moeder op de bank.”

Kan openheid van de tarieven het probleem van extreme prijsverschillen oplossen?

„Nu hebben de tarieven misschien geen relatie met de kosten, maar als die tarieven openbaar zijn, zul je zien dat de tarieven over een paar jaar wel een relatie hebben met de kosten. Want er ontstaat druk. Als je de verschillen in tarieven nu ziet. Die zijn zo groot. Zo nergens op gebaseerd. Zo fictief. Dat is aan de patiënt niet uit te leggen. De omslag die nodig is, daar moet je doorheen. We hebben nu een soort schaduwsysteem.”

Is dat niet een gevolg van uw eigen beleid? Door uw akkoorden met de sector over hoeveel die jaarlijks mag groeien?

„Omdat je zoiets op nationaal niveau afspreekt, betekent dat nog niet dat je op microniveau niet stevig zou kunnen groeien. Maar dat kan alleen als een ander ziekenhuis krimpt. Door die druk op de uitgavengroei, die de overheid heeft gelegd, moesten zorgverzekeraars meer zorg inkopen voor minder geld. Dat heeft de verzekeraars veel reputatieschade opgeleverd. Verzekeraars zijn daardoor de grootste zondebok van de zorg, terwijl de kwaliteit gelijk is gebleven of omhoog is gegaan en de prijzen zijn gedaald. Er wordt veel meer in de zorg gedaan voor hetzelfde geld. De verzekeraars krijgen daar de credits niet voor, zij zijn de boeman.”

Hadden de verzekeraars zelf niet beter kunnen uitleggen wat voor goede dingen ze dan doen?

„Ja, daar heb ik ze vaak op aangesproken. Maar het is ingewikkeld. Een incident krijgt meer aandacht dan een goed project. Dat begrijp ik ook wel.”

Critici zeggen: de tarieven in de zorg doen er niet zo toe, er moet eerst meer inzicht komen in de kwaliteit.

„ Ik vind dat het allebei moet. Kwaliteit en prijs zijn automatisch aan elkaar verbonden. Als je de kostprijs niet weet van een behandeling, hoe weet je dan dat die behandeling kosteneffectiever is dan een andere behandeling? Hoe kan je dan in hemelsnaam prijs en kwaliteit tegen elkaar afwegen? Als je duurder bent, wat zeker verdedigbaar kan zijn, dan komt de geëigende vraag: waarom bent u duurder, ziekenhuis? Dat ziekenhuis kan dan uitleggen dat het zwaardere patiënten behandelt, dat zijn operaties complexer zijn. En dan kom je automatisch van discussie over prijs naar inzicht in de kwaliteit. Er bestaat nu geen druk om te komen tot accurate prijsvorming. Er is toch geen sector die gezond functioneert waarin je niet weet wat iets kost?

„Er zijn nog grote verbeteringen nodig in dit systeem. Dit systeem bestaat nu tien jaar. De grote opdracht voor de komende jaren is om in een ziekenhuis echt alleen te doen wat in een ziekenhuis moet gebeuren, en de rest gaat gewoon de wijk in. En dan moet je heel goed weten wat de prijzen zijn en wat iets kost.”

Patiënten begrijpen niet dat sommige ziekenhuizen nog kunnen zeggen: wij weten het tarief niet, want dat is nog niet met de verzekeraar overeengekomen.

„Ja, het is een beetje Kafka. Juist de druk van buitenaf is belangrijk, niet alleen van de minister maar vooral van de patiënten, of van organisaties die naar de rechter stappen. 80 procent van de mensen willen gewoon weten wat in rekening wordt gebracht, ook als de verzekeraar het vergoedt. Dat noem ik de maatschappelijk betrokken burgers, dat vind ik heel goed. De tijd is rijp om het nu te doen, het afdwingen van openbaarheid. Spontaan gaat het niet gebeuren.”