Maandag ongewoon heldere ‘supermaan’

De volle maan van komende maandag is iets groter en helderder dan gemiddeld. Dat klinkt niet echt sexy, vandaar dat veel media liever spreken van een ‘supermaan’.

Een supermaan is niets anders dan een volle maan die ongeveer samenvalt met het moment waarop de maan zijn kleinste afstand tot de aarde bereikt. De baan die de maan om de aarde beschrijft is namelijk geen volmaakte cirkel, maar een ellips. En de vorm van die ellips varieert ook nog een beetje. Hierdoor loopt de afstand tussen beide hemellichamen uiteen van iets meer dan 350.000 kilometer tot ruim 400.000 kilometer.

Omdat de maan in ongeveer vier weken om de aarde draait, wordt zowel de kleinste als de grootste afstand dertien keer per jaar ‘aangetikt’. Maar dat resulteert niet in dertien supermanen (en ‘minimanen’) per jaar. Het moment van volle maan valt namelijk lang niet altijd samen met het moment waarop de maan zijn grootste (of kleinste) afstand tot de aarde bereikt.

Dat komt doordat het aarde-maanstelsel in de loop van het jaar een baan om de zon beschrijft. Hierdoor verandert de stand van de maanbaan ten opzichte van de zon voortdurend. Het netto resultaat is dat één op de veertien volle manen samenvallen met het moment waarop de afstand aarde-maan zo’n beetje op zijn kleinst is.

Maandag 14 november is het weer zover. Om 12.21 uur bereikt de afstand aarde-maan een waarde van 356.461 kilometer. Dat is de kleinste waarde sinds 1948, en het zal nog tot 2034 duren voordat dit ‘record’ wordt gebroken. Ruim twee uur later is het volle maan, maar dan is de maan nog niet opgekomen: dat gebeurt pas om 17.21 uur. Als de bewolking het toelaat is de supermaan de hele verdere avond en nacht te zien.

In vergelijking met een gemiddelde volle maan is die van komende maandag ongeveer 8 procent groter en 16 procent helderder.